ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେତେବେଳେ ଉଦ୍ଧବ ଗୋପୀମାନଙ୍କଠାରେ ଦୂତ ଭାବେ ଆସିଥିଲେ, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ଦୁଃଖ ଓ ବିରହରେ ତାପିତ ହେଉଥିଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ଉପରୁ ତାଙ୍କର ପାଦ ହଟାଅ, ଆମେ ତାଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଜାଣୁ । ସେ ତୁମକୁ ଦୂତ ଭାବେ ପଠେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜେ ଏଠାରେ ନିଜ ପତ୍ନୀ, ପିଲାମାନେ ଓ ପରିବାରକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି । ଏପରି ଜଣେ ଲୋକଙ୍କୁ କିପରି ବିଶ୍ୱାସ କରିବି?” ଗୋପୀମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ଯେପରି ଶିକାରୀମାନେ ବାନରର ରାଜାକୁ ଆହତ କରନ୍ତି, ସେପରି କୃଷ୍ଣ ଆମେ ଅପରାଧୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆମକୁ ଆହତ କରିଛନ୍ତି । ବଳୀ ପ୍ରଭୃତି ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିଲେ । ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଂଗ ଦୟାକରି ଛାଡ଼ିଦିଅ, ତାଙ୍କ କଥା ତଥାପି ଛାଡ଼ିହେବା କଷ୍ଟକର ।” “ଯେଉଁମାନେ ଏକଥି ବାରମ୍ବାର ଶୁଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଛାଡ଼ି ଘର-ପରିବାର ତ୍ୟାଗ କରି, ଦିନକୁ ଭିକ୍ଷା କରିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଯାନ୍ତି । ଆମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କୁଟିଳ କଥାକୁ ଅମୃତ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରିଥିଲୁ, ମାଛପିଲା ପରି ମାଆର ଡାକ ଶୁଣି । ଆମେ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମର ପ୍ରଭାବରେ ମୃଗୀମାନେ ପରି ହୋଇଯାଇଛୁ । ତାଙ୍କ ନଖର ସ୍ପର୍ଶର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ପୁଣିପୁଣି ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ । ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ଖବର ଦେଉ, ହେ ଦୂତ !” “ମୋ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛ, କ’ଣ ଚାହଁ ଚୁଅ ? ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଦା ତାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟରେ ବସନ୍ତି, ଏପରି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଜଣେ ନାୟକଙ୍କ ପାଖକୁ ଆମକୁ କିପରି ନେବେ ?” “ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବେ କି ମଥୁରାରେ ଅଛନ୍ତି ? ସେ କି ବାପାଙ୍କ ଘର, ପରିବାର ଓ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ? ସେ କି କେବେ ଆମ, ତାଙ୍କର ଦାସୀମାନେ ପାଇଁ କଥା କହନ୍ତି ? କେବେ ସେ ତାଙ୍କ ସୁଗନ୍ଧିତ ଭୁଜଦ୍ୱାରା ଆମ ମାଥାକୁ ଛୁଇଁବେ ?” ଏପରି ଗୋପୀମାନେ ଭାବରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିରହ ଦେଖାଇଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ଭାବ ଦେଖି ଉଦ୍ଧବ ମଧୁର କୃଷ୍ଣବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ । ଉଦ୍ଧବ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏହି ଜଗତରେ ସତ୍ୟସାର୍ଥକ ଓ ପୂଜ୍ୟ, କାରଣ ତୁମେ ତୁମର ମନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଇଛ । ଉପବାସ, ତପ, ବଳି, ପାଠ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଦମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଯେଉଁ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରାଯାଏ, ତୁମେ ଏହି ଭକ୍ତିକୁ ଅତି ସହଜରେ ପାଇଛ । ତୁମର ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ-ଜନ୍ମାନ୍ତର ପ୍ରିୟତମ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଛ, ପୁତ୍ର, ପତି, ଦେହ, ଜନ, ଘର ତ୍ୟାଗ କରିଛ । ବିରହ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ମନେ ଯେ ଅନନ୍ୟ ଭାବ ଉପଜିଛି, ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ମହା ଉପକାର କରିଛ । ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣାଉଛି, ଯାହା ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବ ।” କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସନ୍ଦେଶ ଥିଲା: “ମୋର ତୁମଠାରୁ ବିରହ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପିତ । ଯେପରି ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଅଛି, ସେପରି ମୁଁ ମନ, ପ୍ରାଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ଗୁଣର ଆଧାର । ମୁଁ ନିଜେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ନିଜ ମଧ୍ୟରେ, ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର, ପାଳନ କରେ । ଆତ୍ମା ଜ୍ଞାନମୟ, ଶୁଦ୍ଧ, ଅଲଗା, ଗୁଣରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ଗତି କରୁଥିବା ପରି ଦିଶେ । ଯେ ମନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗବସ୍ତୁକୁ ଚିନ୍ତା କରେ, ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ଅସତ୍ୟ ଉପଜାଇଥାଏ । ଏହି ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ସଦା ଜାଗୃତ ଓ ନିଜ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖ । ଏହି ଅନ୍ତଃଶିକ୍ଷା, ଏହି ଯୋଗ ଓ ବିବେକ ଜ୍ଞାନ: ତ୍ୟାଗ, ତପ, ଦମ, ସତ୍ୟ – ସମସ୍ତ ନଦୀ ଯେପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଏ । ମୁଁ ଦୂରେ ଥିବା ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ତୁମ ମନକୁ ମୋ ପ୍ରତି ଅଧିକ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ, ଯେପରି ଦୂରେ ଥିବା ପ୍ରିୟକୁ ମନ ଅଧିକ ସ୍ମରଣ କରେ । ନିଜ ମନକୁ ମୋ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର କର, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ । ଏପରି ଭାବେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଶୀଘ୍ରେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ । ଯେଉଁ ଗୋପୀମାନେ ରାତିରେ ମୋ ସହ ରାସ ନୃତ୍ୟରେ ଯୋଗ ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୋର ଚରିତ୍ର ଧ୍ୟାନ କରି ମୋତେ ଲାଭ କରିଥିଲେ ।” ଏହି ଦିବ୍ୟ ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି ଗୋପୀମାନେ ଅତି ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟରେ, ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ବିନାଶ ପାଇଛି, ଅଚ୍ୟୁତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର କ୍ଲାନ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଛି । ଗଦାଙ୍କ ଭାଇ, ଯିଏ ନଗରୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ଲଜ୍ଜା, ମୃଦୁ ହାସି ଓ ଚାହାଣିରେ ପ୍ରିୟ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ କି ସେମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି ? ସେ ଯେପରି ନଗରୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ଚତୁର କଥା ଓ ଖେଳା ଭାବରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ତାହା କିପରି ନ ହେବ ? “ଗୋବିନ୍ଦ କି ଆମ ଗ୍ରାମର ଝିଅମାନେଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ? ସେ କି ବୃନ୍ଦାବନର ରାତି, କମଳ, ଯୁଗୁମ୍ବ, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଓ ରାସ ନୃତ୍ୟର ସ୍ମୃତିକୁ ମନେ ପକାନ୍ତି ? ସେ କି ତାଙ୍କର ପ୍ରେମିକାମାନେ ସହ ଗପ କହିଥିବା ସମୟକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ? ଦଶାର୍ହଙ୍କ ଏ ଶିଶୁ କି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ବିରହ ଦୁଃଖରେ ଏଠିକୁ ଫେରି ଆମକୁ ନବ ଜୀବନ ଦେବେ କି ? ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବର୍ଷା ଦେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଜୀବନ ଦେଉଛି, ସେପରି ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ କି ? “ଏବେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ମିଳିଛି, ସତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି, ରାଜକୁମାରୀମାନେ ସହ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି, ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛନ୍ତି, ଏପରି ସମୟରେ ତିନି କିପରି ଏଠିକୁ ଆସିବେ ? ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି, ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରିଥିବା ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ଆମ ଜଙ୍ଗଲ ଜନମାନେ କି କାମର ? ପିଙ୍ଗଳା ବେଶ୍ୟା କହିଥିଲେ, ଆଶା ଛାଡ଼ି ନିଜେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ, ତଥାପି କୃଷ୍ଣରେ ଆମର ଆଶା ଛାଡ଼ିହେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର । ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀ ଅବିନାଶୀ ଶ୍ରୀଙ୍ଗ ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି, ସେଠାରେ କିଏ ତାଙ୍କ ସଂଗ ଛାଡ଼ିପାରିବ ? ଏହି ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଗାଈ, ତାଙ୍କ ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନି ସବୁଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଅଛି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିହେବା ଅସମ୍ଭବ । ତାଙ୍କର ଚାଲିବାର ଭାବ, ହାସି, ଚାହାଣି, ମଧୁର କଥା ଆମର ମନକୁ ନେଇଯାଇଛି, କିପରି ଭୁଲିପାରିବି ?