ହେ ରାଜା, ଯଦୁବନ୍ଶର ମହାନ ବିରାଟ ଦୁଃଖ ଦେଖି ରାଜକନ୍ୟାମାନେ ବିଳାପ କରି ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ କରିବା ଲାଗିଲେ—“ହାଁ, ମହାପ୍ରଭୁ! ଆମର ପ୍ରିୟ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦୟାଳୁ, ଅସହାୟଙ୍କର ରକ୍ଷକ! ଆପଣଙ୍କର ବିୟୋଗରେ ଆମେ, ଆମ ପିଲାମାନେ ଏବଂ ଘର-ପରିବାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନଶ୍ଟ ହେଇଗଲୁ। ଆପଣ ନଥିବାରେ, ଆମର ପତି ନଥିବାରେ, ଏହି ନଗର ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ହେଇଯାଇଛି, ଆମେ ଯେପରି ଅଳଙ୍କାରହୀନ ହେଇଗଲୁ, ଏହି ନଗରର ଉତ୍ସବ ଓ ମଙ୍ଗଳାଚରଣ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଗଲା। ଅପରାଧୀ ଜନଙ୍କ ଉପରେ ଏପରି ଭୟଙ୍କର କୃତ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ଆପଣ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଆମକୁ ଆଣି ଦେଇଛନ୍ତି; ଏପରି କୃରତା କରି, କେଉଁଠି ଶାନ୍ତି ମିଳିପାରିବ? ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶର ମୂଳ; ଏହି ରକ୍ଷକତ୍ୱକୁ ଅନଦେଖା କରି, କେହି କେଉଁଠି ଖୁସି ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।” ଏପରି ବିଳାପ ଶୁଣି, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ରଷ୍ଟା, ରାଜକନ୍ୟାମାନେ ଦୁଃଖରେ ପଡିଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ଏବଂ ନିଅତ ଶବାଯାତ୍ରା ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କର ମାତା ଦେବକୀ ଓ ପିତା ବସୁଦେବଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଶିର ଛୁଇଁ ନମସ୍କାର କରିଲେ। ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ଚିହ୍ନି, ଭୟ ଛାଡି ଆଶ୍ଲେଷ କରିଲେ। ଏହାପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ପରମ ପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପିତାମାତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବା ଦେଖି, ନିଜ ମୋହିନୀ ମାୟା ପ୍ରଚଳିତ କରି, “ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ” ବୋଲି କହିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ। ବଳରାମ ସହ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, “ମା’ ଓ ବାପା” ବୋଲି ସ୍ନେହରେ ସମ୍ବୋଧନ କରିଲେ। କୃଷ୍ଣ କହିଲେ—“ବାପା, ଆପଣ ଓ ମା ଆମକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ସଦା ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ତଥାପି ଆମେ ଆମର ବାଳ୍ୟ, କିଶୋର, ଯୁବ ବୟସ ଆପଣଙ୍କ ବିସାରେ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ରହିପାରିଲୁ ନାହିଁ; ଯେଉଁ ଖୁସି ପିଲାମାନେ ନିଜ ପିତାଘରେ ଲାଡ଼ ପାଇ ସାଧାରଣତଃ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଆମେ ତାହା ଅନୁଭବ କରିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଏକ ମଣିଷ ଏକ ଶତବର୍ଷ ଯାଁଉ ଜୀବନ୍ତ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦେହ ଦେଇ ଉପକୃତ କରିଥିବାରୁ କେବେ ଋଣ ଶୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କୌଣସି ପୁତ୍ର ଶରୀର ଓ ଧନରେ ସମର୍ଥ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଜୀବିକା ଦେଇ ନାହିଁ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନିଜ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା, ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଶିଶୁ, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଅନଦେଖା କରି, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ଭଳି। କଂସ ଦ୍ୱାରା ଆମ ମନ ସଦା ଚିନ୍ତିତ ରହିଥିଲା, ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଅପରିଗୣୟ ଭାବରେ ବ୍ୟତୀତ ହେଲା; ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଏହିପାଇଁ, ମା’ ଓ ବାପା, ଦୟାକରି ଆମକୁ ମାଫ କରନ୍ତୁ, ଆମେ ଏକ କୃରମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଶୂଷା କରିପାରିଲୁ ନାହିଁ।” ହରିଙ୍କ ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ଭାବର ମୂହିନୀ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ କୋଲେ ବସାଇ ଆଶ୍ଲେଷ କରି, ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ସ୍ନେହର ମୂହରେ, ତାଙ୍କର ଆଖି ଜଳରେ ଭରିଗଲା, ଗଳା ଅଟକିଗଲା, ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଇଗଲା। ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଏପରି ଭାବେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ତାଙ୍କର ମାମା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଯଦୁବନ୍ଶର ରାଜା ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କଲେ। କୃଷ୍ଣ କହିଲେ—“ମହାରାଜ, ଆପଣ ଆମ ଓ ଆମ ଜନସମୂହକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ; ଯୟାତିଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଯଦୁମାନେ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଦାସ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନମନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ୟ ମଣିଷ ରାଜାମାନେ କିପରି?” ଯଦୁ, ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକ, ମଧୁ, ଦଶାର୍ହ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ଯେଉଁମାନେ କଂସର ଭୟରେ ଚାରିପାଖରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ବିଦେଶରେ ନିବାସ କରିଥିବା ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଘରେ ରଖି, ଧନ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଇ, ସେମାନେ ନିଜ ଘରେ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଖୁସିରେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଦୟାଳୁ ହାସର ଚମକ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁବକ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ପଦ୍ମମୁଖର ନେକ୍ତର ଆଖି ଦ୍ୱାରା ମନ ଭରି ଦେଖୁଥିଲେ। ତାପରେ, ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ନନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ଲେଷ କରି, ସ୍ନେହରେ କହିଲେ—“ଆପଣ, ଆମ ଦୟାଳୁ ପିତା, ଆମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଡ଼ କରିଥିଲେ; ପିତାମାତାଙ୍କର ନିଜ ପିଲାମାନେ ପ୍ରତି ଆତ୍ମା ଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଥାଏ। ଯେଉଁ ପିତାମାତା ଅନ୍ୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା, ନିଜେ ନିଜ ଦେଖାଶୁନା କରିପାରିନଥିବା ପିଲାମାନେକୁ ନିଜ ପୁତ୍ର ଭାବେ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ଦୟାକରି, ବାପା, ଆପଣ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଯାନ୍ତୁ; ଆମେ ଏଠାରେ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେର ଖୁସି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ପରେ ଆପଣ ଓ ଆମ ବ୍ରଜବନ୍ଧୁମାନେକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବା। ଏପରି ଭାବେ ଅଚ୍ୟୁତ ନନ୍ଦ ଓ ବ୍ରଜବାସୀମାନେକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ପୋଷାକ, ଅଳଙ୍କାର, ପାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ନନ୍ଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହରେ ଦୁଇଭାଇକୁ ଆଶ୍ଲେଷ କରି, ଆଖି ଜଳରେ ଭରିଗଲା, ଏବଂ ଗୋପମାନେ ସହ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ, ସୁରଙ୍କ ପୁତ୍ର ବସୁଦେବ ଦୁଇ ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କର ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ଜୀବନ ପାଇଁ ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉପନୟନ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ। ଉପହାର ଭାବେ ଉତ୍ତମ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଗାଁ ଓ ଥାନ୍ଦା ପିଲା, ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇ ଦେଇ, ପୁରୋହିତମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ।