ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆତ୍ମଦେବଙ୍କ ଗୃହରେ ଏକ ଯୋଗୀ ଆସିଥିଲେ। ଯୋଗୀ ଆତ୍ମଦେବଙ୍କୁ ଏକ ଫଳ ଦେଇ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏହି ଫଳ ତୁମ ଜନ୍ମାନ୍ତର ସହ ଖାଅ; ଏହା ଖାଇଲେ ତୁମେ ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ପାଇବେ।" ଯୋଗୀ ଏହା ସହ କହିଲେ, "ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଦାନ ଏବଂ ଦିନକୁ ଗୋଟେ ଥରେ ଖାଇବା—ଏହି ସବୁ ବ୍ରତ ତୁମ ଜନ୍ମାନ୍ତର ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ହେବ।" ଏପରି କହି, ଯୋଗୀ ଚାଲିଗଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆତ୍ମଦେବ ଘରକୁ ଫେରି ଫଳଟି ତାଙ୍କର ଜନ୍ମାନ୍ତର ହାତରେ ଦେଲେ ଏବଂ ସେଉଁଠାରୁ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ। ଯୁବତୀ ଜନ୍ମାନ୍ତି, ଯାହା ମନରେ ତେଡ଼ାମେଡ଼ା ଭାବ ଥିଲା, ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସମ୍ନାରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ, "ମୁଁ ଭୟରେ ଅତି ଅଶାନ୍ତିରେ ଅଛି, ମୁଁ ଏହି ଫଳ ଖାଇବି ନାହିଁ।" ସେ ଅନ୍ୟ ସଖୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ଫଳ ଖାଇଲେ ଗର୍ଭବତୀ ହେବି; ଗର୍ଭ ହେଲେ ପେଟ ମୋଟା ହେବ; ଦିନକୁ ଗୋଟେ ଥରେ ଖାଇଲେ ଶକ୍ତି ରହିବ ନାହିଁ—ତେବେ ଘର କାମ କିପରି କରିବି?" "ଯଦି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କୌଣସି ରାଜକର ଆସିଯାଏ, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା କିପରି ପଳାଇବେ? ଯଦି ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁ ଟିକେ ଶୁକା (ପାରା) ପରି ରହିଯାଏ, ମୁଁ କିପରି ତାକୁ ପ୍ରସବ କରିବି?" "ଯଦି ଶିଶୁ ପାଖରେ ଆସିଲା, ମୁଁ ମରିଯିବି; ପ୍ରସବ ଦୁଃଖ ଭୟଙ୍କର—ମୁଁ ଏତେ ସୁକୁମାରୀ ଏହା କିପରି ସହିବି?" "ଯଦି ମୁଁ ଧୀର ହେଉଛି, ମୋର ସଉତ ଘରର ସବୁ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଯିବ; ଏହି ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଆଦି ବ୍ରତ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।" "ଶିଶୁ ପାଳନରେ ଦୁଃଖ, ମା ହେବାରେ ଦୁଃଖ; ମୋ ମନରେ ଲାଗେ, ନିର୍ଜନ୍ମା ଏବଂ ବିଧବା ସ୍ତ୍ରୀ ଶୁଖୀ।" ଏପରି ତ୍ୱୃଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଫଳ ଖାଇଲେ ନାହିଁ। ପରେ, ପତି ପଚାରିଲେ, ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଖାଇଦେଇଛି, ମୁଁ ଖାଇଦେଇଛି।" କିଛି ଦିନ ପରେ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ନିଜେ ଘରକୁ ଆସିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହି, "ମୁଁ ଏହି ଭୟରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି, ବଉଣୀ, କଣ କରିବି?" ଭଉଣୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ; ପ୍ରସବ ପରେ ଶିଶୁ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି।" "ଏଠାରେ ତୁମେ ଗର୍ଭବତୀ ଭାବ କରି ଘରେ ରୁହ; ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କିଛି ଧନ ଦିଅ, ସେ ଶିଶୁ ଦେଇଦେବେ।" "ଲୋକେ କହିବେ, ଶିଶୁ ଛଅ ମାସରେ ମରିଗଲା; ମୁଁ ଦିନେ ଦିନେ ତୁମ ଘରକୁ ଆସି ଶିଶୁକୁ ପାଳିବି।" "ଏବେ, ଚେଷ୍ଟା ପାଇଁ ଫଳଟି ଗାଈକୁ ଦିଅ; ଏହା ସବୁ ଏପରି କରାଯାଇଛି, ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏପରି ଚତୁର।" ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଯୁବତୀ ଏକ ପୁଅ ପ୍ରସବ କଲେ; ପିତା ଶିଶୁକୁ ନେଇ ଗୁପ୍ତରେ ଧୁନ୍ଧୁଳୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏକ ସୁସ୍ଥ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ସମସ୍ତଙ୍କ ମନେ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, କାରଣ ଆତ୍ମଦେବଙ୍କୁ ପୁଅ ମିଳିଛି।" ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ଦାନ ଦେଲେ, ଜନ୍ମ ସଂସ୍କାର କଲେ, ଦ୍ୱାରେ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ହେଲା। ସେ ପତିଙ୍କ ସମ୍ନାରେ କହିଲେ, "ମୋର ଛାତିରେ ଦୁଧ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟେ ଦୁଧ ଚୁଷି ନେଇଛନ୍ତି, ମୁଁ କିପରି ଶିଶୁକୁ ପୋଷିବି?" "ମୋ ସଉତ ଯାହା ପ୍ରସବ କରିଛି, ତାଙ୍କର ଶିଶୁ ମରିଯାଇଛି; ତାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଆଣି ଘରେ ରଖ, ସେ ତୁମର ଶିଶୁକୁ ଦୁଧ ଦେବେ।" ଏପରି କରି, ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀ ଶିଶୁକୁ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନାମ ଦେଲେ। ତିନି ମାସ ପରେ, ସେଇ ଗାଈ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ଦିବ୍ୟ, ନିର୍ମଳ, ସୁଉଜ୍ଵଳ ବଛା ପ୍ରସବ କଲା। ଏହା ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆତ୍ମଦେବ ଖୁସି ହୋଇ ନିଜେ ଶୁଭ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହେଲେ। ଏବେ ଆତ୍ମଦେବଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା; ଗାଈରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ଭାଗ୍ୟର ଚକ୍ରରେ, କେହି ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଶିଶୁର କାନ ଗାଈ ପରି ଥିବାରୁ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ "ଗୋକର୍ଣ୍ଣ" ନାମ ଦିଆଯାଇଲା। ଦୁଇ ଭାଇ ବଢ଼ି ବଡ଼ ହେଲେ; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅଶିଷ୍ଟ ହେଲେ। ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ସ୍ନାନ ଓ ପବିତ୍ରତା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁନଥିଲେ, ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଥିଲେ, କ୍ରୋଧ ନଥିଲେ, ଅନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ଧନ ଆଣୁଥିଲେ, ଏବଂ ମୃତଦେହ ଛୁଆ ହାତରେ ଖାଉଥିଲେ। ସେ ଚୋର, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନ୍ୟର ଘରକୁ ଆଗ୍ନି ଲଗାଉଥିଲେ, ଶିଶୁମାନେକୁ ଖେଳାଣା କରି କୁଆଁରେ ପକାଇଦେଉଥିଲେ। ସେ ହିଁସ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଗରିବ ଦୃଷ୍ଟିହୀନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିଲେ, ଚଣ୍ଡାଳ ସହ ସଂଗ କରୁଥିଲେ, ଗଳାରେ ଫାସି ଧରିଥିଲେ, କୁକୁର ସହ ଘୁଞ୍ଚିଉଥିଲେ। ବେଶ୍ୟା ସହ ସଂଗ କରି ପୂର୍ବଜ ଧନ ନଷ୍ଟ କଲେ; ଏକ ଦିନ ସେ ନିଜ ପିତାମାତାକୁ ମାଡ଼ି ନିଜେ ସେମାନଙ୍କର ବାସନ ନେଇଗଲେ। ଦୁଃଖିତ ପିତା ଆତ୍ମଦେବ ଏବେ ଦରିଦ୍ର ହୋଇ କାନ୍ଦି କହିଲେ, "ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଯିଏ କେବଳ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ତାହାକୁ ମାରିଦେବା ଉଚିତ।" "ମୁଁ କେଉଁଠି ରୁହିବି, କେଉଁଠି ଯିବି, କିଏ ମୋର ଦୁଃଖ ହରିବ? ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି—ହାଁ, କେତେ ଦୁଃଖୀ ମୋର ଅବସ୍ଥା!" ଏହି ସମୟରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକ ସହିତ ଆସି, ପିତାଙ୍କୁ ବିରାକ୍ତିର ପଥ ଦେଖାଇ କହିଲେ, "ଏହି ସଂସାର ଅସାର, ଦୁଃଖମୟ ଓ ମାୟାମୟ; କାହାର ପୁଅ, କାହାର ଧନ, କାହାର ପ୍ରେମ ସଦା ଜଳିଉଛି?" "ଇନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀର ରାଜା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ନାହିଁ; ଖୁସି କେବଳ ବିରକ୍ତ ମୁନି, ଏକାକୀ ଜୀବନରେ ଅଛନ୍ତି।" "ସନ୍ତାନ ଆସକ୍ତି ଆଦି ଅଜ୍ଞାନକୁ ତ୍ୟାଗ କର; ମୋହ ଦ୍ୱାରା ନରକର ପଥ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ। ଏହି ଦେହ ସବୁ ଛାଡି ତୁମେ ବନକୁ ଯାଅ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପିତା ଚାଲିଯିବାକୁ ଚାହିଁ, ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପୁଅ, ମୋତେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହ, ବନରେ କଣ କରିବି?" "ମୋହର ଅନ୍ଧକୁପରେ ବନ୍ଧା, ମୁଁ ଲୁଙ୍ଗ, କୁଟିଳ, କର୍ମରେ ପତିତ; ହେ କୃପାସାଗର, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।" ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ, "ଏହି ଅସାର ଅସୁଦ୍ଧ ଦେହ ପ୍ରତି ମୋହ ଛାଡ଼; ସ୍ତ୍ରୀ, ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରତି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବୋଧ ଛାଡ଼; ଏହି ସଂସାର ଅନିତ୍ୟ ଓ ନଶ୍ୱର—ବିରାକ୍ତି ଓ ଭକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଅ।