ନନ୍ଦବାବୁଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ, "ପିତାଜୀ, ଆପଣ ଦୟାକରି ଭ୍ରଜକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ଆମ ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ ସୁଖୀ ହେବା ପରେ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଓ ଆମ ପ୍ରିୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆମ ପ୍ରତି ଭଲପାଇବାର ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୱଳନ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବୁ।" ଏଭଳି ଭାବେ ଅଚ୍ୟୁତ ନନ୍ଦ ଓ ଭ୍ରଜବାସୀମାନେଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ସମ୍ମାନର ସହିତ ପୋଶାକ, ଗହଣା, ବାସନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ନନ୍ଦବାବୁ ଭଲପାଇବାରେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହେଇ, ଦୁଇ ଭାଇଁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୋପମାନେ ସହିତ ଭ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ, ରାଜନ୍, ବସୁଦେବ ନିୟମାନୁସାରେ ପୁରୋହିତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କର ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର କରାଇଲେ। ସେ ଉପହାର ସ୍ୱରୂପ ଗହଣା ପିନ୍ଧା ଗାଈ, ଛୁଆଁ ଓ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ପୁରୋହିତମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ଯେଉଁ ଗାଈମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ ବେଳେ ବସୁଦେବ ମନରେ ଦାନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କଂସ ଅନ୍ୟାୟରେ ନେଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଏବେ ସେଠି ମନେପକାଇ ମୂଳ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟପୁତ୍ର ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ହେବା ପରେ, ଗର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ପୌରୋହିତମାନେଙ୍କ ନିକଟରେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଯଦିଓ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀ, ତଥାପି ସେମାନେ ନିଜର ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଗୁପ୍ତ ରଖି, ସାଧାରଣ ମାନବର ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରିଲେ। ଏହି ଅନୁଶୀଳନ ପରେ, ସେମାନେ ଅବନ୍ତି ନଗରରେ ବସୁଥିବା କାଶୀର ସାଣ୍ଡୀପନି ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗୁରୁଗୃହ ରହିବାକୁ ଗଲେ। ସଂୟମ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କଲେ, ଏବଂ ଦେବତା ଭଳି ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣ ଓ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ସାଣ୍ଡୀପନି ମୁନି ସମସ୍ତ ବେଦ, ବେଦାଙ୍ଗ, ଉପନିଷଦ, ଗୁପ୍ତ ଧନୁର୍ବେଦ, ଧର୍ମ-ନୀତି ଓ ରାଜନୀତିର ଷଡ୍ବିଧ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଆଦିକର୍ତ୍ତା, ଗୁରୁଙ୍କ ଏକ ଉଚ୍ଚାରଣରୁ ସମସ୍ତ କୁହାଯାଇଥିବା ଶିକ୍ଷାକୁ ତୁରନ୍ତ ବୁଝିଗଲେ। କେବଳ ଚଉଷଠି ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ କଳା ଓ ଶିଳ୍ପ ଅଧିଗମ କଲେ। ତାପରେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଇଛା ଅଛି, ତାହା ପୂରଣ କରିବା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ତାଙ୍କର ଅଲୌକିକ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶିକ୍ଷା ଦେଖି, ସାଣ୍ଡୀପନି ମୁନି ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାସ ନଗରରେ ସମୁଦ୍ରରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପୁଅକୁ ଫେରାଇ ଦେବାକୁ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ଚାହିଲେ। ଏହି ଅନୁରୋଧକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଦୁଇ ଭାଇଁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରଥ ଚଢି ପ୍ରଭାସ ନଗରରେ ପହଁଚିଲେ, ସମୁଦ୍ରକୂଳରେ ବସିଲେ। ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଉପହାର ନେଇ ଆସିଲା। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ହେ ସମୁଦ୍ର, ତୁରନ୍ତ ଆମ ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ଫେରାଇ ଦେ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗରେ ଗିଲେ।" ସମୁଦ୍ର କହିଲା, "ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ନେଇନାହିଁ; ପଞ୍ଚଜନ ନାମକ ବଡ଼ ଦାନବ ଏଠି ଶଂଖ ରୂପେ ରହୁଛି, ସେ ତାକୁ ନେଇଛି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ତୁରନ୍ତ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଦାନବକୁ ବଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଉଦରରେ ପୁଅକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ଶଂଖ ନେଇ ରଥକୁ ଫେରି, ସେମାନେ ଯମର ପ୍ରିୟ ସମ୍ୟମନୀ ନଗରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜ ଶସ୍ତ୍ରମାନେ ସହ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ, ଏହାର ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଯମ ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ। ଯମ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଚାର କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, "ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ମାନବ ରୂପେ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିବା, ଆମ ପକ୍ଷରୁ କଣ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ?" ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ଆମ ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ କର୍ମବନ୍ଧନରେ ଏଠିକୁ ଆସିଛି, ତାହାକୁ ଆମ ଆଦେଶରେ ଫେରାଇ ଦିଅ।" ଯମ 'ତଥାସ୍ତୁ' କହି, ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ। ତାପରେ ଶିଷ୍ୟଦ୍ୱୟ ପୁଣି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଆଉ ଏକ ବର ଚାହିଲେ। ଗୁରୁ କହିଲେ, "ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ତମେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପୂରଣ କରିଛ; ଏପରେ ଆମ ପାଖରେ ଆଉ କୌଣସି ଇଛା ରହିଲା ନାହିଁ। ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଭ୍ର ହେଉ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ବେଦ ଜ୍ଞାନ ତୁମ ସହ ରହୁ।" ଗୁରୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଦୁଇ ଭାଇଁ ରଥରେ ଚଢ଼ି ବିଜୁଳି ଭଳି ଶବ୍ଦ କରି ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ। ସମସ୍ତ ଜନ ଦୀର୍ଘଦିନ ପରେ ହାରାଇଥିବା ଧନ ପୁଣି ମିଳିଲା ଭଳି ବଳରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏଠି ଶିବତନ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଚଉଷଠି କଳା ଅଛି: ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ, ନାଟ୍ୟ, ଚିତ୍ର, କଟିଅଁଶ, ଅନ୍ନ ଓ ପୁଷ୍ପ ଶୃଙ୍ଗାର, ପୁଷ୍ପଶଯ୍ୟା, ଦନ୍ତ-ବସ୍ତ୍ର-ଦେହ ଶୃଙ୍ଗାର, ମଣିମଞ୍ଚ ରଚନା, ଶଯ୍ୟା ରଚନା, ଜଳବାଦ୍ୟ, ଜଳକ୍ରୀଡା, ବିଭିନ୍ନ କଳା ମିଶ୍ରଣ, ମାଲାଗଠନ, ମୁଣ୍ଡଶୃଙ୍ଗାର, ପୋଶାକ ତିଆରି, କଣଶୃଙ୍ଗାର, ଗନ୍ଧମିଶ୍ରଣ, ଗହଣା ଗଠନ, ମାୟାକ୍ରୀଡା, ମଲ୍ଲକୌଶଳ, ହସ୍ତକଳା, ଶାକ-ମାନ୍ଦ-ପିଠା ତିଆରି, ପାନୀୟ-ମଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ସୁଇକାମ, ଦୋରିକ୍ରୀଡା, ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ଶ୍ଲୋକପାଠ, ଜଟିଳ ଶବ୍ଦ, ପୁସ୍ତକପାଠ, ନାଟକ ଦେଖିବା, କବିତାକ୍ରୀଡା, ଚଟାଇ-ବାଁଶ ତିଆରି, ସୂତକାମ, ବଡ଼ଶିଳ୍ପ, ବାସ୍ତୁଶିଳ୍ପ, ରୂପା-ମଣି ଚିହ୍ନିବା, ଧାତୁ ଜ୍ଞାନ, ମଣିର ରଙ୍ଗ ଜ୍ଞାନ, ଖନି ଜ୍ଞାନ, ବୃକ୍ଷ ଜୀବନ ଜ୍ଞାନ, ମେଷ-କୁକୁଡ଼ି-ବଟେର ଯୁଦ୍ଧ ନିୟମ, ଟିଆ-ଶାରିକା କଥା କୁହାଇବା, ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା, କେଶଶୃଙ୍ଗାର, ଗୁପ୍ତ ଭାଷା ପାଠ, ବିଦେଶୀ ଭାଷା ଅନୁକରଣ, ଅଞ୍ଚଳୀକ ଭାଷା ଜ୍ଞାନ, ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୁଭାଶୁଭ ଜ୍ଞାନ, ଯନ୍ତ୍ର ତିଆରି, ଯନ୍ତ୍ର ଚିତ୍ରଣ, ସାମୁହିକ ପାଠ, ମନସା କବିତା, ବିଭିନ୍ନ କଳା କ୍ରୀଡା, ଚାଳାକି ଓ ଖେଳ, ଶବ୍ଦକୋଶ, ଛନ୍ଦ, ଅଲଙ୍କାର ଜ୍ଞାନ, ବସ୍ତ୍ର ଗୁପ୍ତି, ବିଶେଷ ପାଶା, ଚୁମ୍ବକ ଖେଳ, ଶିଶୁ ଖେଳ, ଵୈନୟିକୀ, ବୈଜୟିକୀ, ବୈତାଳିକୀ କଳା ଜ୍ଞାନ।