ଏକ ଦିନ ଏ ଭାବରେ ଆତ୍ମଦେବ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ମୋ ଘରକୁ ଯେଉଁଠି ଫଳ ଆସେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ମୋ ପାଖରେ ସନ୍ତାନ ନାହିଁ, ଏ ଦୁଃଖି ଜୀବନର କଣ ଉପକାର?" ଏପରେ ସେ ବଡ଼ କ୍ଷୁଭ୍ନ୍ନ ହୋଇ, ଏକ ତ୍ୟାଗୀ ମୁନିଙ୍କ ପାଖରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ସେ ମୁନିଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୟା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସବୁ କଥା ଜାଣି, ମୁନି ତାଙ୍କ ଭାଳ ଉପରେ ଅକ୍ଷରମାଳା ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ, "ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଯେଉଁ ଅଜ୍ଞାନ ତାହାକୁ ଛାଡ଼। କର୍ମର ଗତି ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ବିବେକ ଅର୍ଜନ କର, ଏହି ସଂସାର ଅଭିଲାଷାକୁ ତ୍ୟାଗ କର।" "ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଦେଖିଛି—ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ କେବେ ସନ୍ତାନ ମିଳିବ ନାହିଁ। ପୂର୍ବରୁ ମହାରାଜ ସଗର ବି ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ; ଏହିପରି ତୁମେ ବଂଶ ଆଶାକୁ ତ୍ୟାଗ କର, କାରଣ ତ୍ୟାଗରେ ସବୁପ୍ରକାର ସୁଖ ରହିଛି।" ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ବିବେକ କଣ କାମର? ମୋତେ ଜୋରକରି ମଧ୍ୟ ଏକ ପୁଅ ଦିଅ; ନହେଲେ ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଦେବି।" "ସନ୍ତାନ ଓ ଏପରି ସଂସାରିକ ସୁଖ ବିନା ତ୍ୟାଗ ସୁକ୍ଷ ନୁହେଁ; ଘରସ୍ଥ ଲୋକ ସନ୍ତାନ-ନାତି ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରନ୍ତି।" ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଦେଖି, ତ୍ୟାଗୀ ମୁନି କହିଲେ, "ଚିତ୍ରକେତୁ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଲେଖାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ। ତୁମେ ପୁଅ ମାନେ କୁହି ଖୁସି ମିଳିବ ନାହିଁ; ଭାଗ୍ୟ ବିରୋଧ କଲେ ପ୍ରୟାସ ଅସଫଳ ହୁଏ। ତୁମେ ଯେତେ ଜିଦ୍ଧି କରୁଛ, ମୁଁ ଆଉ କଣ କହିପାରିବି?" ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କ ଅନିଚ୍ଛା ଦେଖି, ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଫଳ ଦେଇ କହିଲେ, "ଏହା ତୁମେ ଓ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଖାଅ; ତେବେ ତୁମେ ପୁଅ ପାଇବ।" "ସତ୍ୟବାଦି, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଦାନ ଓ ଦିନକୁ ଗୋଟିଏଥର ଖାଇବା—ଏହି ସବୁ ଉପବାସ ବର୍ଷଯାଏ ନାରୀ ପାଳନ କରିବେ; ଏପରି କଲେ ପୁଅ ବହୁତ ପବିତ୍ର ହେବ।" ଏପରି କହି, ମୁନି ଚାଲିଗଲେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ସେ ଫଳଟି ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ହାତରେ ଦେଇ, ସେଉଁଠାରୁ ଆଉଁଠିକି ଚାଲିଗଲେ। ଯୁବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତେଁଠାରେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସମ୍ନାରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ, "ହାୟ, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ; ଏହି ଫଳ ମୁଁ ଖାଇବି ନାହିଁ।" "ଫଳ ଖାଇଲେ ମୋ ଗର୍ଭ ହେବ; ଗର୍ଭ ହେଲେ ପେଟ ବଢ଼ିବ; ଅଳ୍ପ ଖାଇଲେ ଶକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ—ତେବେ ଘର କାମ କିପରି କରିବି?" "ଯଦି ଭାଗ୍ୟକ୍ରମେ କୌଣସି କର୍ ଉପାଧିକାରୀ ଗାଁକୁ ଆସେ, ତେବେ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା କିପରି ବଞ୍ଚିବି? ଗର୍ଭ ତୋତା ପରି ରହିଲେ, କିପରି ତାକୁ ବାହାର କରିବି?" "ଯଦି ଗର୍ଭ ଟେଢ଼ା ହୋଇ ବାହାରିଯାଏ, ମୁଁ ମରିଯିବି; ପ୍ରସବ ବେଳେ ଭୟଙ୍କର ବେଦନା—ମୁଁ ଏଠିକି ଦୁର୍ବଳ, ସେହି ଯନ୍ତ୍ରଣା କିପରି ସହିବି?" "ମୁଁ ଦେରି କଲେ, ମୋ ସହଧର୍ମିଣୀ ସବୁ ଦାବି କରିନେବ; ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପବାସ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।" "ପିଲା ପାଳିବା ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖ ଅଛି, ଏବଂ ଜନନୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ; ମୋ ମନରେ ଚିନ୍ତା, ଅବନ୍ଧ୍ୟା କିମ୍ବା ବିଧବା ମହିଳା ଖୁସି ରହନ୍ତି।" ଏପରି ଭ୍ରାନ୍ତି ଯୁକ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଫଳ ଖାଇଲେ ନାହିଁ। ପତି ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ ଖାଇଦେଉଛି, ମୁଁ ଖାଇଦେଉଛି," ବୋଲି ମିଥ୍ୟା କହିଲେ। ଏକଦିନ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ନିଜେ ଘରକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ସେ ସବୁ କଥା କହି, "ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ," ବୋଲି କହିଲେ। "ମୁଁ ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଦୁର୍ବଳ—ଭଉଣୀ, କଣ କରିବି?" ଭଉଣୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ; ପିଲା ହେଲେ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି।" "ତୁମେ ଘରେ ରୁହ, ଗର୍ଭବତୀ ଭାବ କରି ଖୁସିରେ ରୁହ; ମୋ ପତିଙ୍କୁ କିଛି ଧନ ଦିଅ, ସେ ତୁମକୁ ପୁଅ ଦେଇଦେବେ।" "ଲୋକେ କହିବେ, ପିଲା ଛଅ ମାସରେ ମରିଗଲା; ମୁଁ ଦିନେ ଘରକୁ ଆସି, ପିଲା ପାଳିବି।" "ଏବେ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଫଳଟି ଗାଈକୁ ଦିଅ; ଏପରି ଚଳ ନାରୀ ସ୍ୱଭାବ।" ଏପରି ଏକ ସମୟରେ, ଭଉଣୀ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ପିତା ଚୁପଚାପ ଶିଶୁଟିକୁ ଧୁନ୍ଧୁଳୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ସେ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏକ ସୁସ୍ଥ ପୁଅ ଜନ୍ମିଛି; ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ, କାରଣ ଆତ୍ମଦେବଙ୍କ ପୁଅ ହେଇଛି।" ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଦାନ ଦେଲେ, ଜନ୍ମସଂସ୍କାର କଲେ; ଘର ଦ୍ୱାରେ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ହେଲା। ସେ ପତିଙ୍କ ସମ୍ନାରେ କହିଲେ, "ମୋ ଛାତିରେ ଦୁଧ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଦୁଧ ଚୁଷିଦେଇଛନ୍ତି, ତେବେ କିପରି ମୁଁ ପିଲାକୁ ପାଳିବି?" "ମୋ ସହଧର୍ମିଣୀ ଯିଏ ପିଲାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିଲା ମରିଯାଇଛି; ତାଙ୍କୁ ଆଣି ଘରେ ରଖ, ସେ ତୁମ ପୁଅକୁ ପାଳିବେ।" ଏହି ସବୁ କାମ ପତି କଲେ, ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ। ମା ଶିଶୁଟିକୁ 'ଧୁନ୍ଧୁକାରି' ନାମ ଦେଲେ। ତିନି ମାସ ପରେ, ସେ ଗାଈ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବଛଡ଼ା ଜନ୍ମ ଦେଲା—ତାହା ଦିବ୍ୟ, ନିର୍ମଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭା ଦେଉଥିଲା। ଏହା ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଖୁସି ହୋଇ ନିଜେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବି, ଲୋକେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। "ଦେଖ, ଆତ୍ମଦେବଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଉଦୟିଛି: ଗାଈରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଛି, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ।" ଭାଗ୍ୟର ଚମତ୍କାରରେ, କେହି ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଶିଶୁଟିର ଗାଈ ପରି କାନ ଥିଲା, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ 'ଗୋକର୍ଣ୍ଣ' ନାମ ଦିଆଗଲା। ଏପରି ଭାବେ ଦୁଇ ଭାଇ ପ୍ରଉଢ଼ ହେଲେ; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ବିବେକଶୀଳ ହେଲେ, ଧୁନ୍ଧୁକାରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଶୁଚିତା ଓ ସ୍ନାନ ଅବହେଳା କରୁଥିଲେ, ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଥିଲେ, କ୍ରୋଧ ନଥିଲା, ଅନ୍ୟାୟ ଉପାର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ମୃତଦେହ ଛୁଇଁ ହାତରେ ଖାଉଥିଲେ। ସେ ଚୋର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ, ଅନ୍ୟ ଘରକୁ ଆଗ୍ନି ଲଗାଉଥିଲେ, ଛୁଆମାନେଂକୁ ଖେଳ ପାଇଁ ନେଇ କୁଆଁରେ ପକ୍ଷିଦେଉଥିଲେ। ସେ ହିଂସ୍ର, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଅନ୍ଧମାନେଂକୁ ଉତ୍ୟାଚାର କରୁଥିଲେ, ଚଣ୍ଡାଳ ଓ କୁକୁର ସହିତ ମିଶି ରହୁଥିଲେ, ଜାଲ ଧରିଥିଲେ। ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ସହ ମିଶି, ପୂର୍ବଜ ଧନ ନଷ୍ଟ କଲେ; ଏକଥର ସେ ନିଜ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ମାଡ଼ି, ତାଙ୍କର ଦେଉଳି ପାତ୍ର ନେଇ ନେଲେ।