ଏହିପରି ଘଟଣାରେ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏବଂ ବଳରାମ ନିଜ ଜନନୀ-ପିତାଙ୍କ ପାଖରେ ଯାଇ, ବିନମ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ, "ପିତା ଏବଂ ମାଆ, ଆମେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛୁ, ତେଣୁ ଆପଣମାନେ ଯଦି ଆମ ପାଖରୁ ସେବା ନ ପାଇଥିବେ, ଦୟାକରି ଆମକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।" ଏପରି ହରିଙ୍କ ମଧୁର ବାଣୀରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ଏବଂ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କରେ ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ ମନେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ମୋହ ଆସିଗଲା। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କୋଳେ ଉଠାଇ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ସ୍ନେହ ଓ ଖୁସିର ଅତିରିକ୍ତ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କ ଚକୁ ଜଳ ତରଙ୍ଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା, ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା, ଗଳା ଦ୍ୱାରା କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ମାମା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଯଦୁବଂଶର ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ। ସେ କହିଲେ, "ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣ ଆମ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦେଶ କରନ୍ତୁ। ଯୟାତିଙ୍କ ଶାପରୁ ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ମୁଁ ନିଜେ ଥିଲେ, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ ଶିର ନମାନ୍ତି, ତେବେ ମାନବ ରାଜାମାନେ କ’ଣ କରିବେ?" କଂସଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଭୀତ ଯଦୁ, ବୃଷ୍ଣି, ଆନ୍ଧକ, ମଧୁ, ଦାଶାର୍ହ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନମାନେ ଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଦେଶାନ୍ତରରେ ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ ଯେଉଁମାନେ ଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରାଇ, ଧନ-ସମ୍ପତି ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବାରୁ ସେମାନେ ନିଜ ଘରେ ଶାନ୍ତି ଓ ଖୁସିରେ ବସିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ସେମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅତି ଚରୁସ୍ମିତ ଅରବିନ୍ଦମୁଖ ଦର୍ଶନ କରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ବୟସ୍କମାନେ ମଧ୍ୟ ତରୁଣ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ମୁଖାମୃତ ପାନ କରି ନିଜେମାନେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲେ। ତାପରେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ନନ୍ଦଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, କହିଲେ, "ପ୍ରିୟ ପିତା, ଆପଣ ଆମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହ ଦେଇ ପାଳନ କରିଛନ୍ତି। ପିତାମାତାଙ୍କ ସ୍ନେହ ନିଜ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଚେତନାଠାରୁ ଅଧିକ ଥାଏ। ଯେଉଁ ପିତାମାତା ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ତ୍ୟାଗ ପରେ ଅନ୍ୟ ଶିଶୁମାନେ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଭାବରେ ଦୟା କରନ୍ତି।" "ପିତା, ଆପଣ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଯାନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଆମ ମିତ୍ରମାନେ ଖୁସି ହେଉଅ ପରେ, ଆମେ ବ୍ରଜକୁ ଆସି, ଆମ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନେହବଶତ ଦୁଃଖିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବୁ।" ଏପରି ଭାବେ ଅଚ୍ୟୁତ ନନ୍ଦ ଓ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ସମ୍ମାନ ସହିତ ପୋଷାକ, ଆଭୂଷଣ, ପାତ୍ରାଦି ଉପହାର ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ କଲେ। ନନ୍ଦ, ସ୍ନେହରେ ଭିଜିଯାଇ, ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଚକୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗୋପମାନେ ସହ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହାପରେ, ବସୁଦେବ ନିଜ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଋତୁପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକାରେ ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର କରାଇଲେ। ସେ ଗାଁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ସୁନାର ହାର, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଛାନା ସହିତ, ପୁରୋହିତମାନେ ପାଇଁ ଦାନ କଲେ। ଯେଉଁ ଗାଁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ବସୁଦେବ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ମନେ ଦାନ କରିଥିଲେ, କଂସ ଅନ୍ୟାୟରେ ନେଇଥିଲା, ଏବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ଦେଇ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଉପନୟନ ପରେ, ଦୁଇ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ଗାର୍ଗ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁରୁମାନେ ନିକଟରେ ଶିକ୍ଷା ନେବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ। ସେମାନେ ଜଗତର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ ଓ ସର୍ବଜ୍ଞ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଲୁଚାଇ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କଲେ। ଗୁରୁଗୃହରେ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେମାନେ କାଶୀର ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଅବନ୍ତୀ ନଗରକୁ ଗଲେ। ଶିଷ୍ୟଧର୍ମରେ ନିପୁଣ ଭାବରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନିୟମରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ସଦୃଶ ମନେ କଲେ। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାନ୍ଦୀପନି ତାଙ୍କ ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଓ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବେଦ, ଉପବେଦ, ଉପନିଷଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ। ସେ ଗୁପ୍ତ ଧନୁର୍ବେଦ, ଧର୍ମ ଓ ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ର, ତର୍କ ଓ ରାଜନୀତିର ଷଡ୍ବିଦ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଆଦି, ଗୁରୁଙ୍କ ଏକଥା କହିଲେ, ସେହିମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ଶିଖିଗଲେ। କେବଳ ଚଉଷଠି ଦିନ ଓ ରାତିରେ ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଅଧିଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାପରେ, ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା ପୂଛିଲେ। ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜ ଓ ଅଲୌକିକ ବୁଦ୍ଧି ଦେଖି, ଗୁରୁ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ କଳାହ କରି, ପ୍ରଭାସ ନଗରରେ ସମୁଦ୍ରରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଫେରାଇବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସେମାନେ ଏହାକୁ ମଞ୍ଜୁର କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚାରିଅଂଗୁଳି ରଥରେ ଚଢି ପ୍ରଭାସ ଉପକୂଳକୁ ଗଲେ। ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଉପହାର ନେଇ ଆସିଲା। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ହେ ସମୁଦ୍ର, ଏଠାରେ ତୁମେ ନିଗଳିଥିବା ଗୁରୁପୁତ୍ରକୁ ଦେଖାଇଦିଅ।" ସମୁଦ୍ର କହିଲା, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ନେଇନି। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚଜନ ନାମକ ଦାନବ, ଶଂଖ ରୂପେ ରହିଥିବା, ସେ ନେଇଛି।" ଏହା ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ ତୁରନ୍ତ ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଦାନବକୁ ବଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁପୁତ୍ର ତାହାର ଗଭରେ ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ତାହାର ଦେହରୁ ଶଂଖ ନେଇ, ରଥକୁ ଫେରି, ସେମାନେ ଯମଲୋକ ସଂଯମନୀ ପୁରୀକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଜନାର୍ଦନ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ସହ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ଯମ ଦେବତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରି, ନମସ୍କାର କରି, ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, "ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ମାନବ ରୂପେ ଲୀଳା କରୁଥିବା, ଆମେ କ’ଣ କରିବାକୁ ପାରିବୁ?" ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ କର୍ମବନ୍ଧନରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ତାକୁ ଆମ ଆଦେଶରେ ଫେରାଇଦିଅ।" ଯମ କହିଲେ, "ଯଥା ଆଜ୍ଞା," ଏବଂ ଗୁରୁପୁତ୍ରକୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଦାନ ପରେ, ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଇଚ୍ଛା ପୂଛିଲେ। ଗୁରୁ କହିଲେ, "ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ତୁମେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛ, ଏବେ ଆମର କ’ଣ ଇଚ୍ଛା ଥାଇପାରେ?