ଏହିପରି କଥା ହେଉଛି—ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆତ୍ମଦେବ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ବିକ୍ଷୋଭରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସନ୍ନ୍ୟାସୀର ହୃଦୟରେ ଗଭୀର କରୁଣା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ସେ ତାଙ୍କର ଯୋଗବଳ ଓ ମାଥାରେ ଥିବା ଅକ୍ଷରମାଳା ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ଜାଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକେକ୍ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହିଲେ—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁତ୍ରପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଯେଉଁ ଅଜ୍ଞାନ ତାହାକୁ ଛାଡ଼। କର୍ମର ମାର୍ଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ବିବେକ ଅର୍ଜନ କର, ସଂସାର ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କର। ଆଜି ମୁଁ ତୋର ଭାଗ୍ୟ ଦେଖିଛି—ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ପୁତ୍ର ପାଇବେ ନାହିଁ। ପୂର୍ବରୁ ସଗର ମହାରାଜ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ, ତେଣୁ ଏବେ ପରିବାର ଆଶା ତ୍ୟାଗ କର, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ତ୍ୟାଗରେ ଆନନ୍ଦ ଅଛି।” ଆତ୍ମଦେବ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ—“ମୋ ପାଇଁ ବିବେକ କଣ କାମର? ଯଦି ବଳପୂର୍ବକ ମୋତେ ପୁତ୍ର ଦେଉନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ପିଲା ଓ ପଉତିମାନେ ସହିତ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ହିଁ ସତ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦମୟ, ତ୍ୟାଗ ଶୁଷ୍କ ଲାଗେ।” ତାଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧ ଦେଖି, ତ୍ୟାଗୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କହିଲେ—“ଚିତ୍ରକେତୁ ଭି ଭାଗ୍ୟର ରେଖା ମିଛିଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ। ଭାଗ୍ୟ ପ୍ରତିକୂଳ ହେଲେ ଚେଷ୍ଟା ବ୍ଫଳ ହୁଏ, ତୁମେ ଏତେ ଜିଦ୍ଧି ହେଉଛ, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ଅଧିକ କଣ କହିପାରିବି?” ତେବେ ସେ ତାଙ୍କର ଅନିଚ୍ଛା ଦେଖି, ଏକ ଫଳ ଦେଇ କହିଲେ—“ଏହି ଫଳ ତୁମେ ଓ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏକାଠି ଖାଅ, ତେବେ ପୁତ୍ର ପାଇବ। ଏହି ବର୍ଷ ଭରି ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଦାନ ଓ ଏକବେଳ ଭୋଜନ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବା ଉଚିତ, ତେବେ ପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ହେବେ।” ଏପରି କହି ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଚଲିଗଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରକୁ ଫେରି ଫଳ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ସ୍ୱୟଂ କୋଥିଲେ ଚଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଧୁନ୍ଧୁଲି, ମନରେ କୁଟିଲତା ଧରି, ସଖୀମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ—“ମୋ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାରେ ଅଶାନ୍ତ, ମୁଁ ଏହି ଫଳ ଖାଇବି ନାହିଁ। ଫଳ ଖାଇଲେ ଗର୍ଭବତୀ ହେବି, ଗର୍ଭ ଥିଲେ ଦେହ ଫୁଲିଯିବ, ଅଳ୍ପ ଭୋଜନ କରିଲେ ଶକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ—ତେବେ ଘର କାମ କେମିତି କରିବି? ଯଦି ଭାଗ୍ୟକ୍ରମେ ରାଜକର ଆସିଯିବେ, ଗର୍ଭବତୀ ଯିଏ ସେ କିପରି ରକ୍ଷା ପାଇବ? ଯଦି ଗର୍ଭରେ ପିଲା ତୀର୍ଯ୍ୟକ୍ ହେବ, କିପରି ବାହାର କରିବି? ଯଦି ଗର୍ଭ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ବାହାରିଲେ ମୁଁ ମରିଯିବି; ପ୍ରସବ ଦୁଃଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ, ମୁଁ ଏତେ ସୁକୁମାରି କିପରି ସହିପାରିବି? ମୁଁ ଦେରି କରିଲେ, ସହଭାର୍ଯ୍ୟା ସବୁ ଦାବି କରିନେବ; ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଆଦି ନିୟମ ମନେ ଅତି କଠିନ। ପିଲା ପାଳନରେ ଦୁଃଖ, ପ୍ରସବରେ ଦୁଃଖ; ମୋ ମତରେ ଅପୁତ୍ରା ଓ ବିଧବା ଜନନୀ ହିଁ ସୁଖୀ।” ଏପରି ଅନୁଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଫଳ ଖାଇଲେ ନାହିଁ। ପତି ପଚାରିଲେ, ସେ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ—“ମୁଁ ଖାଇଦେଲି, ମୁଁ ଖାଇଦେଲି।” କିଛି ଦିନ ପରେ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଘରକୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସବୁ କଥା କହିଲେ—“ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ, କଣ କରିବି?” ଭଉଣୀ କହିଲେ—“ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ, ପିଲା ହେଲେ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି। ତୁମେ ଘରେ ରୁହ, ଗର୍ଭବତୀ ଭାବ କର, ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ। ମୋ ଜଣେଇ କିଛି ଦେଉ, ସେ ତୁମକୁ ପୁଅ ଦେଇଦେବ। ଲୋକେ କହିବେ—ଛଅ ମାସରେ ପିଲା ମରିଯାଇଛି; ମୁଁ ପୁଅକୁ ପାଳିବି, ପ୍ରତିଦିନ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବି। ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ଫଳ ଗାୟକୁ ଦେଇଦିଅ, ଏହି ସବୁ ନାରୀସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କରାଯାଇଛି।” ଏଭଳି ଯଥାସମୟରେ ଭଉଣୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପିତା ଏହି ପୁଅକୁ ଆଣି ଗୁପ୍ତରେ ଧୁନ୍ଧୁଲିଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏକ ସୁସ୍ଥ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ, ଆତ୍ମଦେବଙ୍କୁ ପୁଅ ହେଇଛି।” ପିତା ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ, ଜନ୍ମସଂସ୍କାର କଲେ, ଘର ଦ୍ୱାରେ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ଚାଲିଲା। ସ୍ତ୍ରୀ ସାମ୍ନାରେ କହିଲେ—“ମୋ ଛାତିରେ ଦୁଧ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟେ ଦୁଧ ଚୁଷିଯାଇଛି, ମୁଁ ଏହି ପୁଅକୁ କିପରି ମାନ୍ୟେଇବି?” ମୋ ସହଭାର୍ଯ୍ୟା ଯିଏ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି, ତାଙ୍କର ପୁଅ ମରିଯାଇଛି; ତାଙ୍କୁ ଆଣି ଘରେ ରଖ, ସେ ତୁମର ପୁଅକୁ ମାନ୍ୟେଇବ। ପୁଅକୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମସ୍ତ କଥା ପତି କଲେ, ମାଁ ତାଙ୍କର ନାମ ରଖିଲେ—ଧୁନ୍ଧୁକାରି। ତିନି ମାସ ପରେ ଗାୟ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମେଘା ଛାଗ ପିଲାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହା ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ନିଜେ ସଂସ୍କାର କଲେ, ଏହା ଦେଖିବାକୁ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହେଲେ। ଏବେ ଆତ୍ମଦେବଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା—ଗାୟରୁ ପିଲା ଜନ୍ମିଛି, ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ଭାଗ୍ୟ ଚକ୍ରରେ କେହି ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଗାୟର କାନ ଭଳି କାନ ଥିବା ଦେଖି, ସେ ନାମ ରଖିଲେ—ଗୋକର୍ଣ୍ଣ। ଯଥାସମୟରେ ଦୁଇ ପୁଅ ବଡ଼ ହେଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଓ ବିବେକୀ ହେଲେ, ଧୁନ୍ଧୁକାରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ ନିତ୍ୟ ଅସ୍ନାନ, ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ, କ୍ରୋଧ ଶୂନ୍ୟ, ଅନ୍ୟାୟ ଉପାର୍ଜନ ଓ ମୃତଦେହ ଛୁଇଁଥିବା ହାତରେ ଖାଇଥିଲେ। ସେ ଚୋର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ, ଅନ୍ୟମାନେ ଘରକୁ ଆଗ୍ନି ଦେଉଥିଲେ, ଛୋଟ ପିଲାମାନେଙ୍କୁ ଖେଳ ନାମେ କୂଆରେ ଫିଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲେ। ସେ ହିଂସ୍ର, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଅନ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ନିର୍ଯ୍ୟାତନା କରୁଥିଲେ, ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ସହିତ ରହୁଥିଲେ, ହାତରେ ରଶି ଓ କୁକୁର ସହିତ ଘୁରୁଥିଲେ। ବେଶ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜ ଧନ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ; ଏକଥରେ ମାତାପିତାକୁ ମାଡ଼ି ନିଜେ ସାମଗ୍ରୀ ନେଇଗଲେ। ବେଚାରା ପିତା, ଏବେ ଦରିଦ୍ର, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ—“ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଯିଏ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ।