ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଗୋପୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଜୀବମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ। କାରଣ, ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟର ଗଭୀରତମ ସ୍ଥାନରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି ଅଛି। ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଭୟଭୀତ ମୁନିମାନେ, ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଭକ୍ତି ଲାଗି ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛୁ। ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବାର କ’ଣ ଉପକାର, ଯଦି ଆମେ ତାଙ୍କର ଲୀଳା କଥାର ଅମୃତ ରସ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବାନାହିଁ? ଏହି ଗୋପୀମାନେ ଅଶିଷ୍ଟ ଅରଣ୍ୟବାସିଣୀ, କିଛି ଅପରାଧରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏମିତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରେମ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ପ୍ରେମ ଏତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯେ, ମୂଢ଼ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ରାଜା ନିଜ ସେବକଙ୍କୁ ଯେପରି ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ସେପରି ଭଗ୍ୟ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ଅତିନିରଳ ପ୍ରେମ ଦେବଲୋକର କମଳ-ସୁଗନ୍ଧିତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରେମ ଉଦୟ ହେଲା ରାସ ମହୋତ୍ସବ ରାତିରେ, ଯେବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭାଗ୍ୟବତୀ ବ୍ରଜସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ଗଳା ଅଙ୍ଗୀକାର କଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କଲେ। ହେ ସୁହୃଦ୍, ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେଁ ଯେ, ଏହି ଭୂମିରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ଏକ ତୃଣ, ଝାଡ଼, ଲତା କିମ୍ବା ଔଷଧ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଁ, ଯେଉଁଠାରେ ସେଇ ଗୋପୀମାନେ, ନିଜ ପରିବାର ଓ ଧର୍ମର ଏତେ କଠିନ ବିସର୍ଜନ କରି, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପଥକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି—ଯେପଥକୁ ଏବଂ ବେଦମାନେ ଖୋଜନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ପାଦଧୂଳି ମୋତେ ମିଳିଯାଉ। ଯେଉଁ ଗୋପୀମାନେ ନିଜ ଅଂଗକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କମଳପଦ ପାଇଁ ଅର୍ପିଥିଲେ, ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସମସ୍ତ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଆରାଧ୍ୟ, ଯିଏ ରାସ ଲୀଳାର ପ୍ରାଣ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ପାର୍ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ମୁଁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କରେଁ ନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ରଜର ଏହି ଗୋପୀମାନେ, ଯେମାନେ ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରି ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଏପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଉଦ୍ଧବ ଗୋପୀମାନେ, ଯଶୋଦା, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି ବ୍ରଜ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଯିବାବେଳେ, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ ନିଜ ହାତରେ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ନେଇ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ସ୍ନେହ ଦେଇ, ଆଖିରେ ଲୁହ ନେଇ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ—"ମୋର ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କମଳପଦରେ ସଦା ବିଶ୍ରାମ କରୁ, ମୋର ମୁଁହ ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ, ଏବଂ ମୋର ଦେହ ତାଙ୍କ ସେବାରେ ନମି ରହୁ।" "ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ କର୍ମରେ ଆମେ ଯେଉଁଠି ଯାଉ, ଯେପରି ଆସୁବିଧା ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନେଇ ଆମର ଭକ୍ତି ଅଚଳ ରହୁ।" ଏପରି କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ଗୋପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦର ପାଇ, ଉଦ୍ଧବ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ପୁନି ମଥୁରାକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଠାରେ ଉଦ୍ଧବ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ହୃଦୟ ଭରି ବ୍ରଜବାସୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଉପହାର ଦେଇ ବସୁଦେବ, ବଳରାମ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କଲେ। ଏହିପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସବୁ ଜାଣିଥିବା ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, କୁବ୍ଜା (ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ) ର ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। କୁବ୍ଜାଙ୍କ ଘର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀମୟ, ରତିର ଉପଯୁକ୍ତ ସଜାଣା, ମୁକ୍ତାମାଳା, ପତାକା, ଛତ୍ର, ଶୟନ, ଆସନ, ଧୂପ ଓ ଦୀପର ଶୁଭ୍ରତା ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ସେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ନିଜ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ଆସନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଦର ସହିତ ବସାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ ଲୋକର ଆଚାର ଅନୁସାରେ ଶୁଭ୍ର ଶୟନରେ ବସିଲେ। କୁବ୍ଜା, ନିଜେ ନହାଇ, ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଚମତ୍କାର ଆଳଙ୍କାର, ମାଳା, ସୁଗନ୍ଧ, ତାମ୍ବୁଳ ଚବାଇ, ଲଜ୍ଜା ଭରା ଚାହାଣି ଓ ମଧୁର ହସ ସହିତ ମାଧବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି, ଶୟନରେ ବସାଇ, ତାଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ଆନନ୍ଦ ଦିଲେ। କୁବ୍ଜା, ଯିଏ ନିଜ ଭାଗ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଆଲେପନ କରିଥିଲେ, ସେ ଏହି ସଂଯୋଗର ଫଳରେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଓ ଅଂଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ଜଳିଉଠିଥିଲା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦସୁଗନ୍ଧ ନେଇ, ତାଙ୍କ ଚରଣ ମାଳିଶ କରି, ଅଂଗେ ଅଂଗ ଲଗାଇ, ଅନେକ ଦିନର ଦୁଃଖର ଶେଷ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏପରେ, ଏମିତି ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ପ୍ରଭୁକୁ ପାଇ, କୁବ୍ଜା ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ଏକ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଲେ—"ମୋର ପ୍ରିୟ, ତୁମେ କିଛି ଦିନ ମୋ ସହିତ ରୁହ, ମୋ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କର, ମୁଁ ତୁମ ସଂଗ ବିନା ରହିପାରିବି ନାହିଁ।" ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ଆଦର ସହିତ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ସହ ନିଜ ପୂଜ୍ୟ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜି, ପଛରେ ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁଚିତ ଦାନ୍ତିକ ଆଶା କରେ, ସେ ଅବିବେକୀ। ଏପରେ, କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଓ ଉଦ୍ଧବ, ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି କରିବା ଓ ଅକୃରକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ଅକୃର, ଦୂରରୁ ନିଜ ବନ୍ଧୁ କୃଷ୍ଣ-ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଉଠି, ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସମ୍ମାନ ସହିତ ଘରକୁ ନେଲେ। ସେ କୃଷ୍ଣ-ବଳରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆସନ ଦେଇ, ଯଥାଯଥ ଉପଚାର କଲେ। ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନର ଜଳ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ଓ ନମ୍ରତାରେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ, ଅକୃର କୃଷ୍ଣ-ବଳରାମଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। "ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହି ବଂଶ ମହା ଆପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଛି।" "ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ, ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ।" "ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି କର, ପ୍ରବେଶ କର, ବିଭିନ୍ନ ଆକାର ଧାରଣ କର, ଶ୍ରବଣ ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଧରାଯାଉଛ।" "ଏହି ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେପରି ମୋ ପରି ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନେକ ଆକାରରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅଛ।