କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ବଳରାମଙ୍କୁ ନେଇ ମଥୁରାର ରାଜସଭାରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ୟାୟ ଘଟିଲା, ତାହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଅସମ ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେଉଛି? ବଜ୍ର ସମାନ ଦୃଢ଼ ଦେହ ଥିବା ଏହି ମଲ୍ଲମାନେ କିପରି ଏହି କୁମାର ଦୁଇଜଣ—ଯେଉଁମାନେ ଏଉଁ ଅପରିପକ୍ୱ ଓ କମଜୋର, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ? ଏହି ସଭା ନିଶ୍ଚିତ ଧର୍ମଭ୍ରଷ୍ଟ ହେବ, କାରଣ ଯେଉଁଠାରେ ଅଧର୍ମ ଅଛି, ସେଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ସଭାର ଦୁର୍ଗୁଣ ସ୍ମରଣ କରି କେବେଁ ଯିବେ ନାହିଁ; କାରଣ କଥା କହିଲେ ବା ଚୁପ୍ ରହିଲେ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ପାପୀ ହୁଏ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ତାବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମମୁଖ, ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରୟାସର ଘମରେ ଭିଜିଯାଇଛି—ପଦ୍ମକୁଡ଼ି ଯେମିତି ଜଳରେ ଭିଜିଯାଏ। ଆଉ ବଳରାମଙ୍କ ମୁହଁ, ମୁଷ୍ଟିକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କ୍ରୋଧ ଓ ହାସର ଚାୟାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାହାକୁ ଦେଖିବାକୁ କିଏ ଚେଷ୍ଟା କରୁନାହାନ୍ତି? ଧନ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଭୃଜ ଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ମାନବ ରୂପରେ ଲୁକ୍କାଇ ରହି, ମାଳା ପିନ୍ଧି, ବଳରାମ ସହ ଗାଈ ଚରାଇ, ବାଂଶୀ ବଜାଇ, ପାର୍ବତୀପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଦ ପୂଜିତ, ବିଭିନ୍ନ ଲୀଳା କରି ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ରୂପକୁ ଦେଖିବାକୁ ଗୋପୀମାନେ କଣ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ? ଏହି ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ନିତ୍ୟନୂତନ ରୂପ, ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ, ଯାହା ମହିମା, ଶ୍ରୀ, ଏବଂ ବୈଭବର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ସେମାନେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ପିଉଛନ୍ତି। ଭାଗ୍ୟଶାଳି ହେଉଛନ୍ତି ଭୃଜ ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିତ୍ୟ କୃଷ୍ଣରେ ମନ ଲଗାଇ, ଦୁଧ ଦୋହନ, ଗୋମୟ ସଂଗ୍ରହ, ଚାଲା, ମାଟି ପୋତା, ଶିଶୁ ଝୁଲାଇବା, ବା ଝାଡ଼ୁ ଦେଇବା—ଯେଉଁ କାମ କରୁଥିବେ, ତାହା ସମୟରେ ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଗାଇଥାନ୍ତି। ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ବିକାଳ, ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ଗାଈ ଚରାଇବାକୁ ବା ଫେରିବାକୁ ବାଂଶୀ ବଜାଇ ଯାଆନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଯୁବତୀମାନେ ତାଙ୍କର ହସୁଥିବା ମୁଖ ଓ କୃପାମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଆସନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ନାରୀମାନେ କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୋଗେଶ୍ୱର ହରି ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ। ନାରୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ କଥା କହିବାକୁ ଶୁଣି, ପିତାମାତାମାନେ ନିଜ ପୁଅମାନେ କୃଷ୍ଣ-ବଳରାମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ଓ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଜାଣିନଥିଲେ। ଏବେ ଅନେକ ମଲ୍ଲ ଯୁଦ୍ଧ କଳା ଦେଖାଇ ଆପସରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ; ଏଉଁପରି ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ଚାଣୂର, ବଳରାମ ଓ ମୁଷ୍ଟିକ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବଜ୍ର ସମ ଅଙ୍ଗ ଆଘାତରେ ଚାଣୂରଙ୍କ ଦେହ ଅନେକଥର ଭଙ୍ଗ ହେଲା ଓ ସେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ। ଚାଣୂର ଅତି ତିବ୍ର ଗତିରେ ଉଠି, ଦୁଇ ମୁଠି ଗଞ୍ଚି, କ୍ରୋଧରେ ବସୁଦେବ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ କିଛି ଅନୁଭବ କଲେନାହିଁ, ଯେମିତି ହାତୀ ମାଳା ଘାତରେ ଅଚଳ ରହେ। ହରି ତାଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ଘୁରାଇ ଘୁରାଇ ଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପେଳିଦେଲେ। ଚାଣୂର ଜୀବନ ଶେଷ ହେଲା; ତାଙ୍କର କେଶ ଓ ମାଳା ଚିଉଁଡ଼ିଗଲା, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ପଡ଼ିବା ପରି ଭୂମିରେ ଲୁହିଗଲେ। ଏହିପରି, ବଳରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଷ୍ଟିକ ପ୍ରଥମେ ମୁଷ୍ଟି ଘାତ ଓ ପଛରୁ ତିବ୍ର ତାଳ ଘାତରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଖାଇଲେ। ସେ କମ୍ପିଲେ, ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ବହିଲା, ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଶେଷ ହେଇ, ସେ ଝଡ଼ରେ ପଡ଼ିଥିବା ଗଛ ପରି ଭୂମିରେ ଲୁହିଗଲେ। ତାପରେ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା ବଳରାମ ସହଜରେ ବାମ ମୁଷ୍ଟି ଘାତରେ କୂଟକୁ ବଧ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦ ଘାତରେ ଶଳ ଓ ତୋଶଳକ ମଧ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି ଦୁଇଭାଗ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହିପରି, ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକ, କୂଟ, ଶଳ, ତୋଶଳକଙ୍କ ବଧ ପରେ, ବାକି ଥିବା ମଲ୍ଲମାନେ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପଳାଇଗଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ-ବଳରାମ ତାଙ୍କ ଗୋପ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଏକଠା କରି ସଙ୍ଗୀତ ଧ୍ୱନି ଓ ନୃତ୍ୟ ରେ ଆନନ୍ଦ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ବଳରାମ-କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ କଂସ, କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସଜ୍ଜନ ବ୍ୟତୀତ ସମସ୍ତେ 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଯେତେବେଳେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଲ୍ଲମାନେ ବଧ ହେଲେ ଓ ଭୋଜ ରାଜା କଂସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତକାରମାନେ ଅଟକାଇ ଏହିପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ—'ଏହି ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ ବସୁଦେବପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନଗରରୁ ଉଖେଡ଼ିଦିଅ; ଗୋପମାନଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ଜବତ କର; ନନ୍ଦଙ୍କୁ ବନ୍ଧିଦିଅ। ବସୁଦେବ ଓ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାମାନେ ତୁରନ୍ତ ହତ୍ୟା କର, ଏବଂ ମୋତେ ବିପକ୍ଷ କରୁଥିବା ପିତା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ମଧ୍ୟ।' କଂସ ଏପରି ଦମ୍ଭ କରୁଥିବାବେଳେ, ଅବିନାଶୀ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚରେ ଚଢ଼ିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, କଂସ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ମୁହଁମୁହିଁ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ଉଠି ତାଳୱାର ଓ ଢାଳ ଧରିଲେ। ସେ ତାଳୱାର ଘୁଞ୍ଚେଇ ଦକ୍ଷିଣ ବାମ ଦିଗକୁ ଶ୍ୟେନ ପରି ଘୁରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ା ସର୍ପକୁ ଧରିବା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଧରିଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଚୂଡ଼ା ହଲୁହଲୁ କରାଇ, କେଶ ଧରି ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚରୁ ରଙ୍ଗଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପେଳିଦେଲେ। ତାପରେ ପଦ୍ମନାଭ ପ୍ରଭୁ ଉପରୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ। ହରି କଂସଙ୍କ ଶବକୁ ଭୂମିରେ ହିଁଚିଲେ, ଯେପରି ହାତୀକୁ ହିଁଚାଯାଏ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖି 'ହାୟ! ହାୟ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। କଂସଙ୍କ ମନ ସଦା ଭୟରେ ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଖାଉଥିଲେ, କଥା କହୁଥିଲେ, ଚାଲୁଥିଲେ, ଶୁଏଥିଲେ, ଶ୍ୱାସ ନିଉଥିଲେ—ସେ ସମୟରେ ସେ ସୁଦର୍ଶନଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ସେ ଦୁର୍ଲଭ ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଆଠ ଭାଇ—କଙ୍କ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଭାଇଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ତେବେ ରୋହିଣୀପୁତ୍ର ବଳରାମ, ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ତାଙ୍କୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ମୃଗମାନ୍ୟ ଦଳାଇବା ସିଂହ ପରି ବିନାଶ କଲେ।