ଏକ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ମଧ୍ୟ କାହାରୋ ଦୁର୍ଗୁଣ ମନେ ରଖି ଏକ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ସେ କଥା କହିବା କିମ୍ବା ଚୁପ୍ ରହିବା, ଅଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ, ଲୋକମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ପଦ୍ମପରି ମୁହଁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାର କ୍ଷୟାଦି ସ୍ଵେତ ଝରୁଛି, ଏହା ଜଣେ ପଦ୍ମକୁଡ଼ିକୁ ପାଣି ଛୁଇଁ ଉପସ୍ପୃଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହିପରି, ଲୋକମାନେ ବଳରାମଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ, ହସ ଓ କ୍ରୋଧର ରଙ୍ଗ ଉପସ୍ଥିତ, ଏବଂ ସେ ମୁଷ୍ଟିକ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିଲେ। ବ୍ରଜଭୂମି ବଡ଼ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ମାନବ ରୂପରେ ଗୁପ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ବଳରାମଙ୍କ ସହ ଗୋଧନ ଚରାଇବା, ବାଁଶୀ ରବି ତାଳେ ଚଳିବା, ତାଙ୍କ ଚରଣ ହିମାଦ୍ରିନାଥଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଲୀଳାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଯେଉଁ ଗୋପୀମାନେ ଏହି ଅପୂର୍ବ, ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସଦା ତାଜା ରୂପକୁ ନିଜ ନୟନେ ଦେଖି ପାରିଥିଲେ, ସେମାନେ କିଏଁ ଅପୂର୍ବ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ? ଏହି ରୂପ ନିର୍ମଳ ଶ୍ରୀ, ବିଭୂତି, ଏବଂ ମହିମାର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ। ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ବଡ଼ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ଦୁଧ ଦୁହିବା, ଗୋବର ଟୋକିବା, ମଠା ମାଡ଼ିବା, ଘର ପୋଛିବା, ଶିଶୁମାନେ କୁ ଝୁଲାଇବା କିମ୍ବା ଝାଡ଼ୁ ଦେଇବା ସମୟରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରା କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ବେଳେ ଓ ସଞ୍ଜା ବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ଗୋଧନ ସହ ପ୍ରସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିବା ବେଳେ ବାଁଶୀ ରବି ତାଳେ ଚାଲୁଥିଲେ, ଧନ୍ୟ ବ୍ରଜକୁମାରୀମାନେ ତାଙ୍କ ହସିଥିବା ମୁହଁ ଓ କରୁଣାମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିବା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ବାହାରି ଆସୁଥିଲେ। ଏପରି ଗୋପୀମାନେ ଏଭଳି କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ, ମହାୟୋଗେଶ୍ୱର ହରି ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବେ। ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଭୟଭୀତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପିତାମାତା ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ଉପରେ ଅତି ଆସକ୍ତି ଓ ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଜ୍ଞାନ ଥିଲେ। ଏହିଠାରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ତାଙ୍କ ବିପକ୍ଷୀ ବିଭିନ୍ନ କୁସଳ ମୁଷ୍ଟିଯୁଦ୍ଧ କଳା ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ବଳରାମ ଓ ମୁଷ୍ଟିକ ମଧ୍ୟ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରୀର ଅଙ୍ଗର ଘାତ ମାନେ ବଜ୍ର ଘସିବା ପରି କଠିନ ଥିଲା, ତାହାରେ ଚାଣୂର ଶରୀର ଅନେକ ଥର ଆଘାତ ଖାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଇଗଲା। ଏହିଠାରେ, ଚାଣୂର ବାଜ ପରି ଦୃତ ହୋଇ ଦୁଇ ହାତ ମୁଠି କସି ରାଗେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ଘାତରେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ଯେପରି ଏକ ହାତୀ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ଖାଇ ଅନ୍ନ ହୁଏ। ତାପରେ ହରି ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତ ଧରି ଅନେକ ଥର ଘୁମାଇଦେଲେ ଏବଂ ଜୋରେ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ। ଚାଣୂର ଜୀବନ ଶେଷ ହେବା ପରି ହେଲା, ଚୁଳି ଓ ମାଳା ଖସିଗଲା, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରର ଧ୍ୱଜପତାକା ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିବା ପରି ଭୂମିରେ ଚୁଆଁ ହେଲେ। ଏହିପରି, ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଘୁଞ୍ଚିରେ ପ୍ରଥମେ ମୁଷ୍ଟିକ ଘାତ ଖାଇଲେ, ଏବଂ ପରେ ତାଙ୍କ ତଳହାତରେ ଗୁରୁତର ଆଘାତ ଲାଗିଲା। ତାହାରେ ମୁଷ୍ଟିକ କମ୍ପିଲେ, ମୁଁହୁଁରୁ ରକ୍ତ ବହିଲା, ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ବାୟୁରେ ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିବା ପରି ଭୂମିରେ ଚୁଆଁ ହେଲେ। ତାପରେ ବଳରାମ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା, କୌଣସି ଚେଷ୍ଟା ଛାଡ଼ି ନଥିବା କୂଟାକୁ ତାଙ୍କ ବାମ ମୁଠିରେ ଘାତ କରି ମାରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଶଳଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ତୋଶଳକ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗି ଭୂମିରେ ଚୁଆଁ ହେଲେ। ଏଭଳି ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକ, କୂଟ, ଶଳ ଓ ତୋଶଳକ ନିହତ ହେଉଥିବାରେ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମୁଷ୍ଟିଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ପଳାଇଗଲେ। ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ନିଜ ଗୋପବନ୍ଧୁମାନେ ସହ ମିଶି ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳିଲେ, ଭାମୂଳ ଓ ନୃତ୍ୟ ତାଳ ଉପରେ ତାଙ୍କ ପାଦପାନ୍ଜା ଝଙ୍କାରି ଉଠିଲା। ସମସ୍ତ ଲୋକ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃତ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ କଂସ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ 'ଶାବାଶ୍! ଶାବାଶ୍!' ବୋଲି କହିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁଷ୍ଟିଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନିହତ ହେଲେ, ଓ ଭୋଜରାଜ କଂସ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ, ସେ ନିଜ ସଙ୍ଗୀତକାରମାନେକୁ ବନ୍ଦ କରି ଏହିପରି ଆଦେଶ ଦେଲେ: "ଏହି ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ ବସୁଦେବପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସହରରୁ ଚାଲାଅ, ଗୋପମାନଙ୍କ ଧନ ହରଣ କର, ନନ୍ଦକୁ ବନ୍ଧିଦେ। ବସୁଦେବ ଓ ତାଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମାରିଦେ, ଏବଂ ମୋ ବାପା ଉଗ୍ରସେନ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।" ଏଭଳି ଅଭିମାନ କରୁଥିବା କଂସଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅବିନାଶୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତଳ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ସେଉଁଠି, ନିଜ ପ୍ରାଣ ନାଶକୁ ଦେଖି କଂସ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଆସନ ଛାଡ଼ି ତାଲୱାର ଓ ଢାଳ ନେଇ ଦୌଡ଼ିଲେ। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ତାଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ପରି ସର୍ପକୁ ଧରିବା ପରି ଦୃଢ଼ତାରେ ଧରିଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଚୁଳି ଧରି, ମୁକୁଟ ଅସ୍ଥିର କରି, ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚରୁ ରଙ୍ଗଭୂମିରେ ଯୋରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ଉପରୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଚିଢ଼ି ପଡ଼ିଲେ। ହରି କଂସଙ୍କ ନିର୍ଜୀବ ଦେହକୁ ଭୂମିରେ ଏକ ହାତୀକୁ ଟାଣିବା ପରି ଟାଣିଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖୁଥିଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ 'ହାୟ ହାୟ' ବୋଲି କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ। କଂସଙ୍କ ମନ ସଦା ଭୟରେ ଭରିଥିଲା, ସେ ଯେଉଁଠି ଖାଉଥିଲେ, କଥା କହୁଥିଲେ, ଚାଲୁଥିଲେ, ଶୁଅଥିଲେ କିମ୍ବା ଶ୍ୱାସ ନିଅଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସୁଦର୍ଶନଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ; ଏହିପରି ଭାବେ ସେ ଦୁର୍ଲଭ ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ। ତାଙ୍କ ଆଠ ଭାଇ—କଙ୍କ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।