ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଗୋପଗଣଙ୍କୁ କେହି କହିଲେ—“ଏହି କୃଷ୍ଣ କେବଳ ତୁମର ପୁଅ ନୁହେଁ, ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ୍! ଭଗବାନ୍ ହରି ସମସ୍ତଙ୍କ ପୁଅ, ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମା, ପିତା ଓ ମାତା, ସେଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ନିୟନ୍ତା। ଏହି ସଂସାରରେ ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ଶୁଣାଯାଏ, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ, ବର୍ତ୍ତମାନ, ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ—ଅବିନାଶୀ ତତ୍ତ୍ୱ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଉଲ୍ଲେଖ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେଇ ସମସ୍ତ କିଛି, ପରମାତ୍ମା।” ଏମିତି କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ ରାତିଟି ନନ୍ଦ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଙ୍ଗୀମାନେ କଥା ବସି ବିତାଇଲେ। ପ୍ରଭାତରେ ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ ଉଠି, ଘରର ଦୀପ ଦେଖି, ଗୃହଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଓ ଦହି ମଥିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କ ହସ୍ତବଳୟ, ମାଳା, ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହେଇ, ରସି ଟାଣୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଭାଗ, ଗଳାର ମାଳା, ହିପ୍ସ, ଅଳଂକାର, ଲାଲ କୁମ୍କୁମ ରଙ୍ଗରେ ମୁହଁ ଚମକୁଥିଲା। ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଉଥିଲା। ଦହି ମଥିବା ଶବ୍ଦ ସହିତ ଏହି ଗୀତ ସମସ୍ତ ଅଶୁଭତାକୁ ଦୂର କରିଦେଉଥିଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, ପ୍ରଭୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ, ତେବେ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରେ ଏକ ସୁନା ରଥ ଦେଖି—“ଏହି କାହାର ରଥ? ଅକୃର କି ଆସିଛନ୍ତି? କିମ୍ବା କଂସଙ୍କ କୌଣସି ଦୂତ ଆସିଛନ୍ତି, ଯିଏ କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଥୁରାକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ?” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେମାନେ କହିଲେ—“ସେ ଆମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ କ'ଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବେ?” ସେମାନେ ଏମିତି କହୁଥିବାବେଳେ, ଉଦ୍ଧବ ନିଜ ସକାଳର କୃତ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘବାହୁ, ତଜା କମଳ ନୟନ, ପୀତବସ୍ତ୍ର, କମଳମାଳା ଓ ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ସହିତ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଉଦ୍ଭିଦ୍ଧ କମଳ ପ୍ରମାଣ ଚମକୁଥିଲା। ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ—“ଆମେ ତୁମକୁ ଯଦୁପତିଙ୍କ ସେବକ ଭାବେ ଚିହ୍ନୁଛୁ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାମ ପାଇଁ ପଠାଯାଇଛ। ଅନ୍ୟଥା, ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିର କୌଣସି କାରଣ ଆମେ କଳ୍ପନା କରିପାରୁ ନାହିଁ। ବନ୍ଧୁତାର ବନ୍ଧନ ଏତେ ଗଭୀର, ଯେଉଁଥିରେ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ବିରକ୍ତ ହେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ବନ୍ଧୁତା କିଛି କାମ ପାଇଁ ହୁଏ, କାମ ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଟୁଟ ରହେ; ଯେପରି ମନୁଷ୍ୟ ନାରୀଙ୍କ ସହିତ କରେ, କିମ୍ବା ମଧୁମକ୍ଷୀ ଫୁଲ ସହିତ। ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ବେଶ୍ୟା ତ୍ୟାଗ କରେ, ଅଶକ୍ତ ରାଜାକୁ ପ୍ରଜା, ଶିକ୍ଷା ପାଇଲେ ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁକୁ, ଦକ୍ଷିଣା ମିଳିଲେ ପୁରୋହିତ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ଗଛର ଫଳ ଶେଷ ହେଲେ ପକ୍ଷୀ ଛାଡ଼ିଯାନ୍ତି, ଅତିଥି ଭୋଜନ କରିଘର ଛାଡ଼ନ୍ତି, ଜଙ୍ଗଲ ଜଳିଗଲେ ହରିଣ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ଭୋଗ ଶେଷ ହେଲେ ପ୍ରେମିକ ନାରୀକୁ ଛାଡ଼ିଯାନ୍ତି। ଏଭଳି, ଯେଉଁ ଗୋପୀମାନେ ମନ, ଶରୀର, ବାଣୀ ସମସ୍ତେ ଗୋବିନ୍ଦରେ ଲୀନ, ସେମାନେ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ଆଗମନରେ ସମସ୍ତ ଲୋକିକ ଚିନ୍ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଗାଇ ଅଶ୍ରୁପାତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଶର୍ମ ବିନା ବାଳ୍ୟ ଓ ଯୌବନ ଲୀଳା ମନେ ପକାଇ ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଗୋପୀମାନେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଦେଖି, ତାହାକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୂତ ଭାବି ଏପରି କହିଲେ—“ଏ ମଧୁମକ୍ଷୀ! ଧୂର୍ତ୍ତଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ, ମୋର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିନୀଙ୍କ ପାଦ ଛୁଅନି। ତାଙ୍କ ମାଳାର ଗନ୍ଧ ତୋର ମୁଛକୁ ରଙ୍ଗିଦେଇଛି। ତୁମେ ତ ତାଙ୍କର ଦୂତ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ତୁମକୁ ହସିବେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଂଶୁ ଦେଇ ଆମକୁ ମୋହିତ କରି ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ଏବେ ପଦ୍ମା କେମିତି ତାଙ୍କ ପାଦସେବା କରୁଛନ୍ତି? ମଧୁମକ୍ଷୀ! ତୁମେ ଏଠାରେ ଯଦୁନାଥଙ୍କ ଗୀତ କାହିଁକି ଗାଉଛ, ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ବିଜୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଗୁଣ ଗାଉଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକାମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରିଛନ୍ତି। ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ କିଏ ତାଙ୍କୁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ? ତାଙ୍କ ମୁହଁର ହାସି, ଭୂରୁକୁଟି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରେ। ଆମେ ତାଙ୍କ ପାଦର ଧୂଳିକୁ ପୂଜିବାର ଅଧମ ଭାଗ୍ୟବାନ୍। ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଦ ମୁଣ୍ଡୁରୁ ହଟାଅ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ମିଠା କଥାକୁ ଜାଣିଛି। ସେ ତୁମକୁ ଦୂତକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଉପରେ କିପରି ଆଶ୍ରୟ ରହିପାରିବ? ମାନବୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେପରି ଶିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୁଅନ୍ତି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ। ବାଲି ରାଜା ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧି ଯାଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମିଳନର ରସ ଅନୁଭବ କରି, ଘର, ବାଡ଼ି ଛାଡ଼ି ଭିକ୍ଷୁକ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଆମେ ତାଙ୍କ ମିଠା କଥାକୁ ନେକ୍ତର ଭାବି ଶୁଣିଥିଲୁ, ପୁଣିପୁଣି ତାଙ୍କ ନଖ ଛୁଅଣିର ଯନ୍ତ୍ରଣା ମନେ ପକାଉଛୁ। ଦୂତ, ଅନ୍ୟ ଖବର କହ। ମଧୁମକ୍ଷୀ! ତୁମେ ଆସିଛ, ପ୍ରିୟଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ? କ’ଣ ଚାହୁଁଛ? ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ କିପରି ଆମକୁ ତାଙ୍କ ସମୀପକୁ ନେଉଛ? କୃଷ୍ଣ ଏବେ ମଥୁରାରେ ଅଛନ୍ତି କି? ସେ କଦାଚିତ୍ ତାଙ୍କ ପିତାମାନେ, ଆତ୍ମୀୟ, ଗୋପଗଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି କି? ସେ କେବେ ଆସି, ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମୀ ଶୁଭ ଗନ୍ଧିତ ବାହୁ ଆମର ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିବେ? ଏପରି ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିୟୋଗର ଅତି ତୀବ୍ର ଅନୁଭୂତି ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଉଦ୍ଧବ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମବର୍ତ୍ତା ଦେଇ କହିଲେ—“ହେ ଗୋପୀମାନେ! ତୁମେ ବିଶ୍ୱରେ ସଫଳ ଓ ସମ୍ମାନିତ, କାରଣ ତୁମେ ତୁମର ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଇଛ। ବ୍ରତ, ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ, ପାଠ, ଅଧ୍ୟୟନ, ନିଗ୍ରହ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ। ତୁମେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍, କାରଣ ତୁମେ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ପରାଭକ୍ତି ଲାଭ କରିଛ, ଯାହା ମହାମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରାପ୍ୟ। ତୁମେ ପୁତ୍ର, ପତି, ଦେହ, ବନ୍ଧୁ, ଘର ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଛ। ଏହି ବିୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଯେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନର ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଛ, ତାହା ମୋ ପାଇଁ ମହାଉପକାର। ଏବେ ତୁମ ପ୍ରିୟ ପତିଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରିୟ ବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣ।