କଂସଙ୍କୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଯାହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱୟଂ ଆସିଛି, ସେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ହଠାତ୍ ତାଙ୍କର ଆସନରୁ ଉଠି ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଢାଲ ଓ ତଳୱାର ଧରିଲେ। ତଳୱାର ହାତରେ ନେଇ କଂସ ଗରୁଡ଼ ପରି ଆକାଶରେ ବାଘ ପରି ଦକ୍ଷିଣ-ବାମେ ଦୃତଗତିରେ ଘୂରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିର ମାଲିକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ସାପକୁ ଧରି ନେଇଯିବା ପରି ଜୋରଦାର ଭାବେ ଧରିଲେ। ତାଙ୍କର କେଶ ଧରି, ମୁକୁଟ ହଲିଉଠୁଥିବା ସମୟରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚରୁ ମଞ୍ଚରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ଏବଂ ନାଭିରେ କମଳ ଥିବା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଶ୍ରୟ, ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ଭର ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଉପରୁ ପଡ଼ିଲେ। ହରି ତାଙ୍କର ନିର୍ଜୀବ ଦେହକୁ ମାଟି ଉପରେ ହାଣ୍ଡିଲେ, ଯେପରି ଜଣେ ହାତୀକୁ ଟାଣି ନେଇଯାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖୁଥିଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଖରୁ “ହାୟ! ହାୟ!” ରବ ଉଠିଲା। ସେ, ଯାହାର ମନ ସଦା ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଥିଲା—ଖାଇବା, କଥାହେବା, ଚାଲିବା, ଶୋଇବା କିମ୍ବା ଶ୍ୱାସ ନେବା ସମୟରେ—ସେ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଏଭଳି ଦୁର୍ଲଭ ରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାପରେ କଂସଙ୍କ ଆଠ ଭାଇ—କଙ୍କ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଭାଇର ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ଏବେ ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ବଳରାମ, ତାଙ୍କ ଗଦା ନେଇ, ସିଂହ ଯେପରି ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ମାରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ପଡ଼ିଦେଲେ। ଆକାଶରେ ଢୋଲ ବାଜିଲା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ, ସ୍ତୁତି କଲେ, ଓ ମହିଳାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ତାଙ୍କର ପତିମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୁଣ୍ଡ ପିଟି, ଅଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରି ଆସିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ବୀର ଶଯ୍ୟାରେ ବହୁବାରି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କନ୍ଦିଲେ—“ହାୟ, ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରିୟ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦୁଃଖୀଙ୍କର ରକ୍ଷକ! ତୁମେ ନାହିଁ ହେଲେ, ଆମେ, ଆମ ପିଲାମାନେ ଓ ଘରବାଡ଼ୀ ସବୁ ନଶ୍ଟ ହେଗଲୁ। ତୁମେ ନଥିବାରେ, ଏହି ସହର ଓ ଆମେ ଦୁହେଁ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲୁ; ସମସ୍ତ ଉତ୍ସବ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଶେଷ। ତୁମେ ନିର୍ଦୋଷ ଜନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛ; ଏପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚାଇ, ହେ ହନନ୍ତା, କିଏ ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବ? ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମୂଳ ନିମିତ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିନାଶର; ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରିବା ରକ୍ଷକ କେବେଁ ସୁଖ ନାହିଁ ପାଏ।” ତାପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଭଗବାନ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ରାଜପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନା ଦେଲେ ଏବଂ ମୃତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲୋକିକ ଶବଦାହ କ୍ରିୟା କଲେ। ପରେ, ନିଜ ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରି, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କର ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଶିର ନମାଇଲେ। ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ତାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଗ୍ରହଣ କରି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ପରମ ପୁରୁଷ, ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବାକୁ ଦେଖି, ନିଜ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲେ—“ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ”—ବୋଲି ଭାବନାକୁ ଭ୍ରମିତ କଲେ। ପରେ, ନିଜ ଭାଇ ସହିତ ପିତାମାତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ “ମା, ବାପା” ବୋଲି ମଧୁର କଥା କହିଲେ—“ହେ ପିତା, ଆପଣ ଓ ମାତା ସଦା ଆମକୁ ଆଶା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଆମେ କେବେ ଶିଶୁବେଳା, କିଶୋରବେଳା କିମ୍ବା ଯୁବବସ୍ଥା ଆପଣଙ୍କ ସହିତ କାଟିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ବସିପାରିଲୁ ନାହିଁ; ପିତାଙ୍କ ଘରେ ପିଲାମାନେ ଯେଉଁ ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଆମେ ସେଉଁଠି ଅନୁଭବ କରିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଜଣେ ମଣିଷ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ବଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଯେଉଁଠାରୁ ଦେହ ଓ ସମସ୍ତ ସାଧନାର ମୂଳ ମିଳେ, ସେମାନଙ୍କ ଋଣ ଶୋଧିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କୌଣସି ପୁଅ ଶକ୍ତି ଓ ଧନରେ ସମର୍ଥ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ଜୀବିକା ଚଳାଇ ଦେଉନାହିଁ, ସେ ପରଲୋକରେ ନିଜ ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। ଯିଏ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା, ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀ, ଶିଶୁ, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଶରଣାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ଅଟୁଟ। କଂସ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଥିବା ଆମେ, ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ବ୍ୟର୍ଥ କଲୁ, ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ପୂଜା କରିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ହେ ପିତାମାତା, ଆମେ ଏକ ନିର୍ଦୟ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଥିବା ନିର୍ବଳ ଥିଲୁ, ତେଣୁ ଆପଣମାନେ ଆମ ଅସେବାକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।” ହରିଙ୍କ ଏହି ମାନବ ରୂପର ମଧୁର ଓ ମୋହନୀୟ କଥାରେ ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ ମୋହିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଂକଉଥିଲେ, ଅଶ୍ରୁଧାରାରେ ଭିଜିଗଲେ, କଣ କହିବେ ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ କଣସି ଶବ୍ଦ ବାହାରିଲା ନାହିଁ, ହୃଦୟ ଭାବନାରେ ବିମୁଢ଼। ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଶାନ୍ତନା ଦେଇ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ମାମା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଯଦୁମାନେ ଉପରେ ରାଜା କରି ଅସିନ୍ନ କଲେ। ସେ କହିଲେ—“ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣ ଆମେ ଓ ଜନତାକୁ ଆଦେଶ କରନ୍ତୁ; ଯୟାତିଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଯଦୁମାନେ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଛି, ସେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନମନ୍ତି ଓ ଭେଟ ଦେନ୍ତି—ଅନ୍ୟ ମଣିଷ ରାଜାମାନେ ତ କଥା ଅଲଗା। ଯେଉଁମାନେ କଂସ ଭୟରେ ଚାରିଦିଗରେ ଚିନ୍ତିତ ଥିଲେ—ଯଦୁ, ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକ, ମଧୁ, ଦଶାର୍ହ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ବଜନମାନେ—ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ବିଦେଶରେ ଉପେକ୍ଷିତ ଥିବାମାନେ ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନା ଦେଲେ, ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରାଇ ଧନ ଦାନ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଜ ଘରେ ଆନନ୍ଦରେ ବାସ କଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ସେମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଦୟାମୟ ହସ ଥିବା କମଳମୁଖକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଉଥିଲେ।