ଏକ ସମୟରେ, ବୃନ୍ଦାବନରେ ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିରହରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇଥିଲେ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚମତ୍କାରି ହସ, ଖେଳା କଣ୍ତି, ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ—ଏହି ଲୋକରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ କିମ୍ବା ପାତାଳରେ କେଉଁ ଜନନୀ ତାଙ୍କୁ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ? ଆମେ ତ ତାଙ୍କ ପାଦଧୂଳିକୁ ପୂଜିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯଦିଓ ଆମେ ନିମ୍ନ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀମୟ ନାମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଗୋପୀମାନେ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଆମର ମୁଣ୍ଡୁଠାରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦ ହଟା। ମୁଁ ତାଙ୍କର ମଧୁର ଉକ୍ତିକୁ ଜାଣିଛି। ସେ ତୁମେଠାରେ ଦୂତ ଭାବେ ପଠାଇଛନ୍ତି, ତୁମେ ବାକ୍ଚାତୁର। ସେ ନିଜେ ପ୍ରମିକା, ପୁତ୍ର, ଜନାନୀ ତିଆରି କରି ଛାଡି ଦେଇଛନ୍ତି, କିଛି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ। ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତି କିପରି ଆସ୍ଥା ରଖିବା?” ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶିକାରୀମାନେ ମକଡ଼ାର ରାଜାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବାପରି, କୃଷ୍ଣ ଆମକୁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନନୀମାନେ ଭଳି ଭାବେ ଅପରିଚିତ ଏବଂ ଅନୁରାଗରେ ଅପରିଣତ କରି ଦୁଃଖିତ କରିଛନ୍ତି। ବାଲି ମହାବଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ରହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଅପରିମିତ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଚିନ୍ତାକୁ ଛାଡିବା ଅତି କଷ୍ଟ।" “ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାର ଅମୃତ ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକଥା ଶୁଣିଲେ ମାନେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଘର-ପରିବାର ଛାଡି ଦେଇଛନ୍ତି, ଦାନାପାଣି ନାଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଚାରିପାଖ ଘୁଞ୍ଚିବା ଭିକ୍ଷୁ ହୋଇଗଲେ।" "ଆମେ ତାଙ୍କର ଚାଳାକ ଶବ୍ଦକୁ ନେକ୍ତର ଭଳି ଭାବି ଶୁଣିଛୁ, ମାଝିଆ ଛୁଆ ମା ଡାକୁଥିବା ଭଳି, ଆମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରମିକା, ମୃଗୀ ଭଳି। ତାଙ୍କର ନଖର ଛୁଆର ତୀବ୍ର ବେଦନାକୁ ଆମେ ପୁନଃପୁନଃ ଅନୁଭବ କରୁଛୁ। ଦୂତ, ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଖବର କୁହ।" "ମିତ୍ର, ତୁମେ ଆସିଛ, ପ୍ରିୟଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ପ୍ରେରିତ। କ’ଣ ଚାହୁଛ? ତୁମେ ଆଦର ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କର ଚେଷ୍ଟରେ ସଦା ବସିଥିବାବେଳେ, ତୁମେ କିପରି ଆମକୁ ତାଙ୍କଠାରେ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ?" "ସେ ବିରାଟ ପୁତ୍ର ଏବେ ମଥୁରାରେ ଅଛନ୍ତି କି? ସେ କି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଘର, ବନ୍ଧୁ, ଗୋପମାନେ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି? ସେ କି ଆମ ପ୍ରସଙ୍ଗ କଥା କହନ୍ତି? କେବେ ସେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁଗନ୍ଧିତ ହାତ ଆମ ମୁଣ୍ଡୁଉପରେ ରଖିବେ?" ଏପରେ ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ କହିଲେ, "ଉଦ୍ଧବ, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଦୁଃଖିତ ହେଇଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୂତୀୟ ବାଣୀ ଶୁଣାଇଲେ।" ଉଦ୍ଧବ କହିଲେ, "ଅହୋ! ତୁମେ ଏହି ଜଗତରେ ସଫଳ ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ, କାରଣ ତୁମେ ତୁମ ମନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଇଛ। ବ୍ରତ, ତପ, ଯଜ୍ଞ, ପାଠ, ଅନୁଶୀଳନ, ନିଗ୍ରହ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଜିବା ଯୋଗ୍ୟତା ହାସଲ ହୁଏ।" "ତୁମର ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମେ ଶ୍ରୀମୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ଦେଇଛ, ଯାହା ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାହିଲେ ମିଳିବା କଷ୍ଟ।" "ଭାଗ୍ୟବଶତ, ତୁମେ ପୁତ୍ର, ପତି, ଶରୀର, ବନ୍ଧୁ, ଘର ଛାଡି ଦେଇ, ସେ ପରମ ପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବାଛିଛ।" "ବିରହରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ବିଲିନ ହେଇଛ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉପକାର।" "ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟ ପତିଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ଶୁଭ ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣାଇବି, ଯାହା ତୁମେ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଆଣିବ।" "କୃଷ୍ଣ କହିଛନ୍ତି: ମୋର ବିରହ କେବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବସିଛି; ଯେପରି ଭୂତ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଭୂମି ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ରହିଥାଏ, ତେଣୁ ମୁଁ ମନ, ପ୍ରାଣ, ଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣର ଆଧାର।" "ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ନିଜେ ନିଜକୁ ସୃଷ୍ଟି, ବିନାଶ, ଓ ପାଳନ କରେ, ଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣର ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ।" "ଆତ୍ମା ଜ୍ଞାନମୟ, ଶୁଧ୍ଧ, ଅଲଗା, ଗୁଣରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ; ତଥାପି ମାୟାର କ୍ରିୟାରେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା, ସ୍ୱପ୍ନ, ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ଚାଲିଥାଏ।" "ଯେଉଁ ମନରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗର ଚିନ୍ତା ଆସିଥାଏ, ସେ ଅସତ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି; ଏହାକୁ ନିଗ୍ରହ କରି, ଏକାଗ୍ର ଏବଂ ନିଜ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିବା ଉଚିତ।" "ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଉପଦେଶ, ଯୋଗ ଓ ବିବେକ ଜ୍ଞାନ; ବିରାଗ, ତପ, ନିଗ୍ରହ ଓ ସତ୍ୟ—ନଦୀ ଭଳି ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଏ।" "ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରିୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୂର ଦେଖାଯାଉଛି, ଏହା ତୁମ ମନକୁ ମୋପାଇଁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ, ତୁମ ନିରନ୍ତର ସ୍ମୃତି ରଖିବା ପାଇଁ।" "ଯେପରି ଜଣେ ପ୍ରିୟ ଦୂର ଥିଲେ ମନ ସେଉଁଠାରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେପରି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନଜରେ ଦେଖିଲେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକାଗ୍ରତା ନାହିଁ।" "ତୁମେ ମନକୁ ମୋପାଇଁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଅନ୍ୟ ଆସକ୍ତି ଛାଡି, ନିରନ୍ତର ମୋ ସ୍ମୃତି ରଖିବା, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ପାଇଯିବ।" "ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଗୋପୀମାନେ ରାତିରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ମୋ ସହ ଲୀଳା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୋର ବୀର୍ୟ କଥା ଚିନ୍ତା କରି ମୋତେ ପାଇଥିଲେ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ, "ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧୁର ବାଣୀ ଶୁଣି, ବୃନ୍ଦାବନର ଜନନୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଆଣିଥିବା ଦୂତୀୟ ସନ୍ଦେଶକୁ ମନେ ପକାଇଲେ।" ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟବଶତ, ଦୁଷ୍ଟ କଂସ, ଯଦୁମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ଭାଗ୍ୟରେ ଅଚ୍ୟୁତ ନିଜ ପରିବାର ସହ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରି ସୁରକ୍ଷିତ।" "ମୃଦୁ ଉଦ୍ଧବ, ଗଦାର ଭାଇ, ନଗର ଜନନୀମାନେ ତାଙ୍କର ଲଜ୍ଜା ଭରା ହସ, ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମ୍ମାନିତ, ସେମାନେ ଖୁସି ପାଉଛନ୍ତି କି?" "ଏତେ ଭଲ ଭଳି ଉପାୟ ଜାଣିଥିବା, ନଗର ଜନନୀମାନେ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କ ମଧୁର ଶବ୍ଦ ଓ ଖେଳା ଭଙ୍ଗୀରେ କୃଷ୍ଣ ଆକର୍ଷିତ ହେଉନି କି?" "ଉଦ୍ଧବ, ଗୋବିନ୍ଦ କି ନଗର ଜନନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଗ୍ରାମ ଜନନୀମାନେ ପ୍ରତି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ କଥାବାର୍ତାରେ?" "ତୁମେ ସେ ରାତିକୁ ମନେ ରଖିଛ, ଯେଉଁଠାରେ ବୃନ୍ଦାବନର ଲୋଟସ, ଚମ୍ପା, ଚନ୍ଦ୍ର କିରଣରେ, କୃଷ୍ଣ ଆମ ସହ ରାସ ଲୀଳା କରିଥିଲେ, ନୂପୁର ଝଙ୍କାର ଶୁଣି, ଆମକୁ ମଧୁର କଥା କୁହି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ?