ଏଉଁଠି ଭାଗବତର ଉକ୍ତ ଶ୍ଳୋକମାନେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଗାଥାରେ ଗଢ଼ାଯାଇଛି । ଭାବନାର ଗଭୀରତାରେ ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରିକି କୌଣସି ପ୍ରିୟଜନ ଦୂରେ ଥିଲେ ମନ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିକ ଲଗିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ନିକଟରେ ରହିଲେ ମନ ଆଗ୍ରହରେ ସେତେ ଲଗି ରହେ ନାହିଁ । ଏହି ଉପମା ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଗୋପୀମାନେଙ୍କ ଭାବକୁ ବୁଝାଇଦେଲେ । ସେ କହିଲେ—"ମୋତେ ନିରନ୍ତର ସ୍ମରଣ କର, ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅ; ଏପରି ଭାବେ ମୋ ଉପରେ ମନ ଧାରଣ କଲେ ଅତିଶୀଘ୍ର ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ ।" ଏହି ମଧୁର ଉପଦେଶ ଦେଇ, କୃଷ୍ଣ ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ କହିଲେ—"ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଗୋପୀମାନେ ମୋ ସହ ବନରେ ରାତିରେ ରାସ ଲୀଳାରେ ଯୋଗ ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇଛନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ମୋର ଶୌର୍ୟ ଲୀଳାକୁ ଚିନ୍ତନ କରିଥିଲେ ।" ଏହି ପ୍ରେମମୟ କଥା ଶୁଣି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରଜଙ୍ଗନାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ହେଲେ । ସେମାନେ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ତାଙ୍କ ନେଇଆସିଥିବା ସନ୍ଦେଶକୁ ସ୍ମରଣ କରି କଥା ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ—"ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ବିନାଶ ପାଇଛି, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ସ୍ବଜନଙ୍କ ସହ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିଛନ୍ତି ।" "ସୁମୁଦ୍ର ଭାଉ, ଗଦାଙ୍କ ଭାଇ, ଯିଏ ନଗରୀର ମହିଳାମାନଙ୍କ ଲଜ୍ଜାନ୍ବିତ ହସି ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମ୍ମାନିତ, ସେମାନେକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି କି?" "ଏମିତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରେମ ଜଣେ ଯେଉଁଠାରେ, ସେଉଁଠି ମଧୁର କଥା, ଚାଳାକ ଭାବ, ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା ଶହର ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିଥିବେ, ତେଣୁ କେମିତି ସେ ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିପାରିବେ?" "ମହାନୁଭାବ, ଗୋବିନ୍ଦ କି ଏହି ସମୟରେ ନଗରୀର ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହ ଗୁପ୍ତ କଥାବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ଆମ ବ୍ରଜଙ୍ଗନାମାନେଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି କି?" "ତୁମେ କି ସେ ରାତିମାନେ ମନେ ପକାଅଛ? ଯେଉଁଠି ତାଳ, ଚମ୍ପା, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ମଧ୍ୟରେ, ରସ ନୃତ୍ୟର ଝାଙ୍କାର ଏବଂ କେବେ କେବେ ମଧୁର କଥାରେ ସେ ଆମକୁ ମନୋରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ?" "ଦଶାର୍ହ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେ କି ଏଠାରେ ଆସି, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବନକୁ ବର୍ଷା ଦେଇ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ, ଆମକୁ ତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବେ କି?" "ଏବେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ମିଳିଛି, ଶତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ଟ, ରାଜକୁମାରୀମାନେଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରିୟଜନ ଚାରିପାଖରେ, ଏପରି ସମୟରେ କେଉଁଠି ଆମ ବନବାସୀମାନେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ କୌଣସି ଉପକାର କରିପାରିବୁ?" "ପିଙ୍ଗଳା ବେଶ୍ୟା କହିଥିଲେ—'ଆଶାର ଛାଡ଼ା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ' । ଏହା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉପରେ ଆମର ଆଶା ଛାଡ଼ିପାରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ।" "ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ମହିମା ଅଛି, ତାଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଛାଡ଼ିବା କିଏ ସହିପାରିବ? ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଛାଡ଼ିନଥାନ୍ତି ।" "ଏହି ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଗାଈ, ବାଂଶୀର ଶବ୍ଦ—ସବୁଠି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ମୃତି ଦେଖି ଆସୁଛି । ସେ ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କ ସହ ଏଠାରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ ।" "ଏହି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳୀ, ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ, ଆମକୁ ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିବାକୁ ଦେଉନାହିଁ ।" "ତାଙ୍କ ଚାଲିବା ଭାଙ୍ଗି, ଉଦାର ହସ, ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି, ମଧୁର ବାଣୀ—ଏସବୁ ଆମ ମନକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଧି ରଖିଛି । କିପରି ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିପାରିବୁ?" "ହେ ଭଗବାନ, ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି, ବ୍ରଜର ନାଥ, ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଗୋକୁଳକୁ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରୁ ବାହାର କର ।" ଏହିପରି ଅନୁରାଗ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—"କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସନ୍ଦେଶରେ ବିରହ ଅଗ୍ନି ଶାନ୍ତ ହେଲା । ସେମାନେ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲେ ।" ଉଦ୍ଧବ କିଛି ମାସ ବ୍ରଜରେ ରହି, ଗୋପୀମାନେଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାକଥା ଗାଇ ଗୋକୁଳକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ । ଯେତେଦିନ ଉଦ୍ଧବ ନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ରଜରେ ରହିଲେ, ସେତେଦିନ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କୃଷ୍ଣ ସମ୍ବାଦରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସମୟ କେମିତି କଟିଗଲା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଉଦ୍ଧବ ନଦୀ, ବନ, ଫୁଲିଥିବା ଗଛ ଦେଖି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ବ୍ରଜବାସୀଙ୍କୁ ସେବା କରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ । ଉଦ୍ଧବ ଦେଖିଲେ, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣପ୍ରେମରେ ଏପରି ଲୀନ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ମନ ପ୍ରଭୁପ୍ରେମରେ ଏତେ ବିସ୍ମୃତ । ସେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଏହି କଥା କହିଲେ—"ଏହି ଗୋପୀମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୀବ; ତାଙ୍କର ଗୋବିନ୍ଦପ୍ରେମ ହୃଦୟର ଗଭୀରରେ ଅଛି । ମହାଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ଭୟ କରନ୍ତି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଭକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁ । ବ୍ରହ୍ମା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ହେବାରୁ ଏହି କୃଷ୍ଣଗାଥାର ରସ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ।" "ଏହି ଗୋପୀମାନେ ଅଶିକ୍ଷିତ, ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିବା, କିଛି ଅପରାଧ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏମିତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରେମ କେଉଁଠି, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରମାତ୍ମା ଉପରେ? ଯେଉଁ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସକ୍ଷାତ୍ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ରାଜା ନିଜ ସେବକଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି ।" "ଏହି ତୀବ୍ର ପ୍ରେମ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ପଦ୍ମସୁଗନ୍ଧିତ; ଏହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ରାସ ମହୋତ୍ସବରେ, ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ ବ୍ରଜଙ୍ଗନାଙ୍କ ଗଳାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସେମାନେଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦେଇଥିଲେ ।" "ମୁଁ ଚାହୁଁ, ଏଠାରେ ଏକ ଘାସ, ଜ୍ୱା, ଲତା, କିମ୍ବା ଔଷଧ ହେଇ ଜନ୍ମ ନେଉଁ, ଯେଉଁଠି ବ୍ରଜଙ୍ଗନାମାନେ ନିଜ ପରିବାର, ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପଥ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁପଥକୁ ବେଦମାନେ ଖୋଜନ୍ତି ।" "ଯେଉଁ ଗୋପୀମାନେ ନିଜ ପୟୋଧରରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦଅଙ୍କିତ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ମହାଯୋଗୀମାନେ ପୂଜିଥିବା, ରାସ ନୃତ୍ୟର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି ।" "ମୁଁ ପୁନିପୁନି ନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ରଜଙ୍ଗନାମାନେଙ୍କ ପାଦଧୂଳିକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରି ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି ।" ଶୁକଦେବ ଅବର୍ଣ୍ଣନ କରନ୍ତି—ଏପରି ଭାବେ ଗୋପୀ, ଯଶୋଦା, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଉଦ୍ଧବ ତାଙ୍କ ରଥେ ଚଢ଼ି ବ୍ରଜ ଛାଡ଼ିଲେ ।