ଭଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡିକର ଘଟଣା ଏପରି ଅଟୁଟ ନାଟକୀୟ ଭାବରେ ଘଟିଥିଲା। ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଶ୍ରୀହରି ଆକୃରୁରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ଆମର ଶୁଭଚିନ୍ତକ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ମାନବ, ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଭଲ କରିପାରିବ। ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଯାଉ।” ତାଙ୍କୁ ଏହି ଭାବରେ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ, ଶ୍ରୀହରି ସଂକର୍ଷଣ ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ସହ ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ନିର୍ଦେଶ ପାଇଁ ଆକୃରୁର ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୌରବ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ନଗର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ। ସେଠି ଆକୃରୁର ଦେଖିଲେ ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଭୀଷ୍ମ, ବିଦୁର ଓ ପୃଥାଙ୍କୁ। ବାହ୍ଲିକ ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଓ ଗୌତମ, କର୍ଣ୍ଣ, ସୁୟୋଧନ, ଅଶ୍ୱଥାମା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ମିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକୃରୁରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିଲେ। ଗାନ୍ଦିନୀପୁତ୍ର ଆକୃରୁର ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ସେମାନେ ଆକୃରୁରଙ୍କୁ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଆକୃରୁର ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଆକୃରୁର କିଛି ମାସ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ରହିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେଉଁ ରାଜା ପ୍ରଭୂତ ଅନ୍ୟାୟ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଅନ୍ୟାୟରେ ଲିନ ଥିଲା। ସେ ଦେଖିଲେ ରାଜା ପୃଥାପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଭାବି, ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ, ନମ୍ରତା ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଯେତେ ଭଲପାଆନ୍ତି, ତାହା ରାଜା ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ—ବିଷ ଦେବା ଓ ଅନ୍ୟ କୁକର୍ମ—ସେଗୁଡିକ ପୃଥା ଓ ବିଦୁର ଆକୃରୁରଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଦେଲେ। ପୃଥା, ନିଜ ଭାଇ ଆକୃରୁରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜନ୍ମଭୂମିକୁ ମନେ କରି ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ କହିଲେ—“ମୂଦୁ ଭାଇ, ଆମ ପିତାମାତା, ଭାଇ, ଭଉଣୀ, ଭଉଣୀପୁତ୍ର, ଭଉଣୀବହୁ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ଆମକୁ ମନେ କରନ୍ତି କି? ମୋ ସାହା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଓ ପ୍ରିୟ, ରାମ, ପଦ୍ମନୟନ, ମାମାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ମନେ କରନ୍ତି କି? ମୋ ସହପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ହରିଣୀ ଭଳି ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମୋତେ ଓ ମୋ ପିତାହୀନ ପିଲାମାନେ ନିମିତ୍ତେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେବେ। କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ମହାଯୋଗୀ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି, ମୋ ପିଲାମାନେ ସହ ଡୁବୁଛି, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଆପଣଙ୍କର ପଦ୍ମପାଦ ଛଡ଼ା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ଆପଣ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ର ଠାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଶୁଧ୍ଧ, ପରମାତ୍ମା, ଯୋଗେଶ୍ୱର, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣାଗତ ହେଲି।” ପୃଥା ଏପରି ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମନେ କରି, ଦୁଃଖରେ ଭରି, ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ବିଦୁର, ଯିଏ ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ନିଷ୍ପକ୍ଷ, ଓ ଆକୃରୁର, ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କୁନ୍ତିକୁ ଓ ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଯଥାଯଥ ବୁଝାଇ ଆଶ୍ବାସନ ଦେଲେ। ଆକୃରୁର ହସ୍ତିନାପୁରର ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମିତ୍ର ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ—“ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟର ବଂଶଜ, ତୁମେ କୁରୁମାନଙ୍କର ମହିମା ବୃଦ୍ଧି କରିଛ, ଏବେ ତୁମ ଭାଇ ପାଣ୍ଡୁ ପ୍ରୟାଣ କରିଛନ୍ତି, ତୁମେ ରାଜସିଂହାସନ ଅଧିକୃତ ହେଲା। ଧର୍ମରେ ଭୂମି ଶାସନ କରି, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବରେ ଦେଖି, ତୁମେ ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବ। ଯଦି ତୁମେ ଅନ୍ୟାୟ କରିବ, ତେବେ ନିନ୍ଦିତ ହେବ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ିବ; ତେଣୁ ପାଣ୍ଡବ ଓ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବରେ ଦେଖ। ଏହି ଜଗତରେ କୌଣସି ଜଣେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣଙ୍କ ସହ ସଦା ଏକତା ରଖିପାରେନି—ନିଜ ଶରୀର ସହ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଜନାନୀ, ପୁତ୍ର, ଭଉଣୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ନିୟମରେ ଶାଶ୍ୱତ ନୁହେଁ। ଜଣେ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁରେ ଏକା, ଏକା ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ, ଏକା ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରେ। ଅନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଥ ଲାଭ କଲେ, ଅନ୍ୟ ଅବୁଦ୍ଧିମାନେ ତାହା ଅପହରଣ କରନ୍ତି, ମିତ୍ରତା ର ଉପଲକ୍ଷେ ଚୋଚି ଜଳ ନେଉଥିବା ଜଳଜନ୍ତୁ ଭଳି। ଯିଏ ଅବୁଦ୍ଧିରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ନିମିତ୍ତେ ଅନ୍ୟାୟରେ ନିଜ ଧନ ଦେଉଛି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ, ଧନ, ପୁତ୍ର, ଦେହ ଅସଫଳ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯାଉଛି। ସେ ନିଜେ ଅପରାଧ ଗ୍ରହଣ କରି, ଯାହା ପାଇଁ ଅବୁଦ୍ଧିରେ ଧନ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ନିଜ କାମରେ ଅସଫଳ ହୋଇ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ିଯାଉଛି। ଏହି ଜଗତକୁ ସ୍ୱପ୍ନ, ମାୟା, ଭ୍ରମ ଭାବି, ନିଜକୁ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଜାଣ, ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଉ, ମହାରାଜ।” ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ—“ଦାନଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଭଲ ଶବ୍ଦ କହୁଛ, ତାହା ମୋ ପାଇଁ ଅମୃତ ଭଳି; ମୁଁ ତାହାରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ନୁହେଁ। ତଥାପି, ମୂଦୁ ଭାଇ, ମିଠା ଶବ୍ଦ ମନରେ ଅଟୁଟ ରହେନି, କାରଣ ମନ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିର ବିଷରେ ଅସ୍ଥିର, ଯେପରି ଆକାଶରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ ଅବସ୍ଥିର। କିଏ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ବଦଳାଇପାରିବ? ଯିଏ ଯଦୁବଂଶରେ ଭୂମିର ଭାର ହଟାଇବାକୁ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି। ଯିଏ ନିଜ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଗୁଣଗୁଡିକୁ ବିଭକ୍ତ କରି, ପରେ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି—ସେ ପରମେଶ୍ୱର, ତାଙ୍କର ଲୀଳା ଅଗୋଚର, ଯିଏ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ଚଳିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଛି।” ଆକୃରୁର ରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଯଦୁନଗରକୁ ପୁନଃ ଫେରିଗଲେ। ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଜଣାଇଦେଲେ। ଏଠି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଅଠାଉଁ ଓ ଉଣନ୍ଞାଁ ଅଧ୍ୟାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।