ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନାଥ ଅଟୁଟ ଦେଖି, ସମ୍ମାନ ପାଇବା ପରେ ଭୟ ଛାଡି ତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରିଥିଲେ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ, ତାଙ୍କର ଦେଖାରେ ଜଣାଇଲେ ଯେ ପିତାମାତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଛି, ତେଣୁ ସେ ନିଜ ମାୟା ପ୍ରକାଶ କରି ‘ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ’ ବୋଲି କହିଲେ, ଏହିପରି ଲୋକମାନଙ୍କର ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଶିର ନମାଇ ସମ୍ମାନ କରିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ‘ମା’ ଓ ‘ବାପା’ ବୋଲି ଆଦର ଭାବରେ କହିଲେ। କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ବାପା, ଆପଣ ଓ ମା ଆମ ପାଇଁ ସଦା ଆଶା କରିଥିଲେ, ତଥାପି ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଶିଶୁ, କିଶୋର, ବୟସ୍କ ହୋଇ ରହିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ବିଧିର କ୍ରୂର ଦୂତିରେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ବସିପାରିଲୁ ନାହିଁ; ସାଧାରଣ ପିତାମାତାଙ୍କ ଘରରେ ଶିଶୁମାନେ ଯେଉଁ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେ ଆମେ ଦେଖିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଏକ ମାନବ ଏକ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଯେଉଁଠାରୁ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ପୋଷିତ, ତାଙ୍କୁ ଉପକୃତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କୌଣସି ପୁଅ ଶରୀର ଓ ଧନରେ ସମର୍ଥ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଉ ନାହିଁ, ତେବେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ନିଜ ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। ଯେଉଁ ପୁଅ ସମର୍ଥ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା, ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଶିଶୁ, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିମ୍ବା ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା କୌଣସି ଜଣକୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ସମାନ। କଂସର ଭୟରେ ଆମର ମନ ସଦା ଅଶାନ୍ତ ଥିଲା, ଏହି ଦିନଗୁଡିକ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଉପାସନା କରିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ବାପା ଓ ମା, ଆମେ ଏକ ଦୟାହୀନ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଥିଲୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା କରିପାରିଲୁ ନାହିଁ, ଏହି ଅପରାଧକୁ ମାଫ କରନ୍ତୁ।” ହରିଙ୍କର ଏହି ମାନ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆତ୍ମା ଏବଂ ମାୟାରେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ନେଇଛି, ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଆଲିଂଗନ କରି ଅନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଭାବରେ ଆକୁଳ ହୋଇ, ଅଶ୍ରୁର ଧାରାରେ ଭିଜି, ସେମାନେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ମନ ଭ୍ରମିତ ଓ ଗଳା ଭରି ଗଲା। ଏପରି ଭାବରେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ମାମାଙ୍କୁ, ଯଦୁବଂଶର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଆପଣ ଆମ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ; ଯୟାତିଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଯଦୁମାନେ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିପାରିବେ ନାହିଁ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସେବକ ଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନମନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ମାନବ ରାଜାମାନେ ତ କିପରି ନମିବେ ନାହିଁ?” ଏହିପରି ଯଦୁ, ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକ, ମଧୁ, ଦଶାର୍ହ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କଂସର ଭୟରେ ଚାରିପାଖରେ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଦୁଃଖ ପାଇଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ ସେମାନେଠାରେ ଆଦର କଲେ, ସେମାନେଠାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ନିଜ ଘରେ ପୁନଃ ବସାଇଲେ ଓ ଧନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୁଖରେ ଘରେ ବସିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ, ସେମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ; ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ମୁଖ ସଦା ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୁନ୍ଦର ଓ କୃପାମୟ ହସରେ ମାନ୍ୟ। ଏଠାରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁବା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେମାନେ ପଦ୍ମମୁଖର ନିକ୍ସେପ ନିର୍ତ୍ସନ୍ତୁ, ଅନେକବାର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ତାପରେ, ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ନନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଆଲିଂଗନ କରି ଉଷ୍ଣ ଭାବରେ କହିଲେ, “ଆପଣ, ଆମର ପ୍ରିୟ ପିତା, ଆମକୁ ଅନେକ ଦୟା ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଲାଲନା କରିଥିଲେ; ପିତାମାତାଙ୍କର ନିଜ ପୁଅମାନେଠାରେ ତାଙ୍କର ଅପାର ସ୍ନେହ ଥାଏ। ଯେଉଁ ପିତାମାତା ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଓ ନିଜେ ଦୟାର ଅଭାବରେ ରହିଥିବା ଶିଶୁମାନେଠାରେ ଲାଲନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ପୁଅମାନେ ଭାବରେ ଦୟା କରନ୍ତି। ବାପା, ଆପଣ ଏବେ ବ୍ରଜକୁ ଫେରନ୍ତୁ; ଆମେ ଏଠାରେ ନିଜ ମିତ୍ରମାନେଠାରେ ସୁଖ ଦେଇ, ପରେ ଆପଣ ଓ ଆମ ପ୍ରିୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବା।” ଏପରି ଭାବରେ ନନ୍ଦ ଓ ବ୍ରଜବାସୀମାନେଠାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଅଚ୍ୟୁତ ଉଚିତ ଭାବରେ ପୋଷାକ, ଭୂଷଣ, ପାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହି ସମ୍ମାନ ପାଇ ନନ୍ଦ, ଅପାର ସ୍ନେହରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଦୁଇ ଭାଇଁଠାରେ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ଅଶ୍ରୁ ଭରା ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ବ୍ରଜକୁ ଗୋପମାନେଠାରେ ସହିତ ଫେରିଗଲେ। ଏହା ପରେ, ସୁରଙ୍କ ପୁଅ ବସୁଦେବ, ଦୁଇ ପୁଅ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ପାଇଁ ବିଧିମତ ଉପନୟନ କ୍ରିୟା କରାଇଲେ, ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ ପୁରୋହିତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା। ସେ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ଶୂଙ୍ଗ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଗାଈ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂଷଣ ଓ ଚାଦର ଦେଇ, ପୁରୋହିତମାନେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ। ବସୁଦେବ ଯେଉଁ ଗାଈମାନେକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ପାଇଁ ମନସିକ ଦାନ କରିଥିଲେ, କଂସ ଅନ୍ୟାୟରେ ନେଇଥିଲେ, ସେହି ଗାଈମାନେକୁ ଏବେ ସ୍ମରଣ କରି ଦାନ କଲେ। ଉପନୟନ ପରେ, ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ପାଇଁ, ଗର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ କୁଳଗୁରୁମାନେଠାରେ ଉପଦେଶ ନେଇ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନାଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଚାପି ରଖି, ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ଚାଳିଲେ। ଗୁରୁ ଗୃହରେ ବସିବା ଇଚ୍ଛା କରି, ସେମାନେ କାଶୀର ସଂଦୀପନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଅବନ୍ତିରେ ଗଲେ। ଶିଷ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜ ଚରିତ୍ର ଓ ନିୟମରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଦେବତା ଭାବରେ ଉପାସନା କରିଲେ। ସଂଦୀପନି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୁଇ ଭାଇଁଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଭକ୍ତିମୟ ଚରିତ୍ର ଦେଖି ଖୁସି ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବେଦ, ଉପବେଦ ଓ ଉପନିଷଦ ଉପଦେଶ କଲେ। ଧନୁର୍ବେଦର ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ, ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟ ରାସ୍ତା, ତର୍କ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ରାଜନୀତିର ଷଡ୍ବିଦ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ। ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ, ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ, ଏକ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି ପାରିଲେ।