ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ସନ୍ଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ଏବଂ ଚିତ୍ତକୁ ଏକାଗ୍ର କର, ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ସଦା ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର, ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ଯେଉଁ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଗୋପୀମାନେ ଏଇ ବ୍ରଜଅରଣ୍ୟରେ ରାତିରେ ମୋ ସହ ରାସନୃତ୍ୟରେ ଯୋଗ ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପ୍ରାପ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ମୋର ବୀରତାମୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିଲେ।” ଏହି ପ୍ରେମମୟ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ବ୍ରଜଙ୍ଗନାମାନେ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲେ ଏବଂ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ, “ସଉଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ବିନାଶ ପାଇଛି, ଯଦୁବଂଶୀଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ଟ ହୋଇଛି; ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି, ସେ ନିଜ କୁଟୁମ୍ବ ସହ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି। ‘ହେ ଉଦ୍ଧବ, ଗଦାର ଭାଇ, ଯିଏ ସହରର ମହିଳାମାନଙ୍କର ଲଜ୍ଜାପୁର୍ଣ୍ଣ ହାସି ଓ ପ୍ରେମମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମ୍ମାନିତ, ସେ ତାଙ୍କୁ କି ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି? ସେ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରେମର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଜାଣନ୍ତି, ସହରର ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସେ କିପରି ସେମାନଙ୍କର ମିଷ୍ଟି କଥା ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଚାଳିରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ? ‘ହେ ଉଦ୍ଧବ, ସେ ଗୋବିନ୍ଦ କି ସହରର ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ଗ୍ରାମର ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି କି? ତୁମେ କି ସେଇ ରାତିଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ପକାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମନୋହର ରାସନୃତ୍ୟରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରି ଆମ ସହ ପଦ୍ମ, ଚମ୍ପା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିର ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ, ଆଉ କେବେ କେବେ ଆମକୁ ମନୋରଞ୍ଜକ ଗଳ୍ପ କହି ମନ ହରିଥିଲେ? ‘ଦଶାର୍ହବଂଶୀ କୃଷ୍ଣ କି ନିଜ କ୍ରିୟାର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ପୁନଃ ଆସି, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଅରଣ୍ୟକୁ ବର୍ଷାରେ ସଞ୍ଜୀବନ କରେ, ତେଣୁ ଆମକୁ ତାଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶରେ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେବେ କି? ‘ଏବେ ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଛନ୍ତି, ରାଜକୁମାରୀମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରିୟ ସାଙ୍ଗମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛନ୍ତି, ଏପରେ କୃଷ୍ଣ କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିବେ? ଆମ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ କି ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଉପକାର କରିପାରିବୁ? ‘ପିଙ୍ଗଳା ବେଶ୍ୟା କହିଥିଲେ, ଆଶା ଛାଡିବାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁଖ ଅଛି; ତଥାପି ଏହି ଜଣା ବୁଝି ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣପ୍ରତି ଆଶା ଛାଡିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ଯେଉଁଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚାଡ଼ିଯାଏ ନାହିଁ, ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାଙ୍ଗକୁ କିଏ ଚାଡ଼ିପାରିବ? ‘ଏହି ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ଅଟବୀ, ଗାଈ, ବାଂଶୀର ଧ୍ୱନି—ସବୁଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ମୃତି ଆମକୁ ଘେରି ରହିଛି। ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆସନ ଯେଉଁଠି, ସେଠି ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖି ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିପାରୁ ନାହିଁ। ‘ତାଙ୍କର ଚାଳ ଚଲିବା, ଉତ୍ତମ ହାସ୍ୟ, ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି, ମିଷ୍ଟି କଥା—ସେ ସବୁ ଆମ ମନକୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିଛି। ଆମେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିପାରିବୁ? ‘ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି, ହେ ବ୍ରଜନାଥ, ହେ ଦୁଃଖନାଶକ, ଏଇ ଦୁଃଖସାଗରେ ଡୁବିଥିବା ଗୋକୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କର।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ବିୟୋଗର ତୀବ୍ରତାରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ମାନ୍ୟତା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଉଦ୍ଧବ ଅନେକ ମାସ ଧରି ଗୋକୁଳରେ ରହି, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା କଥା କହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ଯେଉଁ ଦିନ ଉଦ୍ଧବ ନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ରଜରେ ରହିଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ବାଦରେ ସମୟ କ୍ଷଣେ କ୍ଷଣେ ବିତିଗଲା। ତିନି ନଦୀ, ଅଟବୀ, ଫୁଲିଥିବା ଗଛ ଦେଖି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ବ୍ରଜବାସୀଙ୍କୁ ସେବା କରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଉଦ୍ଧବ ଦେଖିଲେ, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣପ୍ରେମରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଲୀନ, ତାଙ୍କ ମନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିମଗ୍ନ। ଏହା ଦେଖି ସେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, “ଏଇ ଗୋପୀମାନେ ଭୂମିରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେହୀ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଗୋବିନ୍ଦପ୍ରେମ ହୃଦୟରେ ଗଭୀର। ମୁକ୍ତି କାମନା କରୁଥିବା ଋଷିମାନେ ଓ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରେମ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରୁ। ବ୍ରହ୍ମା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେବାର ଉପକାର କ’ଣ, ଯଦି କୃଷ୍ଣଲୀଳା ରସ ଆସ୍ବାଦନ ମିଳେନାହିଁ? ‘ଏହି ଅରଣ୍ୟବାସିନୀ, ଯେଉଁମାନେ କିଛି ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ପରମାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଅଜ୍ଞା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭଜନ କରନ୍ତି, ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ସେପରି ଦୟା ମିଳେ। ‘ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ ଏପରି ଅଗାଧ ପ୍ରେମ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟେଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ଏହି ପ୍ରେମ ରାସ ମହୋତ୍ସବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭୂଜପାଶରେ ବ୍ରଜଙ୍ଗନାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲେ। ‘ହାଁ, ମୁଁ ଚାହେଁ ଏଠାରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ଘାସ, ଜୂପି, ଲତା, କିମ୍ବା ଔଷଧ ହେଇ ଜନ୍ମ ନେବି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ଗୋପୀମାନଙ୍କ ପାଦଧୂଳି ପାଇପାରିବି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପରିଜନ ଓ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପଥକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ବେଦମାନେ ଖୋଜନ୍ତି। ‘ଯେଉଁ ମହିଳାମାନଙ୍କର ସ୍ନେହଶୀଳ ଛାତି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସ୍ୱୟଂ ଯୋଗୀମାନେ ଭଜନ କରନ୍ତି, ଏହି ରାସ ନୃତ୍ୟର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି। ‘ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଦଧୂଳିକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ହରିଗୁଣଗୀତି ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରେ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ଏପରି ଭାବେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ, ଯଶୋଦା, ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଉଦ୍ଧବ ରଥରେ ଚଢ଼ି ବ୍ରଜ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଯିବାବେଳେ, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପହାର ନେଇ ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କ ଆଖି ଜଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେମାନେ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆମର ମନ ସଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଅବିଚଳିତ ରହୁ, ଆମର ଶବ୍ଦ କେବଳ ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ, ଆମର ଦେହ ତାଙ୍କ ସେବାରେ ନମ୍ର ହେଉ।