କୁନ୍ତୀ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ସହପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ମୃଗୀ ଯେମିତି ବଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ, ସେମିତି ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ। ସେ ଆଶା କରୁଥିଲେ ଯେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କର ପିତୃହୀନ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବେ। ଏହି ଦୁଃଖରେ, କୁନ୍ତୀ ଭାବିଲେ—“ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ ମହାଯୋଗୀ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ଗହଣ କରିଛି, ମୋ ଓ ମୋ ସନ୍ତାନମାନେ ଏହି ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବୁଛୁ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ହେ ଗୋବିନ୍ଦ!” ସେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ବାଜାରେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ—“ହେ ପବିତ୍ର, ପରମ ପୁରୁଷ, ଯୋଗେଶ୍ୱର, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲି।” ଏପରି ଭାବରେ, ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ, ପରିଜନମାନେ ଓ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତୁମ ମହାପ୍ରପୂର୍ବ ମାତା କୁନ୍ତୀ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ, ରାଜା। ଏହି ସମୟରେ, ମହାନ ବିଦୁର ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅକୃର, ସମଦୁଃଖସୁଖ ଓ ନିର୍ପେକ୍ଷ ଥିବା, କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯୁକ୍ତି ଦେଇ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ତା’ପରେ ରାଜା ବିଦାୟ ନେବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସ୍ଥାନ ନେଇଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ବନ୍ଧୁ-ପରିଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଭଲ ଇଚ୍ଛାରେ କଥା ହେଲେ। ଅକୃର କହିଲେ—“ହେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟର ବଂଶଜ, ଆପଣ କୁରୁବଂଶର କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଇଛନ୍ତି। ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ଭାଇ ପାଣ୍ଡୁ ଚଳିଗଲେ, ଆପଣ ରାଜ୍ୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଯଦି ଆପଣ ଧର୍ମରେ ଭୂମି ଶାସନ କରିବେ, ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବେ ଓ ନିର୍ପେକ୍ଷ ରହିବେ, ତେବେ ଆପଣ ଶ୍ରୀ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରିବେ। ଯଦି ଏହାର ବିପରୀତ କରିବେ, ତେବେ ନିନ୍ଦିତ ହେବେ, ଅନ୍ଧକାରକୁ ପଡ଼ିବେ; ଏହି ପାଇଁ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଏକ ସମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତୁ। ଏହି ସଂସାରରେ କାହାର ସହିତ କାହାର ଚିରକାଳର ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ—ନିଜ ଶରୀର ସହିତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ତେବେ ଜନାନୀ, ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ ଏତେ କ’ଣ! ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଏକା ଆସେ, ଏକା ଚାଲିଯାଏ; ନିଜ କର୍ମଫଳ ଏକା ଭୋଗ କରେ, ମନ୍ଦ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଏକା ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ। ଅନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଥ ଉପାର୍ଜନ କଲେ, ତାହା ଅନ୍ୟ ମୂଢ଼ମତି ଲୋକମାନେ ନେଇଯାନ୍ତି, ଯେପରି ଜଳଜନ୍ତୁ ମିତ୍ରତା ଦେଖାଇ ଜଳ ଶୋଷଣ କରେ। ଯିଏ ଅବିବେକୀ ହୋଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟରେ ଧନ ଦେଇ ଉପକୃତ କରେ, ସେ ଦେଖେ ଯେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ, ଧନ, ପୁଅ, ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହି ଛାଡ଼ିଯାନ୍ତି। ଏମିତି ଅବିବେକରେ ପାପ ଗ୍ରହଣ କରି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଫଳ ହୋଇ, ନିଜ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ତେଣୁ, ହେ ରାଜା, ଏହି ସଂସାରକୁ ସ୍ୱପ୍ନ, ମାୟା ଓ ମୃଗତୃଷ୍ଣା ଭାବି, ନିଜକୁ ନିଜେ ଜଣ, ସମଭାବ ଓ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ।” ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ—“ହେ ଦାନଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଯେପରି ଶୁଭ କଥା କହୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହାରେ କେବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନି, ଯେପରି ମର୍ତ୍ୟ ଅମୃତ ପାଇଲେ ତଥାପି ତୃପ୍ତ ହୁଏନି। ତଥାପି, ମୃଦୁ କଥା ମଧ୍ୟ ହୃଦୟରେ ଟିକି ରହେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ପୁତ୍ରାସକ୍ତିର ବିଷରେ ଚଞ୍ଚଳ ହୃଦୟରେ ଅସ୍ଥିର; ଯେପରି ବିଦ୍ୟୁତ ଆକାଶରେ ଟିକି ରହେ ନାହିଁ। କିଏ ପାରିବେ ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ବଦଳାଇବାକୁ? ସେ ଯେଉଁଥି ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି ଏହି ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ। ସେ ନିଜ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ସୃଷ୍ଟି କରି, ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ବିଭକ୍ତ କରି, ପୁନଃ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ, ସେହି ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଲୀଳାର ସ୍ୱାମୀ, ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ଚଳନ୍ତି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏପରି ରାଜାଙ୍କ ଭାବନା ଜାଣି, ଯଦୁବଂଶୀ ଅକୃର, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ପୁଣି ଯଦୁନଗରୀକୁ ଫେରି ଗଲେ। ସେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରେଷଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖବର ଦେଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧର ଉଣଚାଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଶୁକଦେବ ଆଗକୁ କହିଲେ—ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କଂସର ଦୁଇ ରାଣୀ ଅସ୍ତି ଓ ପ୍ରାପ୍ତି, ପତିର ମୃତ୍ୟୁରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ବାପା ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ମଗଧର ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବିଧବା ହେବାର ସମସ୍ତ କାହାଣୀ କହିଦେଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଶୁଣି, ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଆଗ୍ନିବାନ ହେଲେ ଓ ଯଦୁବଂଶକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ। ସେ ବିଶ୍ ଏବଂ ତିନି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ନେଇ, ଯଦୁମାନଙ୍କର ରାଜଧାନୀ ମଥୁରାକୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଅଘାତ କଲେ। ସେଇ ସେନା, ସମୁଦ୍ର ସ୍ନାନରେ ବଢ଼ୁଥିବା ତରଙ୍ଗ ପରି ବିସ୍ତୃତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଏବଂ ନିଜ ସହର ଘେରାଯିବା, ଜନମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ତିର ହେଉଥିବା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଭାବିଲେ। ପ୍ରଭୁ ହରି ମାନବ ରୂପେ ନିଜ ଅବତାରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ଭାବିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ—“ମଗଧର ରାଜା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅଧୀନ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଏକଠା କରି ଏହି ଭାର ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ଏହି ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି। ଏହି ସମସ୍ତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ ଓ ସେନାନୀମାନେ ନଶ୍ଟ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ମଗଧର ରାଜାଙ୍କୁ ମୁଁ ମାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ପୁଣି ଏକ ସେନା ଏକଠା କରିବେ। ଏହା ମୋ ଅବତାରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ—ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ, ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା। ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରେ, ଯେତେବେଳେ ଅଧର୍ମ ବଢ଼ିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ତାହାକୁ ନିବାରଣ କରିବା ପାଇଁ।” ଏହିପରି ଭାବୁଥିବା ସମୟରେ, ଦୁଇଟି ରଥ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଆକାଶରୁ ଅଚାନକ ଅବତରିଲା, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଓ ସାରଥି ସହିତ। ଏବଂ ଦିବ୍ୟ, ପୁରାତନ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦେଲେ।