ହେ ରାଜନ୍, ତାପରେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏବଂ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ନନ୍ଦଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ—“ପିତାଜୀ, ଆପଣ ଆମକୁ ଏତେ ଆଦର ଓ ସ୍ନେହରେ ଲାଲନ-ପାଳନ କରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ମାନେ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଛାଡିଦେଇଥିବା ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦିଆଯାଏ। ମା-ବାପା ନିଜ ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ନିଜ ଚେତନାଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ରଖନ୍ତି। ଏବେ ଦୟାକରି ଆପଣ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ; ଆମେ ଏଠିରେ ଆମ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସୁଖ ନିଶ୍ଚିତ କରି, ପରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଓ ବ୍ରଜର ଆମ ପ୍ରିୟଜନମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନେହବେଦନାରେ ବିୟୋଗ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବୁ।” ଏପରି କହି ଅଚ୍ୟୁତ ନନ୍ଦ ଓ ବ୍ରଜବାସୀମାନେଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକ, ଅଳଙ୍କାର, ପାତ୍ରାଦି ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏଭଳି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧୁର ଶବ୍ଦ ଓ ସ୍ନେହ ଦେଖି, ନନ୍ଦ ମହାସୟ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହେଇ, ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଚକ୍ଷୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳ ହେବା ସହ ବ୍ରଜକୁ ଗୋପମାନେ ସହ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ ବସୁଦେବ ନିଜ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପୌରାଣିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର କରାଇଲେ। ଏହି ଅବସରରେ ସୁଶୋଭିତ ସୁନାର ମାଳା, ଛାନା, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଗାଈଁ ଓ ମେଁଘାନ୍କୁ ଉପହାର ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଯେଉଁ ଗାଈଁମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଜନ୍ମବେଳେ ବସୁଦେବ ମନରେ ଦାନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କଂସ ଅନ୍ୟାୟରେ ନେଇଥିଲେ, ଏବେ ସେମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଦାନ କଲେ। ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ଲାଭ କରି, କୃଷ୍ଣ-ବଳରାମ ଗର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ପୌରାଣିକ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଧ୍ୟୟନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଯଦ୍ୟପି ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ଜଗତର ନାଥ, ତଥାପି ସେମାନେ ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଗୁପ୍ତ ରଖି, ସାଧାରଣ ମାନବ ଭଳି ଆଚରଣ କଲେ। ସେମାନେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଗୃହରେ ବାସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, କାଶୀର ସନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଅବନ୍ତୀରେ ବସିଥିଲେ। ଶିଷ୍ୟଧର୍ମ ଓ ନିୟମରେ ନିପୁଣ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଭକ୍ତିସହିତ ତାଙ୍କର ସେବା କଲେ, ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବରେ ମନେ କଲେ। ଗୁରୁ ସନ୍ଦୀପନି ସେମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ଚରିତ୍ର ଓ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବେଦ, ବେଦାଙ୍ଗ, ଉପନିଷଦ, ଧନୁର୍ବେଦ, ଧର୍ମ ଓ ନୀତି, ତର୍କ ଓ ରାଜନୀତିର ଷଡ୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ ଏମିତି ଜ୍ଞାନର ନିଧି, ଗୁରୁଙ୍କ ଏକଥର କଥା ଶୁଣିଲେ ମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ କୁଝିଁ ଯାଞ୍ଚିପାରିଲେ। ମାତ୍ର ଚଉଷଠି ଦିନ ଓ ରାତିରେ ସମସ୍ତ କଳା ଓ ବିଦ୍ୟା ଅଧିଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କର ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଗୁରୁ, ସେମାନଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ସମର୍ଥ୍ୟ ଦେଖି, ଜନ୍ମେଇଥିବା ପ୍ରଭାସ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ସମୁଦ୍ରରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେବାକୁ ଚାହିଁଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ-ବଳରାମ ତାହାକୁ ମଞ୍ଜୁର କରି, ମହାରଥ ଉପରେ ଚଢି ପ୍ରଭାସ ପହଞ୍ଚି, ସମୁଦ୍ରତୀରେ ବସିଲେ। ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ଦେବତାଙ୍କ ଭଳି ସମ୍ମାନ କଲା। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ହେ ସାଗର, ଏଠାରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ପୁଅକୁ ତରଙ୍ଗ ଆଣି ନେଇଗଲ, ତାକୁ ଦେଖ।" ସାଗର କହିଲା, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତାକୁ ନେଇନାହିଁ; ପଞ୍ଚଜନ ନାମକ ଦାନବ, ଯିଏ ଶଙ୍ଖ ଆକାରରେ ଏଠାରେ ରହେ, ସେ ନେଇଛି।" ଏହି ଶୁଣି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତୁରନ୍ତ ଜଳମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଦାନବକୁ ବଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଗର୍ଭରେ ଗୁରୁପୁତ୍ରକୁ ଚାଲିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାହାର ଦେହରୁ ଉପଜିଥିବା ଶଙ୍ଖକୁ ନେଇ, ରଥରେ ଚଢି ସମ୍ୟାମନୀ ନାମକ ସହରକୁ, ଯାମ (ଧର୍ମରାଜ)ଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ରମାନେ ସହ ଶଙ୍ଖ ଧ୍ୱନି କଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଯାମ ଦେବତା ଦେବଭାବେ ଆସି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ କରିବାକୁ ଆମେ ପ୍ରସ୍ତୁତ?” ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—“ଆମ ଗୁରୁଙ୍କର ପୁଅ, କର୍ମବନ୍ଧନରେ ଏଠାରେ ଆସିଛି, ତାଙ୍କୁ ଆମ ଆଦେଶରେ ଫେରାଇ ଦିଅ।” ଯାମ ଦେବ କହିଲେ, “ଯଥାସ୍ତୁ,” ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କର ପୁଅକୁ ଦେଇଦେଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ-ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ, ପୁନଃ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ, “ଆଉ କ’ଣ ଇଚ୍ଛା?” ଗୁରୁ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ତୁମେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂରଣ କରିଛ; ଆମ ପାଖରେ ଆଉ କ’ଣ ଇଚ୍ଛା ରହିବ?” “ଏବେ ତୁମେ ଘରକୁ ଯାଅ, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଭ ହେଉ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ତୁମେ ଶିଖିଥିବା ବେଦ ଅବିଚଳ ରହୁ।” ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ-ବଳରାମ ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା ମେଘ ଭଳି ରଥରେ ଚଢି, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ। ସମସ୍ତ ଯଦୁବଂଶୀ ଏମିତି ଖୁସି ହେଲେ, ଯେପରି ଦୀର୍ଘ ଦିନ ପରେ ହରାଇଯାଇଥିବା ଧନ ପୁନଃ ପାଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଖୁସି ହୁଏ।