ଦ୍ୱାରକାରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା—ଏଠାରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ପଦ୍ମପ୍ରଭା ମୁହଁକୁ ନିରନ୍ତର ଦୃଷ୍ଟିରେ ପାନ କରୁଥିଲେ, ଏହି ଦୃଷ୍ୟ ନେଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ନନ୍ଦଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ କହିଲେ—“ପିତା, ଆପଣ ଆମକୁ ଯେପରି ମମତା ଓ ଚିନ୍ତାରେ ରଖିଛନ୍ତି, ତାହା ଅପୂର୍ବ। ପିତାମାତାଙ୍କର ଜଣେ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ସ୍ନେହ ସେମାନେ ନିଜ ପାଇଁ ଥିବା ସ୍ନେହରୁ ବି ଅଧିକ। ଯେଉଁ ପିତାମାତା ନିଜ ପରିବାରରେ ତ୍ୟାଗିତ ଓ ଅଶକ୍ତ ଶିଶୁମାନେ ଥାଇଥିବେ, ସେମାନେ ସେଉଁଠି ନିଜ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ସେମାନେ ଉପଚାର କରନ୍ତି। ଏବେ ଆପଣ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ଆମ ସ୍ନେହିତମାନେ ସୁଖୀ ହେଉଅନ୍ତୁ, ତାପରେ ଆମେ ଆପଣ ଓ ଆମ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଆମ ପ୍ରେମରେ ବିରହବିଦାରଣ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବୁ।” ଏପରି ଉପଦେଶ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଅଚ୍ୟୁତ ନନ୍ଦ ଓ ବ୍ରଜବାସୀମାନେଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର, ପାତ୍ରାଦି ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହାପରେ, ନନ୍ଦ ଭାବନ୍ତୁ, ଭାବାବେଗରେ ଦୁଇଭାଇଁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅଂଶୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ବ୍ରଜକୁ ଗୋପମାନେ ସହ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ପରେ, ବସୁଦେବ ନିଜ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦିକ ପ୍ରଥାନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର କରାଇଲେ। ଏହି ଅବସରରେ ସୁନ୍ଦର ଗହନା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧା ଗାଈଁ ଓ ତାଙ୍କର ବଛିଆ ଉପହାର ଦେଇ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହି ଗାଈଁମାନେ ସେଇଁ, ଯାହାକୁ ବସୁଦେବ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଜନ୍ମବେଳେ ମନସା ଦାନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କଂସ ଅନ୍ୟାୟଭାବେ ନେଇଯାଇଥିଲେ—ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବସୁଦେବ ଏବେ ମନେପକାଇ ଦେଇଦେଲେ। ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ପରେ, ଦୁଇ ଦିବ୍ୟପୁତ୍ର ଗର୍ଗାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁରୁମାନେଙ୍କ ନିକଟରେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ଯଦିଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ଏବଂ ଏହି ବିଶ୍ୱର ନାଥ ଥିଲେ, ତଥାପି ସାଧାରଣ ମଣିଷର ଭଳି ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଲୁଚାଇ ରଖିଥିଲେ। ଏବେ, ଗୁରୁଗୃହରେ ବସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେମାନେ କାଶୀର ସାନ୍ଦୀପନି ନାମକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଅବନ୍ତୀ ନଗରୀକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଉପଚାର କରି, ଦେବତାର ଭଳି ଭକ୍ତି ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କଲେ। ଗୁରୁ ସାନ୍ଦୀପନି, ତାଙ୍କର ଶିଶ୍ୟମାନେ ଏତେ ପବିତ୍ର ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବେଦ, ବେଦାଙ୍ଗ, ଉପନିଷଦ, ଧନୁର୍ବେଦ, ଧର୍ମ, ନୀତି, ତର୍କ ଓ ରାଜନୀତିର ଷଡ୍ବିଦ୍ୟା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଆଦିକର୍ତ୍ତା, ଗୁରୁଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ବଚନରୁ ସମସ୍ତ କୁଶଳତା ତୁରନ୍ତ ଅର୍ଜନ କରିଲେ। କେବଳ ଚଉଷଠି ଦିନ ଓ ରାତିରେ ସମସ୍ତ କଳା ଅଧିଗ୍ରହଣ କରି, ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯାହା ଚାହିଁଛନ୍ତି, ତାହା ମାଗିଲେ। ଗୁରୁ ସାନ୍ଦୀପନି, ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ପ୍ରଭାସ ମହାସମୁଦ୍ରରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଫେରାଇ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଦୁଇ ଦିବ୍ୟଭାଇ ଏହାକୁ ମନୋରଥ କରି, ମହାରଥରେ ପ୍ରଭାସକୁ ଗଲେ। ସମୁଦ୍ରତଟରେ ବସିଥିବା ସମୟରେ, ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଉପଚାର କଲା। ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ହେ ସମୁଦ୍ର, ଏଠାରେ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗରେ ଗିଲା ଆମ ଗୁରୁପୁତ୍ରକୁ ତୁମେ ଦେଉ।” ସମୁଦ୍ର କହିଲା, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ନେଇନାହିଁ; ଏଠାରେ ପଞ୍ଚଜନ ନାମକ ଦାନବ କଂଚ ଆକାରରେ ରହୁଥାଏ, ସେ ନେଇଛି।” ଏହା ଶୁଣି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତୁରନ୍ତ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଦାନବକୁ ବଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପେଟରେ ପୁଅକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉପଜିଥିବା କଂଚକୁ ନେଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଫେରି ଆସି, ପରେ ସମ୍ୟମନୀ ନଗରୀକୁ (ଯମଲୋକ) ଗଲେ। ସେଠାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ର ସହ କଂଚ ଘଂଷାଇଲେ, ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଯମ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନିୟନ୍ତା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଭକ୍ତି ସହ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ଓ ପ୍ରଣାମ କରି ପଚାରିଲେ—“ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ମଣିଷ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ କରିବାକୁ ଆମେ ପ୍ରସ୍ତୁତ?” ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅ କର୍ମବନ୍ଧନରେ ଏଠାରେ ଆସିଛି, ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।” ଯମ, “ଏହିପରି ହେଉ,” ବୋଲି ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ନେଇ ଆସି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଏକ ବର ମାଗିବାକୁ କହିଲେ। ଗୁରୁ ସାନ୍ଦୀପନି କହିଲେ, “ମୋ ପ୍ରିୟ ଶିଶ୍ୟମାନେ, ତୁମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଛ, ଆଉ ମୋ ପାଇଁ କ’ଣ ଇଚ୍ଛା ରହିପାରେ? ଏବେ ଘରକୁ ଯାଅ, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଦ୍ଧ ହେଉ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ତୁମେ ଶିଖିଥିବା ବେଦ ରହିଯାଉ।” ଏପରି ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମିଳିବା ପରେ, ଦୁଇ ଭାଇ ତାଙ୍କର ରଥରେ ବସି, ବାୟୁବେଗରେ ମେଘର ଗର୍ଜନା ଭଳି ଧ୍ୱନି କରି ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ। ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ଦୀର୍ଘ ବିୟୋଗ ପରେ ନିଜ ହରାଇଥିବା ଧନ ମିଳିଲା ଭଳି ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ।