ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ମହୁର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନକୁ ଯିଏଉଁଠି ନିଶ୍ଚିତ କରେ, ସେ ଭଗବାନ ଏମିତି ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମମୟ, ସେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ମଫଳକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଅପସାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଥକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏହି ଭଗବାନ ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତଙ୍କର କାରଣ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଏପରି ଗଭୀର ଭାବରେ ଅନୁସ୍ମରଣ କରିଥିବା ମହାନ ଜନମାନେ, ତୁମେ ଅନନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟର ଅଧିକାରୀ। ଏହି ଅଚ୍ୟୁତ, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ନାଥ, ଅତି ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବ୍ରଜକୁ ଆସିବେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବେ। କୃଷ୍ଣ ଯେଉଁ ଦିନ କମ୍ସ, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, କୁ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ବଧ କରିଥିଲେ, ସେ ଦିନ ତୁମେ ଯାହା ଅଭିଲାଷ କରିଥିଲେ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୂରଣ ହେବ। ଏହିପରି ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, କ୍ରୃଷ୍ଣ ତୁମେ ନିକଟରେ ଦେଖିପାରିବେ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ରହିଛନ୍ତି, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋକ ପରି। ଏହି ଭଗବାନ ପ୍ରକୃତରେ କାହାକୁ ନ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି, ନ କାହାକୁ ଅପ୍ରିୟ, ନ କାହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ନ କାହା ଅଧମ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ସମାନ। ତାଙ୍କର କୌଣସି ପିତା, ମାତା, ପତ୍ନୀ, ପୁତ୍ର, ନିଜ କିମ୍ବା ପର, ଦେହ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ଜଗତରେ ତାଙ୍କର କୌଣସି କର୍ମ ନାହିଁ, ତଥାପି ଲୀଳାବଶତଃ ତିନି ଧର୍ମିକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅବତରଣ କରନ୍ତି। ଗୁଣାତୀତ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ, ତମ ଗୁଣକୁ ଧାରଣ କରି ତିନି ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟ କରନ୍ତି, ଯଦିଓ ଅଜନ୍ମା। ଯେପରି ବେଳେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଦୃଷ୍ଟିରେ କିଛି ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଓ ଆନ୍ଦୋଳିତ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ମନର କଳ୍ପନାରେ ଆତ୍ମାକୁ କର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଭାବାଯାଏ। ଏହି ହରି କେବଳ ତୁମର ପୁତ୍ର ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଆତ୍ମା, ପିତା, ମାତା, ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ। ଯାହା କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ଶୁଣାଯାଏ, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ, ବର୍ତ୍ତମାନ, ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ବଡ କିମ୍ବା ଛୋଟ—ଅବିନାଶୀ ତତ୍ତ୍ୱ ଛଡ଼ା କିଛି ମୂଲ୍ୟବାନ ନୁହଁ; ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପରମାତ୍ମା। ଏପରି ଉପଦେଶ କରିବା ସମୟରେ ରାତିଟି ନନ୍ଦ, କ୍ରୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ, ପାଇଁ କେମିତି କଟିଗଲା। ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ ଉଠି, ଦୀପ ଦେଖି, ଗୃହଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜି, ଦଧି ମଥିବାରେ ଲାଗିଗଲେ। ସେମାନେ ବାହୁଡ଼ି, ମାଳା ଇତ୍ୟାଦିରେ ଶୋଭିତ, ଦୋହି ଟାଣିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ନିତମ୍ବ, ସ୍ତନ, ହାର, କଣଫୁଲ ହଲେଲା, ଗାଲ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମୁହଁରେ କୁଙ୍କୁମ ରଙ୍ଗ ଲାଗିଥିଲା। ଗୋପୀମାନେ ବ୍ରଜେନ୍ଦ୍ରନନ୍ଦନ କ୍ରୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରିବା ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଉଥିଲା, ଏହି ସ୍ୱର ଦଧି ମଥିବା ଶବ୍ଦ ସହିତ ମିଶି ସମସ୍ତ ଅଶୁଭତାକୁ ଦ୦ଦିଗନ୍ତରୁ ଦୂର କରିଦେଉଥିଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସହ ଭଗବାନ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ, ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ଦେଖି ପଚାରିଲେ, "ଏହା କାହାର?" "ଏ ଅକୃରା ଆସିଛନ୍ତି କି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲୋକ କମ୍ସଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି, ଯିଏ କ୍ରୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଥୁରାକୁ ନେଇଗଲେ?" "ସେ ଆମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଖୁସି ପାଇଁ କିଛି ପରିହାର କରିପାରିବେ କି?" ଏପରି ଗୋପୀମାନେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ, ଏବେ ଉଦ୍ଧବ, ସକାଳ ସନ୍ଧ୍ୟାଦି ନିବୃତ୍ତି କରି, ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। କ୍ରୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହଚର ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ବାହୁ, ତାଜା କମଳ ଦୃଷ୍ଟି, ପୀତବସ୍ତ୍ର, କମଳମାଳା, କମଳପ୍ରସ୍ୱର ମୁହଁ, ଚମକୁଥିବା କଣଫୁଲ ସହ ଦେଖିଲେ। "ଆମେ ଜାଣୁଛୁ ଆପଣ ଯଦୁନାଥଙ୍କ ସେବକ, ପିତାମାତାଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଆପଣଙ୍କୁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନ ଥିଲେ, ବ୍ରଜରେ ତାଙ୍କୁ କିପରି ସ୍ମରଣ କରାଯିବ? ସମ୍ପର୍କର ଆସକ୍ତି ମହାନ ମୁନିଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା ଦୁର୍ଲଭ।" "ଏଠି ଅନ୍ୟ ସହ ମିତ୍ରତା କେବଳ କାମନା ପୂରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପୁରୁଷ ଯେପରି ନାରୀ ସହ କରନ୍ତି, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଫୁଲ ସହ କରେ। ଦରିଦ୍ରକୁ ବେଶ୍ୟା ଛାଡ଼ିଦିଏ, ଶକ୍ତିହୀନ ରାଜାକୁ ପ୍ରଜା, ଶିକ୍ଷା ଶେଷ ହେଲେ ଶିକ୍ଷାକୁ ଛାତ୍ର, ଦକ୍ଷିଣା ମିଳିଲେ ପୁରୋହିତ ଛାଡ଼ିଦିଏ। ଫଳ ଶେଷ ହେଲେ ପକ୍ଷୀ ଗଛ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ଭୋଜନ ଶେଷେ ଅତିଥି ଘର ଛାଡ଼ିଯାଏ, ଜଙ୍ଗଲ ଜଳିଗଲେ ହରିଣ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ଭୋଗ ଶେଷେ ପୁରୁଷ ନାରୀକୁ ଛାଡ଼ିଯାଏ।" ଏପରି ଗୋପୀମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ମନ, ଶରୀର, ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତେ ଗୋବିନ୍ଦରେ ଲୀନ, ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ଆଗମନରେ ସମସ୍ତ ଲୋକିକ ଚିନ୍ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେମାନେ କ୍ରୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାଗାନ ଗାଇ, ଶିଶୁ ଓ ଯୁବକାବସ୍ଥାର କାହାଣୀ ସ୍ମରଣ କରି, ଲଜ୍ଜା ବିନା ପ୍ରେମବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ। ଏଥିରେ ଏକ ଗୋପୀ ମଧୁମକ୍ଷିକାକୁ ଦେଖି, ତାହାକୁ ନିଜ ପ୍ରିୟ କ୍ରୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୂତ ବୋଲି ଭାବି, କହିଲେ—"ଏ ମଧୁମକ୍ଷିକା, ଚତୁର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ, ମୋ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିନୀଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାନି। ତାଙ୍କର ମାଳା ତୁମ ମୁଛକୁ ରଙ୍ଗିଦେଇଛି। ମଧୁରାଜଙ୍କ ପ୍ରେମିକାମାନେ ତୁମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯାହା ଇଚ୍ଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଯାଅ।" "ସେ କେବଳ ଏକଥର ମଧୁର ଅଧରାମୃତ ଦେଇ ଆମକୁ ମୋହିତ କରି, ଫୁଲ ଛାଡ଼ିଦେଉଥିବା ପରି ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କିପରି ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ସେବା କରନ୍ତି?" "ଏହି ଷଟ୍ପଦ, ଯଦୁନାଥଙ୍କ ଗୁଣ ଗାଇବାକୁ ଏଠି କାହିଁକି ଆସିଛ?" "ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯେପରି ମନୋବଞ୍ଛିତ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଯାଅ।" "ସ୍ୱର୍ଗ, ମୃତ୍ୟୁଲୋକ, ପାତାଳ—ତାଙ୍କୁ କେଉଁ ନାରୀ ଅଲଭ୍ୟ? ତାଙ୍କର ମଧୁର ହାସି, ଭୂମିକ୍ରୀଡ଼ା ଭୌହ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମୋହିତ। ଆମେ ତାଙ୍କର ପଦରଜ ପୂଜନ କରିବା ଦୁଃଖୀ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ନାମ ସମସ୍ତ ଅପରାଧୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁର।" "ତୁମେ ତାଙ୍କର ପଦ ମୁଣ୍ଡରୁ ହଟାଅ; ମୁଁ ତାଙ୍କର ମିଠା ଶବ୍ଦକୁ ଜାଣିଛି। ସେ ତୁମକୁ ଦୂତ ବନେଇ ପଠାଇଛନ୍ତି। ସେ ନିଜ ପତ୍ନୀ-ପୁତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଅନାସକ୍ତ ଭାବରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ଏପରି କାହାରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବି?