ଏହି ସମୟରେ, ଶାଳଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ ହେଲା, ଏବଂ ତୋଶଳକ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଦେହ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଚାଣୁର, ମୁଷ୍ଟିକ, କୁଟ, ଶାଳ ଏବଂ ତୋଶଳକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଅନ୍ୟ ଶେଷ ମଲ୍ଲବିରଗଣ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭୟରେ ପଳାଇ ଯାଇଲେ। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଗୋପମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳିବାରେ ଲଗିଲେ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ତାଙ୍କ ଗୁଂଗୁର ରଣ୍ଗିବା ଶବ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଲୋକମାନେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ କଂସ ଛଡ଼ି, ଅଗ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସଜ୍ଜନମାନେ 'ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶ୍ରେଷ୍ଠ!' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିବାରେ ଲଗିଲେ। ମଲ୍ଲବିରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଦେଖି, ଭୋଜରାଜା କଂସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଇ ନିଜ ସଂଗୀତଜ୍ଞମାନେ ଆଉ ଚାଲିବା ଦିଅନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଏଭଳି ଶବ୍ଦ କହିଲେ: "ବସୁଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅଁକୁ ସହରରୁ ବାହାର କର; ଗୋପମାନଙ୍କର ଧନ ଅପହରଣ କର; ନନ୍ଦଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି।" "ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାମାନେ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ହତ୍ୟା କର; ଉଗ୍ରସେନ, ମୋର ପିତା, ଯିଏ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନେ କୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କର।" କଂସ ଏଭଳି ଅଭିମାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଆଗେଇଯାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଯେଉଁ କଂସ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ, କଂସ ଦୃଢ଼ ହୃଦୟରେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ତାଙ୍କ ଢାଳ ଓ ତଳୱାର ଧରିଲେ। ଘୋଡ଼ା ପରି ତଳୱାର ଘୁଞ୍ଚାଇ, କଂସ ଆକାଶରେ ଦକ୍ଷଣ ଓ ବାମ ଦିଗରେ ବାଜ ପରି ଚଳିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅପରାଜିତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଧାରୀ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ପରି ଅଜଗରକୁ ଧରିବା ପ୍ରକାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଧରି ନେଲେ। କଂସଙ୍କ ଚୁଲି ଧରି, ମୁକୁଟ ହଲୁକି ହେଉଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚରୁ ରଙ୍ଗଭୂମିରେ ଫେଲିଦେଲେ; ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ରାଜା ଦେହ ଉପରେ ଉପରୁ ଝାପି ପଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁ ଲୋକପାଳ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ଭର। ହରି ତାଙ୍କ ନିର୍ଜୀବ ଦେହକୁ ଭୂମିରେ ଏକ ହାତୀକୁ ଟାଣିବା ପରି ଟାଣିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖିଲେ; ତାପରେ ଏକ ବଡ଼ ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର 'ହାୟ! ହାୟ!' ଉଠିଲା। କଂସଙ୍କ ମନ ସଦା ଚିନ୍ତିତ ଥିଲା—ଖାଇବା, କଥା ହେବା, ଚଳିବା, ସୁଇବା, ସ୍ୱାସ୍ ନେବା ସମୟରେ ସେ ସମ୍ମୁଖରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନକୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଏହିପରି ଦୁର୍ଲଭ ରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କ ଆଠ ଭାଇ—କଙ୍କ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ଭାଇଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଆଗେଇଯାଇଲେ। ତାପରେ ରୋହିଣୀଙ୍କ ପୁଅଁ, ଶ୍ରୀବଳରାମ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ତାଙ୍କ କୁହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ସିଂହ ପଶୁମାନେକୁ ମାରିଦିଏ। ଆକାଶରେ ଡ଼଼ମ୍ବ ବାଜିଲା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ, ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ମହିଳାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ଭାଇମାନେଙ୍କ ଜନାନୀମାନେ, ମହାରାଜ, ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ ହେଇ, ମୁଣ୍ଡ ଚାଟି ଚାଟି, ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ପତିମାନେଙ୍କୁ ଶୂରବିରଙ୍କ ଶୟନରେ ଅଙ୍କ ଦେଇ, ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଅନେକ ଥର ଦୁଃଖବିଲାପ କରିଲେ। 'ହାୟ, ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରିୟ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦୟାଳୁ ଅଶରଣର ରକ୍ଷକ! ତୁମେ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବାରୁ, ଆମେ, ଆମ ପିଲା ଓ ଘର ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲା।' 'ତୁମେ ନଥିବାରୁ, ଆମ ପତି, ଏହି ସହର, ମହାମନ୍ୟ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରହିତ ହେଇଯାଇଛି, ଯେପରି ଆମେ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ସବ ଓ ଶୁଭତା ଶେଷ।' 'ତୁମେ ନିର୍ଦୋଷ ଜନମାନେଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଅପରାଧ କରିଛ; ଏହିପରି ଜନହନ୍ତା, ଯିଏ ଆମେକୁ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଆଣିଛି, ସେ କେମିତି ଶାନ୍ତି ମିଳେ?' 'ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ଏହି ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ଉତ୍ସ; ଏହି ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି, କେହି କେଉଁଠି ଶୁଭ ମିଳିପାରେନାହିଁ।' ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଭଗବାନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନିର୍ମାତା, ରାଜପତ୍ନୀମାନେକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ଏବଂ ମୃତମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଲୋକର ଏହି ଦେହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରିଲେ। ତାପରେ, ନିଜ ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରି, କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମ ତାଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ ନିଜ ପୁଅମାନେକୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଗବାନ ଭାବେ ଚିହ୍ନି, ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଅଙ୍କ ଦେଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପୁରୁଷ, ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଛି ବୋଲି ବୁଝି, ନିଜ ମାୟା ଦ୍ୱାରା 'ଦୁଃଖ କରନାହିଁ' ବୋଲି ଜନମାନେଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଦେଲେ। ଏହିପରି, ନିଜ ଭାଇ ସହିତ ପିତାମାତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ, ସାତ୍ୱତମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନମ୍ରତାରେ ନମସ୍କାର କରି, ସେମାନେକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ 'ମା' ଓ 'ବାପା' ବୋଲି ସ୍ନେହଭରା କଥା କହିଲେ। 'ବାପା, ଯଦିଓ ଆପଣ ଓ ମା ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ସଦା ଆଶା କରିଥିଲେ, ତଥାପି ଆମେ ଆମ ପିଲାବାହା, କିଶୋରବାହା, ଯୁବବାହା ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଅନୁଭବ କରିପାରିନାହିଁ।' 'ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ବସିପାରିନାହିଁ; ପିତାଙ୍କ ଘରରେ ଲାଡ଼ ପାଇଥିବା ପିଲାମାନେ ଯେଉଁ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଆମେ ତାହା ଅନୁଭବ କରିନାହିଁ।' 'ଏକ ମାନବ ଏକ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦେହ ଦେଇ, ଯେଉଁ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଉପଲବ୍ଧି ହୁଏ, ତାହା ଉପରେ ଋଣ ଶୋଧିପାରିନାହିଁ।' 'ଯଦି କୌଣସି ପୁଅଁ ଶକ୍ତି ଓ ଧନ ଥିବା ସତ୍ୱେ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ଜୀବିକା ଦେଇ ଉପକୃତ ନକରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ନିଜ ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ।' 'ଯିଏ ଶକ୍ତି ଥିବା ସତ୍ୱେ ଜରା ମାତାପିତା, ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଶିଶୁ, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଶରଣକୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ।' 'କଂସ ଦ୍ୱାରା ଆମ ମନ ସଦା ଚିନ୍ତିତ ଥିଲା, ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ପାଦ ପୂଜା କରିବା ବିନା ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା।