ପିତାଜୀ, ଆପଣ ଓ ମାତାଜୀ ଆମ ପ୍ରତି ସଦା ଆଶା ରଖିଥିଲେ, ତଥାପି ଆମେ, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଆମ ଶିଶୁବାସ୍ତା, କିଶୋରବାସ୍ତା ବା ଯୁବବାସ୍ତା କେବେ ବିତାଇପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଭାଗ୍ୟ ଆମକୁ ବାଧା ଦେଲା, ଫଳରୂପେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ବସିପାରିଲୁ ନାହିଁ; ପିତାଙ୍କ ଘରେ ଅନୁରକ୍ଷିତ ଶିଶୁମାନେ ଯେଉଁ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଆମେ ସେହି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଏକ ମାନବ ଏକ ଶତବର୍ଷ ବଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦେହ ଯାହାରୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଉପଲବ୍ଧି ହୁଏ, ତାହା ପୂରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କୌଣସି ପୁଅ ଶରୀର ଓ ଧନରେ ସମର୍ଥ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ପିତାମାତାଙ୍କ ଜୀବିକା ପ୍ରଦାନ କରି ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ନିଜ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଲୋକ ସମର୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା, ସଦ୍ଗୁଣି ଜାୟା, ଶିଶୁ, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ disregards କରିଥାଏ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ଭଳି। କଂସ ଦ୍ୱାରା ଆମ ଚିନ୍ତିତ ମନେ ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଅନର୍ଥକ ଚାଲିଗଲା, ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପୂଜା କରିବା ଅବସର ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଚୋରା ନିର୍ଭର ଥିଲୁ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବାହାରିବା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଥିଲୁ; ଏହି ଅପରାଧ ପାଇଁ ଆପଣ ଓ ମାତା ଆମକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ଏପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମାନ୍ୟବାଦି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଜଗତର ଆତ୍ମା ହରି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପିତାମାତା ଭ୍ରମିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଆଞ୍ଚଳରେ ଉଠାଇ ଶରୀରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ଅନୁରାଗର ବନ୍ଧନ ଓ ଅଶ୍ରୁଧାରାରେ ବିମୋଚିତ, ତାଙ୍କ କଣ୍ଠ ଭରିଗଲା, କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଇଯିଲା। ଏପରି ଭାବେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରଭୁ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଯଦୁବଂଶର ରାଜା ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କଲେ। “ମହାରାଜ, ଆପଣ ଆମେ ଓ ଜନସାଧାରଣକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ; ଯୟାତିଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଯଦୁମାନେ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିପାରିବେ ନାହିଁ।” “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ ଭାବେ ଥିଲି, ଦେବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଆଗ୍ରହ ଦେଉଛନ୍ତି—ତାହେଲେ ଅନ୍ୟ ମାନବ ରାଜାମାନେ କଣ କରିବେ?” ଯଦୁ, ବୃଶ୍ଣି, ଅନ୍ଧକ, ମଧୁ, ଦାଶାର୍ହ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ୟ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କଂସର ଭୟରେ ଚାରିପାଖରୁ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲେ, ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ବିଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ଦୁଃଖିତମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ନିଜ ଘରେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ, ଧନ ଦେଇ ଉପକୃତ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଜ ଘରେ ଆନନ୍ଦରେ ବଞ୍ଚିଲେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୋଇଗଲା। ପ୍ରତିଦିନ, ସେମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ଭରି ରହୁଥିଲେ, ଯାହା ସଦା ଚମକିବା, ସୁନ୍ଦର ଓ କୌମୁଦୀ ହସ ରେ ଶୋଭିତ। ସେଠାରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁବକ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ରସକୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ପିଇ ଅନ୍ତରେ ଶକ୍ତି ଭରି ରଖୁଥିଲେ। ଏପରି ଏକ ଦିନ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୁଅ କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ସହିତ ନନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏହିପରି କହିଲେ: “ଆପଣ, ଆମ ଆନ୍ତରିକ ପିତା, ଆମକୁ ଅନେକ ମମତା ଦେଇ ଲାଡ଼ିଆ କରିଥିଲେ; ସତରେ, ପିତାମାତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ପିଲାମାନେ ପ୍ରତି ନିଜ ପ୍ରତି ଠାରୁ ବେଶି ଥାଏ। ଏହି ପିତାମାତା, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ ହୋଇଥିବା ଓ ନିଜେ ଦେଖା ନପାରିଥିବା ପିଲାମାନେକୁ ନିଜ ପୁଅ ଭଳି ଲାଡ଼ିଆ କରନ୍ତି। ଦୟାକରି, ପିତା, ଆପଣ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଯାନ୍ତୁ; ଆମେ ଏଠାରେ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେର ଆନନ୍ଦ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପରେ, ଆପଣ ଓ ଆମ ପ୍ରିୟ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ପ୍ରତି ଦେଖିବାକୁ ଆସିବା।” ଏପରି କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ୍ ନନ୍ଦ ଓ ବ୍ରଜବାସୀମାନେକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଜମା କପଡ଼ା, ଭୁଷଣ, ପାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ନନ୍ଦ ଅତି ଆନୁରାଗରେ ଭରିଗଲେ, ଦୁଇ ଭାଇଁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରି, ଗୋପମାନେ ସହିତ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହିପରେ, ସୁରଙ୍କ ପୁଅ ବସୁଦେବ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କର ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପ୍ରାଚୀନ ରୀତି ଅନୁସାରେ ପୁରୋହିତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଇଲେ। ସେମାନେ ଗୋଧଳି, ସୁନ୍ଦର ଭୂଷଣ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଛାନ୍ଦ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ପୁରୋହିତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଯେଉଁ ଗୋମାନେ ବସୁଦେବ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ମନରେ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ, କଂସ ଅନ୍ୟାୟରେ ନେଇଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ଦେଇ ଦେଲେ। ଉପନୟନ ପରେ, ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଗର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ପାରିବାରିକ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଧ୍ୟୟନ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ସେମାନେ ଜଗତର ଆଧାର, ସର୍ବଜ୍ଞ, ତଥାପି ନିଜ ଜ୍ଞାନ କୁ ଗୁପ୍ତ କରି, ସାଧାରଣ ମାନବ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। ଗୁରୁ ଗୃହରେ ରହିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେମାନେ କାଶୀର ସନ୍ଦୀପନିଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା ଯିଏ ଅବନ୍ତିରେ ବସିଥିଲେ। ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାନ କରି, ନିଜ ଅନ୍ତଃକରଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ସେବା କଲେ, ଦେବତା ଭଳି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶିକିଲେ। ଦ୍ୱିଜାତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଭକ୍ତିମୟ ଆଚରଣରେ ଆନନ୍ଦ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବେଦ, ଉପବେଦ, ଉପନିଷଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ। ଗୁରୁ ଧନୁର୍ବେଦ ରହସ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ନୀତି, ତର୍କ ଶାସ୍ତ୍ର, ରାଜନୀତି ର ଷଡ୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇଲେ। ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଆରମ୍ଭକାରୀ, ଏକ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ସମସ୍ତ ଶିଖିଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ଥିଲେ। ଏହିପରି, ଷଷ୍ଟି ଚାରି ଦିନ ଓ ରାତିରେ ସମସ୍ତ ଶିଳ୍ପ ଅଧିଗମ କଲେ; ତାଙ୍କ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ କହିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅତିମାନବୀୟ ବୁଦ୍ଧି ଦେଖି, ଦ୍ୱିଜାତି, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ପ୍ରଭାସ ଉପକୂଳରେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ମୃତ ନିଜ ପୁଅକୁ ଫେରାଇ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।