ମହାରାଜ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ— ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୂତ ଅକ୍ରୂର, ମହାରାଜ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ନମ୍ରତାପୂର୍ବକ କହିଲେ, “ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେ ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯହିଁତୁ ଯୟାତିଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଆପଣ ନିଜେ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅନ୍ତୁ।” ଅକ୍ରୂର ଆଉ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସେବକ ଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସି ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ଉପହାର ଦିଅନ୍ତି। ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ମାନବ ରାଜାମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ?” ଏହି ସମୟରେ, କଂସଙ୍କ ଭୟରେ ଯଦୁ, ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକ, ମଧୁ, ଦାଶାର୍ହ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ଚାରିପଟେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ବିଦେଶରେ ଉତ୍ୟାସିତ ହୋଇ ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଘରେ ବସାଇଲେ, ଓ ବହୁତ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଜ ଘରେ ନିରାପଦ ଓ ଶୁଭ ରୂପେ ବସିଲେ। ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୋଇଗଲା। ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଆନନ୍ଦରେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପଦ୍ମମୁଖ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସଦା ଦୟାମୟ ହାସି ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୋଭା ରହିଥାଏ। ଏଠାରେ ବୟସ୍କମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁବକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ମୁଖାମୃତ ପାନ କରୁଥିଲେ। ଏହା ପରେ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ନନ୍ଦଙ୍କଠାରେ ଯାଇ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଳିଙ୍ଗନ କରି, ଭଲପାଇବା ଭରା କଥା କହିଲେ: “ପିତାଜୀ, ଆପଣ ଆମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହ ଓ ଦୟାରେ ପାଳିଛନ୍ତି। ପିତାମାତାଙ୍କ ସ୍ନେହ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ନିଜ ପାଇଁ ଥିବା ସ୍ନେହଠାରୁ ଅଧିକ। ଯେଉଁ ପିତାମାତା ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଓ ନିଜେ ଅସମର୍ଥ ସନ୍ତାନକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅ ପରି ପାଳନ କରନ୍ତି। ପିତାଜୀ, ଦୟାକରି ଆପଣ ବ୍ରଜକୁ ଫେରନ୍ତୁ। ଆମେ ଏଠାରେ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ଶୁଭ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବାପରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଓ ଆମର ବନ୍ଧୁମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନେହରେ ବିୟୋଗଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବା।” ଏଭଳି ନନ୍ଦ ଓ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁନାହାନ୍ତି ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଭାବରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ମାନ୍ୟତା ଦେଲେ, ବସ୍ତ୍ର, ଆଳଙ୍କାର, ପାତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏଭଳି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ଆଳିଙ୍ଗନ କରି, ନନ୍ଦ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଲୁହା ଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହା ପରେ, ବସୁଦେବ ନିଜ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ବିଧିବତ ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର କରାଇଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ଗହନା, ଅଲଙ୍କୃତ ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର, ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଲେ। ଯେଉଁ ଗାଈମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଜନ୍ମସମୟରେ ବସୁଦେବ ମନରେ ଦାନ କରିଥିଲେ, କଂସ ଅନ୍ୟାୟରେ ନେଇଥିଲେ, ଏବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେଉଁଠି ଦାନ କଲେ। ଏଭଳି ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଗାର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ନିକଟେ ଅଧ୍ୟୟନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ ଓ ସର୍ବଜ୍ଞ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସାଧାରଣ ମାନବ ପରି ବ୍ୟବହାର କଲେ, ନିଜ ଅପରିମିତ ଜ୍ଞାନ ଗୁପ୍ତ ରଖିଲେ। ଏହା ପରେ, ଗୁରୁଗୃହରେ ବସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଦୁଇଁଜଣ ସନ୍ଦୀପନି ନାମକ ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ କାଶୀର ଅବନ୍ତୀ ନଗରରେ ବସୁଥିଲେ। ସେମାନେ ନିୟମିତ, ଶିଷ୍ୟଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ଦେବତା ପରି ଭକ୍ତିରେ ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା କଲେ। ସନ୍ଦୀପନି ଗୁରୁ, ସେମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ଚରିତ୍ର ଓ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ବେଦ, ବେଦାଙ୍ଗ, ଉପନିଷଦ, ଧନୁର୍ବେଦ, ଧର୍ମ, ନୀତି, ତର୍କ ଓ ରାଜନୀତିର ଷଡ୍ବିଦ୍ୟା ପଢ଼ାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ-ବଳରାମ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ଏକଥର କହିଲେ ମାତ୍ରେ ହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଝିଯାଉଥିଲେ। କେବଳ ଚଉଷଠି ଦିନ ଓ ରାତିରେ ସମସ୍ତ କଳା ଓ ବିଦ୍ୟା ଅଧିଗ୍ରହଣ କରି, ଶିକ୍ଷା ଶେଷରେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ସନ୍ଦୀପନି ଗୁରୁ, ତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତିଭା ଦେଖି, ଜାନିଲେ ଏମାନେ ଅସାଧାରଣ। ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହ କଥା ହୋଇ କହିଲେ, “ପ୍ରଭାସ ତୀରେ ମହାସମୁଦ୍ରରେ ଯିଏ ମୋର ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।” ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରି, କୃଷ୍ଣ-ବଳରାମ ଏକ ମହା ରଥରେ ବସି ପ୍ରଭାସକୁ ଗଲେ, ସମୁଦ୍ରତୀରେ ବସିଲେ। ସମୁଦ୍ର, ସେମାନଙ୍କ ପରିଚୟ ପାଇ ଉପହାର ନେଇ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ତୁମେ ଯିଏ ମୋର ଗୁରୁପୁତ୍ରକୁ ନିଅଛ, ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ଫେରାଇ ଦିଅ।” ସମୁଦ୍ର କହିଲା, “ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ନିଅନି, ପଞ୍ଚଜନ ନାମକ ଦାନବ ଯିଏ ଶଂଖ ଆକୃତିରେ ଏଠାରେ ବସେ, ସେ ନିଅଛି।” ତାହା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପଞ୍ଚଜନକୁ ବଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁପୁତ୍ର ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ତାହାର ଦେହରୁ ଉପଜିଥିବା ଶଂଖ ନେଇ, ପୁନଃ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଯମଲୋକ ସମ୍ୟମନୀ ନଗରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଯମରାଜ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଭକ୍ତିଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲେ ଓ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, “ବିଷ୍ଣୁ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା କ’ଣ?” କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ କର୍ମବନ୍ଧନରେ ଏଠାରେ ଆସିଛି, ତାକୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।” ଯମ କହିଲେ, “ଯଥାସ୍ତୁ,” ଏବଂ ଗୁରୁପୁତ୍ରକୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ। ତାକୁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ, ପୁନଃ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗିଲେ। ସନ୍ଦୀପନି ଗୁରୁ କହିଲେ, “ମୋ ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ତୁମେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛ। ମୋର ଆଉ କିଛି ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଘରକୁ ଯାଅ, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଭ ହେଉ। ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ତୁମେ ଶିଖିଥିବା ବେଦ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରୁହୁ।” ଗୁରୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଦୁଇଁଜଣ ତାଙ୍କ ନଗରକୁ ରଥରେ ଫେରିଲେ, ଯାହା ବାୟୁ ପରି ଦ୍ରୁତ ଓ ମେଘର ଗର୍ଜନା ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା। ସମସ୍ତ ଜନ ଆନନ୍ଦ କଲେ, ଯେପରି ଦୀର୍ଘଦିନ ପରେ ହାରାଇଥିବା ଧନ ପୁନଃ ମିଳିଲା।