ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ମହିଳା ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରିଲେ—“ଏହି ଫଳ ଖାଇଲେ ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ ହେବି; ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ ପେଟ ବଢ଼ିବ; ଅଳ୍ପ ଖାଇଲେ ଶକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ—ତେବେ ଘର ଚାଲାଇବି କିପରି?” ସେ ଆଉ ଭାବିଲେ—“ଯଦି ଭାଗ୍ୟକ୍ରମେ କୌଣସି କରକର୍ମାଚାରୀ ଗ୍ରାମକୁ ଆସିଗଲେ, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଏଠାରୁ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବେ? ଯଦି ଗର୍ଭ ଉଲ୍ଲୁ ଭଳି ଥିବା ଦେଖିଲେ, ମୁଁ ଏହାକୁ କିପରି ବାହାର କରିପାରିବି?” ଏଠି ଥିରେ ଯଦି ଗର୍ଭ ଟିକେ ଏକପାଖରେ ଆସେ, ମୁଁ ମରିଯିବି; ପିଲା ଜନ୍ମ ଦେବାର ବେଳେ ଭୟଙ୍କର ବେଦନା ହୁଏ—ମୁଁ ଏପରି ନାଜୁକ ଥିବା ସତ୍ୱେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା କିପରି ସହିପାରିବି? ସେ ଆଉ ଭାବିଲେ—“ଯଦି ମୁଁ ଧୀରେ ଚଳିବି, ମୋ ଦ୍ୱିତୀୟା ଘରବାଳି ସବୁ କିଛି ଦଖଳ କରିନେବେ; ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଏହାଦି ବ୍ରତ ରଖିବା ବହୁତ କଷ୍ଟକର।” ଏହିପରି ଭାବନାରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଆସିଲା—“ପିଲା ପାଳିବାରେ କଷ୍ଟ ଅଛି, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅଛି; ମୋ ମନରେ ଲାଗେ, ଅନ୍ତସ୍ତ୍ୟା କିମ୍ବା ବିଧବା ନାରୀ ଖୁସିରେ ଅଛନ୍ତି।” ଏପରି ଭୁଲ ତର୍କ କରି, ସେ ଫଳ ଖାଇଲେ ନାହିଁ। ପତି ପଚାରିଲେ, ସେ କହିଲେ—“ମୁଁ ଖାଇଦେଲି, ମୁଁ ଖାଇଦେଲି।” କିଛିଦିନ ପରେ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ନିଜେ ଘରକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସେ ସବୁ କଥା କହିଲେ—“ମୁଁ ବହୁତ ଦୁଃଖରେ ଅଛି, ଭଉଣୀ, ମୁଁ ଏତେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି—କଣ କରିବି?” ଭଉଣୀ କହିଲେ—“ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ; ପିଲା ହେଲେ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି।” ସେ ଆଉ କହିଲେ—“ଏଠାରେ ଘରେ ରୁହ, ଗର୍ଭବତୀ ଭାବରେ ଅଭିନୟ କର; ତୁମ ପତିଙ୍କୁ କିଛି ଧନ ଦେଉ, ସେ ପିଲାକୁ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବେ। ଲୋକେ କହିବେ, ପିଲା ଛଅ ମାସରେ ମରିଗଲା; ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ତୁମ ଘରକୁ ଆସି ପୁଅକୁ ପାଳିବି। ଏବେ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ଫଳଟିକୁ ଗାଈକୁ ଦେଉ।” ଏହିପରି ଚଳାକି ନାରୀମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ହେଲା। ଏଭଳି ଏକ ସମୟରେ, ଭଉଣୀ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ପିତା ସେଇ ପୁଅକୁ ନେଇ ଗୁପ୍ତରେ ଧୁନ୍ଧୁଳୀଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏକ ସ୍ୱସ୍ଥ ପୁଅ ହୋଇଛି; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ହେଲା—ଆତ୍ମଦେବଙ୍କୁ ପୁଅ ହୋଇଛି।” ପତି ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ଦାନ ଦେଲେ, ଜନ୍ମସଂସ୍କାର କରାଇଲେ; ଘର ଦ୍ୱାରେ ମଙ୍ଗଳଗୀତ ଓ ବାଜା ହେଲା। ସେ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋ ଛାତିରେ ଦୁଧ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟେ ଦୁଧ ଚୁସିନେଇଛି, ମୁଁ ଏହି ପିଲାକୁ କିପରି ପାଳିବି?” “ମୋ ଦ୍ୱିତୀୟା ଘରବାଳି ଯିଏ ପିଲା ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପିଲା ମରିଗଲା; ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ, ଘରେ ରଖ—ସେ ତୁମ ପୁଅ ପାଳିବେ।” ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ପତି ସବୁ କାମ କଲେ; ମାଁ ପିଲାକୁ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନାମ ଦେଲେ। ତିନି ମାସ ପରେ, ସେଇ ଗାଈ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଦିବ୍ୟ, ନିର୍ମଳ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ଚମକୁଥିବା ବଛଉକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ଏହା ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜେ ଉତ୍ସବ ଉପଲକ୍ଷେ ନୀତିକ୍ରମ କଲେ; ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ସମସ୍ତେ ଆସିଲେ। ଲୋକେ କହିଲେ—“ଦେଖ, ଆତ୍ମଦେବଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଜାଗିଛି; ଗାଈରୁ ପିଲା ହୋଇଛି, ଦିବ୍ୟ ଆକାରରେ ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ।” ଭାଗ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ, କେହି ଏହି ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ; ପିଲାର ଗାଈର କାନ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନାମ ଦେଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦୁଇଭାଇ ଯୁବକ ହେଲେ; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଦୁରାଚାରୀ ହେଲେ। ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ସ୍ନାନ ଓ ପବିତ୍ରତାକୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲେ, ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ, କ୍ରୋଧ ନଥିଲେ, ଅନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ଧନ ଆଣୁଥିଲେ, ମୃତଦେହ ଛୁଇଁଥିବା ହାତରେ ଖାଇଥିଲେ। ସେ ଚୋର ଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଆଗ୍ନି ଲଗାଉଥିଲେ, ଛୁଆମାନେକୁ ଖେଳର ନାମରେ ଉଠାଇ କୂଆଁରେ ପକାଇ ଦେଉଥିଲେ। ସେ ହିଂସ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, ଗରିବ ଓ ଅନ୍ଧମାନେକୁ ନିର୍ଯ୍ୟାତନା ଦେଉଥିଲେ, ଅସ୍ପୃଶ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ବଢ଼ିଥିଲେ, ଜୁଆ ଧରିଥିଲେ, କୁକୁର ସହ ଘୁରୁଥିଲେ। ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି, ପୂର୍ବଜଙ୍କର ଧନ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ; ଏକଥର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ମାଡ଼ି, ନିଜେ ଘରର ଭାଣ୍ଡା ନେଇଗଲେ। ଦୁଃଖିତ ପିତା ଏବେ ଦରିଦ୍ର ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କନ୍ଦିଲେ—“ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଯିଏ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ତାକୁ ମାରିଦେବା ଉଚିତ। ମୁଁ କେଉଁଠି ରୁହିବି, କେଉଁଠି ଯିବି, କିଏ ମୋ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବ? ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେବି—ହାଏ, ମୋର ଦୁଃଖ ଦେଖ!” ତେବେ ବିବେକଶୀଳ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆସି, ପିତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—ବିରକ୍ତିର ପଥ ଦେଖାଇଲେ। “ଏହି ସଂସାର ଅସାର, ଦୁଃଖମୟ, ମୌହ ଦେଇ ଭ୍ରମିତ କରେ; କାହାର ପୁଅ, କାହାର ଧନ, କାହାର ସ୍ନେହ ସତତ ଦହନ କରୁଛି? ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଂସାରରେ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ, ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହି ସଂସାରରେ ସେଇ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଏକାକୀ ଅନାସକ୍ତ ଥିଲେ ମାତ୍ର ଖୁସି ମିଳେ। ସନ୍ତାନ ମୌହ ରୂପ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼; ମୌହ ଦ୍ୱାରା ନରକ ମାର୍ଗ ଦେଖାଏ। ଏହି ଦେହ ଏକଦିନ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି—ସବୁକିଛି ରହିଯିବ; ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଅ। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପିତା ଚାହିଲେ—“ପୁଅ, ମୋତେ ଅରଣ୍ୟରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ବିସ୍ତାରରେ କହ।” “ମୌହ ରୂପ ଅନ୍ଧକୁପରେ ଆଉ ମୁଁ ବନ୍ଧା ଅଛି; ମୁଁ ଅସାର, ଚତୁର, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପତିତ—ହେ କୃପାସାଗର, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର। ଏହି ହାଡ଼, ମାଂସ, ରକ୍ତ ମିଶିତ ଦେହରେ ମୌହ ଛାଡ଼; ଜନାନୀ, ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିଜର ଭାବନା ଛାଡ଼; ଏହି ସଂସାର ଅନିତ୍ୟ ଓ ନଶ୍ୱର—ବିରକ୍ତି ଓ ଭକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଅ। ସତତ ନିର୍ମଳ ଧର୍ମ କର, ଲୋକଧର୍ମ ଛାଡ଼, ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ସେବା କର, କାମନା ଓ ତୃଷ୍ଣା ତ୍ୟାଗ କର; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୋଷ ଗୁଣ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼, ସେବା ଓ ପବିତ୍ର କଥାର ଅମୃତ ଆସ୍ୱାଦ କର।” ପୁଅଙ୍କ କଥାରେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ, ପିତା ଘର ଛାଡ଼ି ଅରଣ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ; ସଠିଅ ବୟସରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ, ଦୈନିକ ହରିସେବାରେ ଲିନ ହେଲେ, ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ ପାଠ କରି କୃଷ୍ଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।