ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଆତ୍ମା ଜ୍ଞାନରେ ଗଠିତ, ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ନୁହେଁ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଟୁଟ ରହିଛି । ତଥାପି, ମାୟାର କ୍ରିୟାରେ ଏହା ଗଭୀର ନିଦ୍ରା, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଜାଗୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଚଳିବା ପ୍ରକାଶ ପାଏ । ଏହି ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗତ ବସ୍ତୁଗୁଡିକୁ ଚିନ୍ତା କରେ, ସ୍ୱପ୍ନ ସମାନ ଭାବେ ଏହି ବସ୍ତୁଗୁଡିକ ଭ୍ରମ ଜନିତ ଭାବରେ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ । ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଜାଗୃତ ଓ ନିଜ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଉପରେ ଦମନ କରିବା ଉଚିତ । ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶିକ୍ଷା, ଯୋଗ ଓ ବିବେକ ଏହି ଭାବରେ ଜଣା ଯାଏ: ବିରାଗ, ତପସ୍ୟା, ନିଜ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଓ ସତ୍ୟ, ଏହି ଗୁଣମାନେ ନଦୀ ଭଳି ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ମୁଁ, ତୁମର ପ୍ରିୟ, ଯଦିଓ ଦୂରରେ ଅଛି, ତୁମ ମନକୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଏହା କରୁଛି, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ସମ୍ତତ ଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ଅଭିଲାଷୀ ହେଉ । ଯେପରି ଏକ ପ୍ରିୟ ଦୂରରେ ଅଛି, ମନ ତା'ପରି ଚିନ୍ତା କରେ, ସେପରି ନିକଟରେ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଲେ ମନ ଅତିକ୍ରମ ନୁହେଁ । ଏହିପରି, ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ମନ ଏକାଗ୍ର କର, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆଶକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ମୋକୁ ସମ୍ତତ ସ୍ମରଣ କର; ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିବ । ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମାନେ, ମୁଁ ଏହି ବ୍ରଜବନରେ ରାତିରେ ଖେଳ କରୁଥିଲି, ନୃତ୍ୟ ଭାଗ ନ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଶୌର୍ୟ ଓ କ୍ରୀଡା କଥାରେ ଧ୍ୟାନ ଲଗାଇ, ମୋକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ ଓ ମୋକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ମୋର ଦୂତ ଉଦ୍ଧବ ଆଣିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ । ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ: ଭାଗ୍ୟରେ, ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ଯଦୁମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଥିଲା, ସେ ନିହତ ହୋଇଛି; ଭାଗ୍ୟରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି, ନିଜ ପରିଜନ ସହ ଏହି ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି । ଓ ସୁମୂଦ୍ର, ଗଦାର ଭାଇ, ସେହି ସହର ନାରୀମାନଙ୍କର ଲଜ୍ଜାଳୁ, ହସୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆଦର ପାଇ, କି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଇ? ସେ, ଯେ କାମର ଗୁପ୍ତତା ଜାଣିଥିବା ଓ ସହର ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, କି ସେମାନଙ୍କର ମିଳନ ଓ ମନୋହର କଥାରେ ଆକର୍ଷିତ ହେଉନି? ଓ ଉତ୍ତମ, ସେ ଗୋବିନ୍ଦ କି ସହର ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଗ୍ରାମ ନାରୀମାନେ ମନେ ପକାନ୍ତି? ଆମେ ଯେ ରାତିରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ତାଙ୍କ ସହ ମନୋହର ଲଟୁ, ଚମ୍ପା, ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକର ମଧ୍ୟରେ ରାସ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲୁ, ଘୁଞ୍ଜି ଟାଣ୍କାର ଶବ୍ଦ, ଏବଂ ମନୋହର କଥା ଶୁଣିଥିଲୁ, କି ତୁମେ ସେ ଦିନ ମନେ ପକା? ଦଶାର୍ହଙ୍କ ଉତ୍ତର ଅନ୍ୟଦିନ ଆସିବେ କି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର ଦୁଃଖରେ ମନୁଷ୍ୟ ହୋଇ, ଆମକୁ ତାଙ୍କ ଛୁଆଁରେ ପୁନଃଜୀବନ ଦେବେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବନକୁ ବର୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରେ? କୃଷ୍ଣ ଏଠାକୁ କି ଆସିବେ, ରାଜ୍ୟ ପାଇ, ଶତ୍ରୁମାନେ ନିହତ, ରାଜକୁମାରୀମାନଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରି, ନିଜ ପ୍ରିୟମାନେ ସହ ପରିବେଷ୍ଟିତ? ଏହି ବନବାସୀମାନେ କି କୃଷ୍ଣ, ମହାତ୍ମା, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପତି, ନିଜର ସମସ୍ତ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିଥିବା, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କି କିଛି କାମ ଆଣିପାରିବେ? ପିଙ୍ଗଳା ନାରୀ ଯେପରି ମହାନ ଏକ୍ଷା ରହିବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଅଛି କହିଥିଲେ, ତଥାପି ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମର କୃଷ୍ଣ ଉପରେ ଆଶା ଛାଡ଼ିବା ଅତି କଷ୍ଟ । ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକତା ଛାଡ଼ିବା କିଏ ସହିପାରିବ, ଯେଉଁଠି ଭାଗ୍ୟ କଦାପି ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରୁ ଯାଏନାହିଁ? ଏହି ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ବନ, ଗାଈ, ଓ ବାଂଶୀର ଶବ୍ଦ—ସମସ୍ତ ଉପରେ କୃଷ୍ଣ ସଂକର୍ଷଣ ସହ ବିଚରିଥିଲେ । ଏବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନିବାସ ଏବଂ ନନ୍ଦଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଆମକୁ ସେ ମନେ ପକାଇ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିପାରୁନାହିଁ । ତାଙ୍କ ଚାଳ ଚଲିବା, ଉତ୍ତମ ହସ, ମନୋହର ଦୃଷ୍ଟି, ମିଠା କଥାରେ ତାଙ୍କ ଆମ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଛନ୍ତି—କିପରି ଭୁଲିପାରିବି? ଓ ଗୋବିନ୍ଦ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପତି, ଗୋକୁଳର ନାଥ, ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଏହି ଦୁଃଖର ସାଗରରୁ ଗୋକୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କର । ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏହିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖର ଜ୍ୱରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଗୋପୀମାନେ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ବୁଝିଲେ । ଉଦ୍ଧବ କିଛି ମାସ ରହି, ଗୋପୀମାନେର ଦୁଃଖ ଦୂର କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା କଥା ଗାଇ, ଗୋକୁଳକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ । ଉଦ୍ଧବ ଯେତେ ଦିନ ନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ରଜରେ ରହିଲେ, ସେତେ ଦିନ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥାରେ ଏତେ ଲଗିଥିଲେ, ସମୟ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲା । ନଦୀ, ବନ, ଫୁଟିଥିବା ଗଛ ଦେଖି, ଉଦ୍ଧବ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମନେ ପକି, ଆନନ୍ଦ ଭରି, ବ୍ରଜବାସୀମାନେର ସେବା କଲେ । ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣରେ ଏତେ ଲଗିଥିବା ଦେଖି, ଉଦ୍ଧବ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଏହି କଥା ଗାଇଲେ । ଏହି ଗୋପୀମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଛନ୍ତି, କାରଣ ତାଙ୍କର ଗୋବିନ୍ଦ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ହୃଦୟର ଗଭୀରରେ ଅଛି; ମୁକ୍ତି ଚାହିଁଥିବା ଋଷିମାନେ ଓ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭକ୍ତି ଚାହୁଁ—ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବାର ଚାହିଦା ଏଠାରେ ନାହିଁ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା ରସ ପାଇବା ମୁଖ୍ୟ । ଏହି ଗୋପୀମାନେ, ବନବାସୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରେମ ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଜନେ ଜ୍ଞାନ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଥାଏ, ରାଜା ଯେପରି ନିଜ ସେବକଙ୍କୁ କୃପା କରନ୍ତି । ଏହି ତୀବ୍ର ପ୍ରେମର କୃପା ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହି ରାସ ଉତ୍ସବରେ, ବ୍ରଜବାସୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ଗଳାକୁ କୃଷ୍ଣ ଆଲିଂଗନ କରି, ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଛନ୍ତି । ମୁଁ ଚାହେଁ, ବୃନ୍ଦାବନରେ ଏକ ତିନ୍ତି, ଗଛ, ଲତା, କିମ୍ବା ଔଷଧ ହେବି, ଯେଉଁଠି ଏହି ଗୋପୀମାନେ ନିଜ ପରିବାର ଓ ଧର୍ମର ମାର୍ଗ ଛାଡ଼ି, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପଥ ଅନ୍ବେଷଣ କରି, ଯେଉଁଠି ଏହି ଚରଣ ଧୂଳି ପାଇବି । ଯେଉଁ ନାରୀମାନେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀମାନେ ଉପାସନା କରୁଥିବା, ରାସ ନୃତ୍ୟର ଲକ୍ଷ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣକୁ ହୃଦୟରେ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଦେଇଛନ୍ତି ।