ଯେଉଁ ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କମଳ-ପଦ ଅଳଙ୍କୃତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି—ସେହି କୃଷ୍ଣ ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସ୍ୱୟଂ-ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏବଂ ରାସଲୀଳାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ—ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ମୁଁ ପୁନିପୁନି ନମନ କରେଁ ନନ୍ଦର ବ୍ରଜର ସେହି ନାରୀମାନଙ୍କର ଚରଣ-ଧୂଳିକୁ, ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ କରି ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରିଦିଅନ୍ତି। ଏପରେ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଉଦ୍ଧବ, ଗୋପୀ, ଯଶୋଦା, ନନ୍ଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୋପମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ମଥୁରାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ଯିବା ସମୟରେ, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୋପମାନେ ନିଜ ହାତରେ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ନେଇ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଜଳେ ପ୍ରଭୃତ, ହୃଦୟରେ ଅନୁରାଗ ଭରିଥିଲା। ସେମାନେ କହିଲେ—"ଆମ ମନ ସଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କର କମଳ-ପଦରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁ, ଆମ ଶବ୍ଦ ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ, ଆମ ଦେହ ସେମାନଙ୍କର ସେବାରେ ନମିତ ହେଉ। ଯେପରି ଭାଗ୍ୟ ଆମକୁ ଯେଉଁଠିକୁ ନେଇଯିବେ, ଯେପରି କର୍ମ ଆମକୁ ଉଠାଇଦେଇବ, ତଥାପି ଆମର କୃଷ୍ଣଭକ୍ତି ସଦା ଅବିଚଳିତ ରହୁ—ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦାନ ମାଧ୍ୟମରେ।" ଗୋପମାନଙ୍କର ଏହି କୃଷ୍ଣ-ଭକ୍ତି ଭରା ସମ୍ମାନ ପାଇ ଉଦ୍ଧବ, ରାଜନ, ପୁନି ମଥୁରାକୁ ଫେରିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ତଳେ ଥିଲେ। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ଭୃଜବାସୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ହୃଦୟ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ, ଉପହାର ଦେଇଲେ ବସୁଦେବ, ବଳରାମ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ। ଏହିପରେ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ସବୁ ଜାଣିଥିବା, ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ (କୁବ୍ଜା)ଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। କୁବ୍ଜାଙ୍କ ଘର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଦ୍ରବ୍ୟ, ମୋତିର ମାଳା, ପତାକା, ଛତା, ଶୈୟା, ଅସନ, ଧୂପ, ଦୀପ, ମାଳା ଓ ଗନ୍ଧରେ ବିଶେଷ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଥିଲା। କୃଷ୍ଣ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଦେଖି, କୁବ୍ଜା ଲଜ୍ଜା ଭରା ହୃଦୟରେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ ଆଗକୁ ଆସି, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଆସନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ। ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ସହ ବସାଇଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ସାମାଜିକ ଚଳନାନୁସାରେ ଶୋଭାମୟ ଶୈୟାରେ ବସିଲେ। କୁବ୍ଜା, ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ମାଳା ଓ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ପାନ ଚବାଇ, ଲଜ୍ଜା ଭରା ଚାହାଣି ଓ ମୂଦିତ ମୁସ୍କାନ ସହ ମାଧବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ହାତ ଧରି, ଶୈୟାରେ ବସାଇଲେ ଓ ତାଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଶୁଭଫଳ ଲାଗି ମିଳିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃକରଣ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ରତିର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ, ଚକ୍ଷୁ ଆସ୍ତ୍ୟାୟୀ ଅଭିଲାଷାରେ ଭରିଥିଲା; ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଚରଣର ଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ତାହାରେ ନିଜ ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବାହୁ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ଏପରେ, ସେ ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଏକ ଦାନ ଦେଇ ଏକ ବର ମାଗିଲେ—"ମୋର ପ୍ରିୟ, ଆପଣ କିଛି ଦିନ ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ, ମୋ ସହ ଭୋଗ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଆପଣଙ୍କୁ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।" କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଉଦ୍ଧବ ସହ ତାଙ୍କ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମହାପୂଜା କରି, ମନରଞ୍ଜକ ବର ମାଗାଯାଏ, ଯଦି ସେ ଭଲ ନୁହେଁ, ତେବେ ସେହି ମନୁଷ୍ୟ ଅବିବେକୀ। ଏହିପରେ, କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଓ ଉଦ୍ଧବ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବା ଓ ଅକୃରକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ଦୂରରୁ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅକୃର ଆନନ୍ଦରେ ଉଠି, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ଆଦର ପୂର୍ବକ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। ସେ କୃଷ୍ଣ ବଳରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଆସନ ଦେଇ, ଯଥାବିଧି ପୂଜା କଲେ। ଅକୃର ତାଙ୍କର ପାଦ୍ୟ ଜଳ ମସ୍ତକରେ ଧରି, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧ ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ ଆଦର କଲେ। ପ୍ରଣତ ମୁଣ୍ଡ ଓ ହସ୍ତେ ପାଦ ଧୋଇ, ନମ୍ରତା ସହ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀମାନେ ବିନଶିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏଇ ବଂଶ ସଂକଟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ଆପଣମାନେ ଦୁଇଜଣେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ; ଆପଣମାନେ ବ୍ୟତୀତ କେହି ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ନୀଚ ନାହାନ୍ତି। ଏହି ବିଶ୍ୱ ଆପଣ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶ୍ରବଣ ଓ ଦ୍ରଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ରୂପେ ପ୍ରକଟ କରିଥାନ୍ତି। ଯେପରି ସମସ୍ତ ଚେତନାଚେତନ ଜୀବରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ପ୍ରକଟିତ, ସେପରି ଆପଣ ନିଜ ଗର୍ଭରୁ ଅନେକ ଜନ୍ମ ନେଇ ଦେଖାଦିଅନ୍ତି। ଆପଣ ରଜ, ତମ, ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଳୟ ଓ ପାଳନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଗୁଣ କିମ୍ବା କର୍ମରେ ବନ୍ଧିତ ନୁହଁନ୍ତି; ଆପଣ ଜ୍ଞାନର ଆତ୍ମା, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ଧନ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ କିଛି ନୁହଁ। ଶରୀର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାଧି ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ପରିଚିତ ନୁହଁ; ତେଣୁ ଆମେ କଦାପି ଆପଣଙ୍କୁ ନେଇ ଭ୍ରମିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଚୀନ ବେଦମାର୍ଗ ଅପସ୍ଥାନିକ ଧର୍ମ ଓ ଅସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବାଧାଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ, ଆପଣ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଆଜି ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରେ ନିଜ ଅଂଶ ସହ ଅବତରି, ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରି, ଶତାଧିକ ଶତ୍ରୁ ରାଜାଙ୍କ ସେନାକୁ ନଶ୍ୱନ କରି, ଏହି ବଂଶର କୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରସାର କରିଛନ୍ତି। ଆଜି ଆମ ଗୃହ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଆପଣ ସମସ୍ତ ଦେବ, ପିତୃ, ପ୍ରାଣୀ, ମନୁଷ୍ୟର ଆକାର, ଯାଙ୍କର ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ଶିକ୍ଷାଦାତା, ଅଧୋକ୍ଷଜ, ଆମ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। କିଏ ଅନ୍ୟ କାହାର ଶରଣ ନେବ, ଯେଉଁଠି ଆପଣ ଭକ୍ତ ପ୍ରିୟ, ଆପଣଙ୍କ କଥା ସତ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିତ୍ର, ଋଣୀ, ଯେଉଁଠି ଲାଭ ଓ ହାନି ଅପରିଗଣ୍ୟ?