ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ମୁହଁ ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଶ୍ରମର ପରିଶ୍ରମରେ ଘମରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ପଦ୍ମକୁମୁଦ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ରାମଙ୍କର ମୁହଁ ତାମ୍ର ରଙ୍ଗର ଚକ୍ଷୁ, ହସ ଓ କ୍ରୋଧର ରଙ୍ଗରେ ଭୂଷିତ, ମୁଷ୍ଟିକା ସମ୍ମୁଖରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା। ବ୍ରଜ ଭୂମି ବହୁ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଏଠାରେ ଏହି ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ମାନବ ରୂପରେ ଲୁଚି ଥିବା, ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ବଳରାମ ସହ କୃଷ୍ଣ ଗାଁ ଚରାଇଥିଲେ, ବାଂଶୀ ଚାଲାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦ ପାହାଡ଼ ପତିଙ୍କ ଆରାଧିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଲୀଳାରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଗୋପିମାନେ କେଉଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଯେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅପୂର୍ବ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ପ୍ରତି କ୍ଷଣରେ ନୂତନ ରୂପ, ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ, ବିଭୂତି, ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତିର ଆଶ୍ରୟ, ସେହି ରୂପକୁ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ପିଇପାରିଲେ? ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ଭାଗ୍ୟବାନ୍, ତାଙ୍କର ମନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିବେଦିତ, ତାଙ୍କର ଗଳା କଣ୍ଟ ହୋଇ ଗାଁ ଦୋହିବା, ଗୋଧୂଳି ଉଠାଇବା, ମାଟି ଲିପିବା, ଶିଶୁମାନେ ଝୁଲାଇବା, କିମ୍ବା ଝାଡ଼ୁ ଦେଇ ଯେ କାମ କରୁଥିଲେ, ସେଥିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ଓ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଗାଁ ଚରାଇବାକୁ ଯିବା କିମ୍ବା ଫେରିବା ସମୟରେ, ବାଂଶୀ ଚାଲାଇବା ସମୟରେ, ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ଯୁବତୀମାନେ ତାଙ୍କର ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଓ କରୁଣ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିବାକୁ ଶୀଘ୍ର ପଥରେ ଆସିଥିଲେ। ଏଭଳି ନାରୀମାନେ କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୋଗେଶ୍ୱର ହରି, ଶତ୍ରୁ ନିବାରଣ କରିବାକୁ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରିଲେ। ମହିଳାମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପିତାମାତା ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଭୟ ଓ ସନ୍ତାପରେ ଦୁଃଖିତ ହେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପୁଅମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାତ ଥିଲେ। ଏଉଁ ରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ, ବଳ ଓ ମୁଷ୍ଟିକା, ସମସ୍ତ କୌଶଳରେ କୁସ୍ତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅଙ୍ଗର ମୁକ୍ତ ମୁକ୍ତ ଘା ଦେଇ, ତଡ଼ିତ ଘନ୍ନର ଘସା ଭଳି, ଚାଣୂରଙ୍କ ଶରୀର ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ହେଇପଡିଲା। ଚାଣୂର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଗତିରେ ଉଡ଼ି, ଦୁଇ ମୁଷ୍ଟି ଟିକେଇ, କ୍ରୋଧରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଘା କରିଲା। କୃଷ୍ଣ ସେଠାରେ ବି ହଲେନି, ପୁଷ୍ପମାଳା ଦ୍ୱାରା ହାତୀକୁ ଘା କରିବା ଭଳି; ହରି ଚାଣୂରଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି ଅନେକ ଥର ଘୁମାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଭୂମିରେ ଭାଲି ଦେଇ ଫେଲିଲେ; ଚାଣୂରଙ୍କ ଚୁଆଁ ଓ ମାଳା ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଇଗଲା, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା ଭଳି ପଡିଗଲେ। ଏହିପରି, ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ମୁଷ୍ଟିର ଘାରେ ମୁଷ୍ଟିକା ପ୍ରଥମେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ପଛରେ ତାଙ୍କର ତଳ ଦେଇ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଘା କରିଲେ। ମୁଷ୍ଟିକା ବିକଳ, ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ବହିବା, ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଅନ୍ତ, ବାୟୁରେ କଟା ଗଛ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ। ଏହା ପରେ, ଯୁଦ୍ଧର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ସହଜରେ କୁଟାକୁ ତାଙ୍କର ବାମ ମୁଷ୍ଟିର ଅବହେଳା ଘାରେ ମାରି ହତ୍ୟା କରିଦେଲେ। ତା ସମୟରେ, ଶଳାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣର ଘାରେ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଗଲା, ତୋଶଳକ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ। ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକା, କୁଟା, ଶଳା, ତୋଶଳକ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲା ପରେ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କୁସ୍ତିବାଜ, ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭାଗିଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କର ଗୋପମିତ୍ରମାନେ ସଂଗେ ନେଇ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳିଲେ, ସଙ୍ଗୀତ ବାଜିଲା, ତାଙ୍କର ଗୁଂଗୁର ରଣିଲା, ନୃତ୍ୟ କରିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କୌଶଳରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; କଂସ ବ୍ୟତୀତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଧାର୍ମିକ ଲୋକ 'ବାହ୍! ବାହ୍!' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଯେତେବେଳେ କୁସ୍ତିବାଜମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ ଓ ଭୋଜ ରାଜା କଂସ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀତକାରମାନେକୁ ଅଟକାଇ ଏଭଳି କହିଲେ— 'ଏହି ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ ବସୁଦେବପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସହରରୁ ବାହାର କର; ଗୋପମାନଙ୍କର ଧନ ଗ୍ରହଣ କର; ନନ୍ଦକୁ ବାନ୍ଧ; ବସୁଦେବ, ଦୁଷ୍ଟମନ, ଏହାକୁ ତୁରନ୍ତ ହତ୍ୟା କର; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ମୋର ପିତା, ଶତ୍ରୁପକ୍ଷରେ ରହିଥିବା, ସେମାନେ ସହ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଅ।' କଂସ ଏଭଳି ଅଭିମାନ କରିଥିବା ବେଳେ, ଅବିନାଶୀ, କ୍ରୋଧିତ, ଶୀଘ୍ର ଉଡ଼ି ସଂଚାଳନା ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଚଢ଼ିଗଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଥିବା ଜଣାଇ, କଂସ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ଢାଳ ଓ ତଳୱାର ଧରିଲେ। ତଳୱାର ଦେଇ କଂସ ତୁରନ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ବାମ ଦିଗରେ ଉଡ଼ିବା ଶ୍ୟେନ ଭଳି ଚଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ସର୍ପକୁ ଧରିବା ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଧରିଲେ। କଂସଙ୍କ ଚୁଆଁ ଧରି, ମୁକୁଟ ହଲାଇ, ଉଚ୍ଚ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରୁ ଅଙ୍ଗନାରେ ଭାଲି ଦେଇ ଫେଲିଲେ; ଲୋଟସନାଭି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜେ, ବିଶ୍ୱର ଆଶ୍ରୟ, ନିଜ ଉପରୁ ତାଙ୍କୁ ପଡିଲେ। ହରି ତାଙ୍କର ନିର୍ଜୀବ ଦେହକୁ ଭୂମିରେ ଟାଣି ନେଲେ, ହାତୀକୁ ଟାଣିବା ଭଳି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖିଲେ; ଏହାପରେ ବଡ଼ 'ହାଁ! ହାଁ!' ଚିତ୍କାର ଉଠିଲା। କଂସ, ଯେଉଁ ଜଣେ ସଦା ଭୟରେ ରହୁଥିଲେ, ଖାଇବା, କଥାବାର୍ତା, ଚଳା, ସୋଇବା, ଶ୍ୱାସ ନେବା ସମୟରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁକୁ ଦେଖିଲେ; ଏହିପରି ଦୁର୍ଲଭ ରୂପକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ। ତାଙ୍କ ଆଠ ଭାଇ—କଙ୍କ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଭାଇଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରତିଶୋଧ ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ତାପରେ ରୋହିଣୀପୁତ୍ର ବଳରାମ, ତାଙ୍କର ଗଦା ଦେଇ, ସିଂହ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମାରିବା ଭଳି, ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। ଆକାଶରେ ଢ଼ୋଲ ରଣିଲା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଫୁଲ ଝଡ଼ାଇଲେ, ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ, ନାରୀମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ। ତାଙ୍କର ଭାର୍ତ୍ତାମାନେ, ରାଜା, ପ୍ରିୟଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ଫିଣି, ଚକ୍ଷୁରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରି, ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।