ଯେତେବେଳେ ସେହି ମହିଳାମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ଶୁଣି କେଶବ, ଯୋଗେଶ୍ୱର ହରି, ନିଜ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଭୟଭୀତ କଥା ଶୁଣି, ପିତାମାତା ଦୁଇଜଣ ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ନେହ ଓ ଶୋକରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାନ ଥିଲେ। ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ବିବିଧ କୁସଳ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳରେ ଏକାପରେକ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ବଳରାମ ଓ ମୁଷ୍ଟିକା ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦେହର ଘାତରେ, ଯାହା ବଜ୍ରପାତ ପରି କଠୋର, ଚାଣୂରଙ୍କ ଦେହ ପୁନଃପୁନି ଆଘାତିତ ହେଲା ଓ ସେ ଅତି ଦୁର୍ବଳ ହେଇପଡ଼ିଲେ। ଏହାପରେ ଚାଣୂର, ଗୃଧ୍ରର ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଗତିରେ, ଦୁଇହାତ ମୁଠି ମାଡ଼ି, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ। କିନ୍ତୁ ସେଇ ଘାତରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କିଛି ଅସ୍ଥିର ହେଲେନାହିଁ, ହାତରେ ଚାଣୂରଙ୍କୁ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଘୁରାଇ ଘୁରାଇ ଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପଟକିଦେଲେ। ଚାଣୂରଙ୍କ ଜୀବନଶକ୍ତି ନିଶେଷ ହେଲା, ତାଙ୍କର କେଶ ଓ ମାଳା ଖସିଗଲା, ଏବଂ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରର ଧ୍ୱଜ ପଡ଼ିଯିବାପରି ଭୂମିରେ ଚୁଆଁ ହେଲେ। ଏହିପରି, ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଦୃଢ଼ ମୁଠିରେ ମୁଷ୍ଟିକା ପ୍ରଥମେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତିତ ହେଲେ, ପରେ ତାଙ୍କର ହାତର ତଳେ ଭୟାନକ ଭାବେ ଘାତ ଖାଇଲେ। ମୁଷ୍ଟିକା ଅତି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରି, ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ବହିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ନିଶେଷ ହେଇ, ବାୟୁରେ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିବାପରି ଭୂମିରେ ଲୁହେଇ ପଡ଼ିଲେ। ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ବଳଭଦ୍ର କୂଟାକୁ ସହଜରେ ବାମ ମୁଠି ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି ହତ୍ୟା କଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦଘାତରେ ଶଳଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଗଲା, ତଥା ତୋଷଳକ ଦୁଇଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏହିପରି ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକା, କୂଟ, ଶଳ ଓ ତୋଷଳକଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯିବା ପରେ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମଲ୍ଲମାନେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ପଳାଇଗଲେ। ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ନିଜ ଗୋପମିତ୍ରମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ବାଦ୍ୟବାଦନ ଓ ଗୁଂଗୁର ଧ୍ୱନିରେ ନୃତ୍ୟ କରି ମନୋରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ କଂସ, କିଛି ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସତ୍ପୁରୁଷ ଛଡ଼ି 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଯେବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଲ୍ଲମାନେ ବିନାଶ ହେଲେ ଓ ଭୋଜରାଜ କଂସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ସେ ନିଜ ବାଦ୍ୟମାନେ ବନ୍ଦ କରି ଏହିପରି କହିଲେ—'ଏହି ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ ବସୁଦେବପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନଗରରୁ ଚେଉଁ, ଗୋପମାନଙ୍କର ଧନ ଦଳି ନେଉଁ, ନନ୍ଦକୁ ବନ୍ଧି ଦିଅ। ବସୁଦେବ, ସେଇ କୁପୁତ୍ର, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱମାନେ ସହିତ ହତ୍ୟା କର; ଏବଂ ମୋ ପିତା ଉଗ୍ରସେନ, ଯେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କର ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ ମାରି ଦିଅ।' ଏପରି କଂସ ଗର୍ବରେ କହୁଥିବା ବେଳେ, ଅବିନାଶୀ ଶ୍ରୀହରି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶୀଘ୍ର ଚଳି ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚରେ ଚଢ଼ିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ନିଜ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦେଖି, ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ କଂସ ହଠାତ୍ ଆସନରୁ ଉଠି, ଢାଳ ଓ ତଳୱାର ଧରିଲେ। ସେ ତଳୱାର ନେଇ ଗରୁଡ଼ ପରି ଦକ୍ଷିଣ ବାମ ଦିଗରେ ଚକ୍ରାକାର ଘୂରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିର ଧାରୀ, ତାଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ସର୍ପକୁ ଧରିବାପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର କେଶ ଧରି, ମୁକୁଟ କମ୍ପିତ କରି, ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚରୁ ରଙ୍ଗଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପଟକିଦେଲେ; ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥ, କମଳନାଭ, ନିଜେ ଉପରୁ ପଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। ହରି ତାଙ୍କ ନିର୍ଜୀବ ଦେହକୁ ଭୂମିରେ ଟାଣିଲେ, ଯେପରି ଜଣେ ହାତୀକୁ ଟାଣିଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଦେଖୁଥିଲେ; 'ହାୟ! ହାୟ!' ବୋଲି ମହା ରୋଦନ ହେଲା। କଂସ, ଯେ ନିତ୍ୟ ଭୟରେ ଥିଲେ, ଖାଇବା, କଥା କହିବା, ଚଳିବା, ଶୋଇବା, ଶ୍ୱାସ ନେବା ସମୟରେ ସେ ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ; ଏହିପରି ତିନି ଦୁର୍ଲଭ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଆଠ ଭାଇ—କଙ୍କ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଭାଇଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ତେବେ ବଳରାମ, ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ, ତାଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ସିଘ୍ର ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ପଟକିଦେଲେ, ସିଂହ ଜଣେ ଜନ୍ତୁମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାପରି। ତାପରେ ଆକାଶରେ ଡ଼ଙ୍ଗ ଓ ଦୁନୁବୀ ବାଜିଲା, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ, ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ମହିଳାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଏହିପରେ, ମୃତ ପତିଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡି ପିଟି, ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଶୂରବିରଙ୍କ ଶୟ୍ୟାରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୃଦୁ କଣ୍ଠରେ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦି, ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ କରୁଥିଲେ—'ହାୟ ପ୍ରଭୁ! ପ୍ରିୟ! ଧର୍ମଜ୍ଞ! ଅନାଥଙ୍କ ରକ୍ଷକ! ତୁମେ ନାହାଁତ, ଆମେ, ଆମ ପିଲା, ଓ ଘରବାଡ଼ି ସବୁ ନଶ୍ଟ ହେଲୁ।' 'ତୁମେ ନଥିଲେ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ନଗର ଓ ଆମେ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲୁ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ଉତ୍ସବ ସବୁ ଶେଷ ହେଲା।' 'ନିର୍ଦୋଷ ଜନଙ୍କ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଲ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ଆମକୁ ପହଞ୍ଚାଇ, ହେ ପ୍ରାଣୀଘାତକ, କିଏ ଶାନ୍ତି ଲାଗିପାରିବ?' 'ଏଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ; ଏବଂ ଯେ ଏହି ରକ୍ଷାକୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେ କେଉଁଠିଓ ଶାନ୍ତି ପାଏନାହିଁ।' ଏପରି ଶୋକରେ ଡୁବିଥିବା ସମୟରେ, ଲୋକନାଥ ଭଗବାନ୍ ରାଜପତ୍ନୀମାନେକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ଓ ହତ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ କ୍ରିୟା କଲେ। ତାପରେ, ନିଜ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରି, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଶିର ନମାଇ ତାଙ୍କର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ, ନିଜ ପୁଅମାନେ ଜଗନ୍ନାଥ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଚିହ୍ନି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ଗ୍ରହଣ କରି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ମଧୁର ଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।