ପୃଥିବୀର ଉପରେ ଯେଉଁ ଭାର ଚାପିଯାଇଛି, ମଗଧର ରାଜା ଯେଉଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଅଧୀନ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ସଂଗ୍ରହ କରିଛି, ତାହାକୁ ମୁଁ ନଶ୍ଟ କରିବି। ଏହି ସେନା, ଯାହା ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ଦ୍ୱାରା ଗଣନା କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ସେନା, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ମଗଧର ରାଜାଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ ପୁଣି ଏକ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର କରିବେ। ମୋ ଅବତାରଣର ପ୍ରଧାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବା, ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଅନ୍ୟାୟକାରୀଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା। ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଅଧର୍ମ ବଢ଼ିଯାଏ, ସେଥିରେ ଏହାକୁ ଶମ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରେ। ଏମିତି ଭାବେ ଗୋବିନ୍ଦ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଆକାଶରୁ ଦୁଇଟି ରଥ ସୂର୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବରେ ଏକାଏକି ପ୍ରକଟ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଓ ସାରଥୀ ସହିତ। ଏହି ସମୟରେ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ପୁରାତନ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଗଲା; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ହୃଷୀକେଶ ସଂକର୍ଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ— "ହେ ମହାନ, ଯଦୁବଂଶର ଉପରେ ଆସିଥିବା ଏହି ବିପଦକୁ ଦେଖ, ଏଠାରେ ତୁମ ରଥ ଓ ପ୍ରିୟ ଅସ୍ତ୍ର ଉପସ୍ଥିତ।" "ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଆମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ, ହେ ଭଗବନ, ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବାରେ ସକ୍ଷମ; ପୃଥିବୀର ଭାର ଦୂର କର, ଯାହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଏକୋଇଶି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ରୂପେ।" ଏଭଳି ସମ୍ମତି ସହିତ, ଦଶାର୍ହଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ସ୍ବଳ୍ପ ସେନା ସହ ବିଜୟ ନିଶ୍ଚୟ କରି ବଢ଼ିଗଲେ। ହରି, ଦାରୁକଙ୍କୁ ରଥୀ କରି, ନିଜ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ; ଏହା ଦେଖି ଶତ୍ରୁ ସେନାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଭୟ ଓ କମ୍ପନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମଗଧର ରାଜା କହିଲେ, "ହେ କୃଷ୍ଣ, ନିମ୍ନତମ ମନୁଷ୍ୟ, ମୁଁ ତୋତେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ଏକ ଶିଶୁ ଓ ମୁଁ ଲଜ୍ଜାବନ୍ତ; ତୁମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପଛରେ ଲୁଚିଯାଉଛ, ହେ ମୂଢ଼— ଚାଲିଯା, ସ୍ବଜନ ନାଶକ, ମୁଁ ତୋତେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ।" "କିନ୍ତୁ ରାମ, ଯଦି ତୁମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା କର, ଯୁଦ୍ଧ କରି ତୁମ ବୀରତା ଦେଖାଅ; ବା ମୋର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ, ବା ମୋତେ ହତ୍ୟା କର।" ଭଗବାନ କହିଲେ, "ସତ୍ୟ, ବୀରମାନେ କେବେ ବଢ଼ାଇ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ କେବଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାନ୍ତି। ଆମେ ମୃତ୍ୟୁ ସମିପରେ ଥିବା ଏବଂ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକଙ୍କର କଥାକୁ ଗମ୍ଭୀରତାରେ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ ରାଜା।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ତାପରେ ଜରାର ପୁଅ ଦୁଇ ମାଧବଙ୍କୁ ଘେରି ଏକ ବିପୁଳ ଦଳ, ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପତାକା ସହ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଏହା ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ଧୂଳିର ମେଘ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଢାକି ଦେଉଛି। ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ହରି ଓ ରାମଙ୍କ ଦୁଇ ରଥ, ଗରୁଡ଼ ଓ ତାଳଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଦେଖି ମହିଳାମାନେ ପୁରାତନ ଦୁର୍ଗ, ମହଳ ଓ ଦ୍ୱାରମଣ୍ଡପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ, ଦୁଃଖ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତିରେ ଡୁବିଗଲେ। ହରି ଦେଖିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ସେନା, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ମାନ୍ୟ ହୁଏ, ଶତ୍ରୁ ସେନାଙ୍କ ତୀବ୍ର ବାଣବର୍ଷାରେ ଅନେକଥର ପୀଡିତ ହେଉଛି; ସେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ ଶବ୍ଦ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପଛେ ତିନିଁ ତାଳିରେ ତୀର ନେଇ, ଧନୁଷରେ ଚଢ଼ାଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି, ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତିମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ଏବଂ ଚକ୍ର ସଦା ତାଙ୍କ ହାତରେ ଘୂରୁଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀମାନେ ଭଙ୍ଗ ଦନ୍ତ ସହ ବିପୁଳ ସଂଖ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଘୋଡ଼ାମାନେ ତୀରରେ ଗଳା କାଟି ମାଟିରେ ଲୁଟିଗଲେ; ରଥ, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ପତାକା, ସାରଥୀ, ନେତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଓ ପଦାତିମାନେ ହାତ, ଜଂଘା, ଗଳା କାଟି ଛିଣ୍ଡିଗଲେ। ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଛିଣ୍ଡି ଯିବାରୁ ଶତଶଃ ରକ୍ତନଦୀ ବହିଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ହାତ, ଘୋଡ଼ାର ମୁଣ୍ଡ, ମଣିଷର କପାଳ, କୁମ୍ଭୀର ପରି ଦେହ ଭରିଗଲା, ମୃତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ବୀରମାନେ ସେଠାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ସେଇ ରକ୍ତନଦୀରେ ହାତ ତରଙ୍ଗ, କେଶ ଜଳଶାକ, ଧନୁଷ ଧାରା ଭାବରେ ଥିଲା; ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ତଳମୁହଁରେ ଅଟକି ରହିଥିଲେ; ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଭୟଜନକ ଭ୍ରମଣୀ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା; ମଣି, ମୁକ୍ତା, ଅଳଙ୍କାର ଓ ପାଥର ସହ ଚମକୁଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ସଂକର୍ଷଣ ତାଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ; ଏହା ଭୟଭୀତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଓ ବୀରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିଲେ। ମଗଧର ରାଜା ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଦେଖିବାକୁ ଅପରିମିତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ର ପରି ଏହି ବିପୁଳ ସେନା, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଲୀଳା ବିଶ୍ୱରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯିଏ ତାଙ୍କର ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କୌଣସି ବଡ଼ କଥା ନୁହେଁ; ତଥାପି ମାନବମାନେ ନିମିତ୍ତେ ଏହା ଏଭଳି ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହା ପରେ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ରଥ ଭଙ୍ଗ ଏବଂ ସେନା ନଶ୍ଟ ହେବା ପରେ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ସିଂହ ପରି ଧରିଲେ, ଶକ୍ତିରେ ଜିତି ନେଲେ। ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ମାନବ ଓ ବାରୁଣୀ ପାଶରେ ବାନ୍ଧିବାକୁ ନିଷେଧ କଲେ, କାରଣ ଏହା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଦରକାର ଥିଲା। ପ୍ରଭୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଶୂରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଜରାସନ୍ଧ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ପଥରେ ବାଧା ଦେଲେ। ଶୁଦ୍ଧ ଅର୍ଥ ଥିବା କଥା ଓ ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଏହି ପରାଜୟ ଯଦୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଲା, ତାଙ୍କ ନିଜ କର୍ମର ଫଳସ୍୵ରୂପ। ସମସ୍ତ ସେନା ନଶ୍ଟ ହେବା ପରେ, ବୃହଦ୍ରଥ ବଂଶର ରାଜା ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବହେଳିତ ହୋଇ, ଚିନ୍ତିତ ମନେ ମଗଧକୁ ଫେରିଗଲେ। ମୁକୁନ୍ଦ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅକ୍ଷୁନ୍ନ ଥାଇ, ଶତ୍ରୁ ସେନାର ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦେବମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ।