ଉଦ୍ଧବ ଯେତେଦିନ ନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ରଜରେ ରହିଲେ, ସେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣି ଶୁଣି ଏମିତି ମନୋମଗ୍ନ ହେଇ ରହିଲେ ଯେ ସମୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୂର୍ତ୍ତ୍ୱେଗରେ କଟିଗଲା। ଉଦ୍ଧବ ଯେତେବେଳେ ବ୍ରଜର ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଫୁଲିଥିବା ଗଛମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ ବ୍ରଜବାସୀଙ୍କ ସେବା କରିଲେ। ଉଦ୍ଧବ ଦେଖିଲେ, ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣରେ ଏମିତି ମନୋମଗ୍ନ ଯେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ପ୍ରଭୂତ ଭାବରେ ଅଭିଭୂତ। ଏହା ଦେଖି ଉଦ୍ଧବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଏହିପରି କହିଲେ—"ଏହି ଗୋପୀମାନେ ଭୂମିରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୀବ। ତାଙ୍କର ଗୋବିନ୍ଦ ପ୍ରେମ ହୃଦୟର ଗଭୀରତମ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସିଛି। ମୁକ୍ତିକୁ ଭୟ କରୁଥିବା ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ, ଏପରି ଭକ୍ତିକୁ ଅଭିଲାଷା କରୁଛୁ। କୃଷ୍ଣ କଥାମୃତର ଆସ୍ବାଦନ ଆଗରେ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ଲାଗି କ'ଣ ଉପକାର?" "ଏହି ଅରଣ୍ୟବାସି ଗୋପୀମାନେ କ’ଠି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପରମ ପ୍ରେମ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ପରମାତ୍ମା? ଯେଉଁମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସର୍ବସ୍ୱ ଭାବେ ପୂଜିଲେ, ସେମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଆନ୍ତି, ଯେପରି ରାଜା ତାଙ୍କ ସେବକଙ୍କୁ କୃପା କରନ୍ତି।" "ମୋ ବନ୍ଧୁ, ଏହି ଭାବର ଦୟା ସ୍ୱର୍ଗ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଳେନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ଚମେଳି ଫୁଲ ଭଳି ସୁଗନ୍ଧିତ। ଏହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ରାସ ଉତ୍ସବରେ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରଜର ପ୍ରିୟାମାନଙ୍କ ଗଳାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦେଲେ।" "ଆହା! ମୁଁ ଏଠାରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ଏକ ତିନିଟି ଘାସ, ଜାଡି, ଲତା କିମ୍ବା ଔଷଧ ହେବାକୁ ଚାହେଁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏଉଁ ମହାନ ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଚରଣଧୂଳି ପାଇପାରିବି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପରିବାର ଓ ଧର୍ମପଥ ଛାଡ଼ି, ବେଦମାନେ ଯାହାକୁ ଖୋଜନ୍ତି, ସେଇ ମୁକୁନ୍ଦ ପଥକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।" "ଯେଉଁ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଅଂଗ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ରାସ ଉତ୍ସବର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି।" "ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ନନ୍ଦର ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଚରଣଧୂଳିକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କର ଯଶଗାନ କରି ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।" ଏହିପରି ଉଦ୍ଧବ ଗୋପୀ, ଯଶୋଦା, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଚଢ଼ିବାକୁ ତିଆରି ହେଲେ। ତାଙ୍କ ବିଦାୟ ସମୟରେ ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନାନା ପ୍ରକାର ଉପହାର ନେଇ, ଅନୁରାଗ ଭରିତ ହୃଦୟରେ, ଲୁହା ଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଆମ ମନ ସଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଚରଣକମଳରେ ଲଗି ରହୁ, ଆମ ବାଣୀ ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ, ଆମ ଦେହ ତାଙ୍କ ସେବାରେ ନମିଥାଉ।" "ଯଦିଓ ଆମେ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏଠୁ ସେଠୁ ଘୁଞ୍ଚୁଛୁ, ତଥାପି ଆମର କୃଷ୍ଣଭକ୍ତି ସଦା ସ୍ଥିର ରହୁ, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଅବିଚଳିତ ରହୁ।" ଏଭଳି କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ଗୋପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଉଦ୍ଧବ ପୁଣି ମଥୁରାକୁ ଫେରିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ଷା ଉପଭୋଗ କରି। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଭରା ହୃଦୟରେ ବସୁଦେବ, ବଳରାମ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଲେ। ଏଉଁବେଳେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—"ଏପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସର୍ବଜ୍ଞ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ (କୁବ୍ଜା) ର ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।" କୁବ୍ଜାଙ୍କ ଘର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଥିଲା—ମୁକୁତ ମାଳା, ପତାକା, ଛତା, ଶଯ୍ୟା, ଆସନ, ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧ, ଦୀପର ଆଲୋକ ଓ ଫୁଲ ଓ ଗନ୍ଧରେ ସଜିଥିଲା। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଦେଖି, କୁବ୍ଜା ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗିମାନଙ୍କ ସହିତ ଉଠି ଆସି, ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନରେ ଆସନ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଦର ଦିଆଗଲା, ସେ ଆସନ ସ୍ପର୍ଶ କରି ବସିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଲୋକର ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ଶୋଭାମୟ ଶଯ୍ୟାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କୁବ୍ଜା ସ୍ନାନ କରି, ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଅଲଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ମାଳା ଧରି, ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ପାନ ଖାଇ, ସୁନ୍ଦର ଶୂଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଲଜ୍ଜାଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ମାଧବଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ପ୍ରଥମ ସାକ୍ଷାତରେ ଲଜ୍ଜାପ୍ରଭୂତ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ହାତ ଧରି ଶଯ୍ୟାରେ ବସାଇଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ମିଳିଲେ। ତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃକରଣ ଓ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅତିବେଗ ଜାଗ୍ରତ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଚରଣ ଗନ୍ଧ ନିଶ୍ୱାସ କରି, ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଆନନ୍ଦର ସାର ଅନୁଭବ କଲେ। ଏଭଳି ଦୁର୍ଲଭ ମୁକ୍ତିଦାତା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପାଇ ଥିଲେ, କୁବ୍ଜା ଏକ ଵର ମାଗିଲେ—"ମୋ ପ୍ରିୟ, ତୁମେ କିଛିଦିନ ଏଠାରେ ରୁହ, ମୋ ସହ ଆନନ୍ଦ କର, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ଦୂର ରହିବାକୁ ସହିପାରିବିନାହିଁ।" ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଵର ଦେଇ, ଉଦ୍ଧବ ସହିତ ସମ୍ମାନିତ କରି, ନିଜ ପୂଜ୍ୟ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ମନ ପସନ୍ଦ ଵର ମାଗେ, ଯଦି ସେ ଗୁଣ ଶୂନ୍ୟ, ତେବେ ତାହା ଅବିବେକର ଚିହ୍ନ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ, ଉଦ୍ଧବ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବା ଓ ଅକୃରୁରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ଦୂରରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅକୃରୁର ଆନନ୍ଦରେ ଉଠି, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ବାଗତ କଲେ। ସେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଅକୃରୁର ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ପୂଜା କଲେ। ଚରଣାମୃତ ମାଥାରେ ଧରି, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ପ୍ରଣାମ କରି, ହାତରେ ଚରଣ ଧୋଇ, ଅକୃରୁର ନମ୍ରତାରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କଂସ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ନାଶ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହି କୁଳ ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଛି।" "ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର କାରଣ ଓ ସ୍ବରୂପ। ତୁମଠାରୁ ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ କିଛି ନାହିଁ।" "ଏହି ବିଶ୍ୱ ତୁମେ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟି କର, ପ୍ରବେଶ କର, ଅନେକ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶ କର, ଶ୍ରବଣ ଓ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରାଯାଏ।