ଏହି ମହାପୁରାଣ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ଦଶମ ଷ୍ଟ୍କନ୍ଧର "କୁବଳୟାପୀଡ଼ା ବଧ" ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହାପରେ ଶୁକଦେବ ମୁନି କଥା କହିଲେ — ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମଧୁସୂଦନ ଭଗବାନ ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ସହ ଚାଣୂର ଓ ମୁଷ୍ଟିକାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କମାନେ ହାତକୁ ହାତ, ପାଉକୁ ପାଉ ଲଗାଇ, ଜିତିବା ଆଶାରେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଟାଣିଲେ। ତାଙ୍କମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ମୁଠି, ଘୁଣା, ମୁଣ୍ଡ, ଛାତି ଓ କନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରିଲେ। ଘୂର୍ଣ୍ଣନ, ଚଳାକି, ଆଲିଙ୍ଗନ, ଫେଙ୍କିବା, ଆଗକୁ ଯିବା ଓ ପଛକୁ ଫେରିବା — ଏଭଳି ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ଉଠାଇବା, ଉନ୍ନତି କରିବା, ହଲାଇବା, ଧରିବା — ଏଭଳି ଶକ୍ତିର ଦ୍ୱାନ୍ଦ୍ୱରେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ପରାଜିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହି ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତାର ଦ୍ୱାନ୍ଦ୍ୱ ଦେଖି, ଏଠାରେ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତ ଜନନୀମାନେ ଦୟାରେ ଗୋଟାଏ ଗୋଟାଏ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଆଲୋଚନା କରିଲେ — "ହାଁ, ରାଜାଙ୍କ ସଭାରେ କେତେ ଅନ୍ୟାୟ! ଏମିତି ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତାର ଦ୍ୱାନ୍ଦ୍ୱ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ରାଜା, ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କିପରି ହେବ? ଏହି ପାହାଡ଼ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁସ୍ତୀବାଜମାନେ ଏଠି ଦୁଇ ଯୁବକ, ଯେଉଁମାନେ ଏଉଁ ରୂପରେ କମ୍ଜୋର ଓ ତାଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବାବସ୍ଥା ଆସିନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ କିପରି?" ସେମାନେ କହିଲେ — "ଏହି ସଭା ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଯାଉଛି, ଯେଉଁଠି ଅଧର୍ମ ହେଉଛି, ସେଉଁଠି ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ସଭାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସଭାସଦ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୋଷ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। କିପରି ସେ କହିବା ନା କହିବା — ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ପାପୀ ହେବ।" ସେମାନେ କହିଲେ — "କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଟକୁ ଅଟକୁ ଘମ ଲଗିଥିବା ମୁହଁ, ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାରେ ଜଳ ଲଗିଥିବା ପଦ୍ମକୁ ମୁହଁରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି।" "ରାମଙ୍କ ମୁହଁ କିପରି ଦେଖୁନାହିଁ? ତାଙ୍କ ଲାଲ ଆଖି, ହସ ଓ କ୍ରୋଧର ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭା ପାଇଛି, ମୁଷ୍ଟିକାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାମ ଦୀପ୍ତିମାନ।" "ବ୍ରଜ ଭୂମି କେତେ ପୁଣ୍ୟମୟ! ଏଠି ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ମାନବ ରୂପରେ ଲୁଚି, ବନ ଫୁଲର ମାଲା ପିନ୍ଧି, ବଳରାମ ସହ ଗୋଧିବା ଉପରେ ମୁରଳି ଚାଲାଇ, ପାହାଡ଼ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ତାଙ୍କ ପଦକୁ ପୂଜି, ବିଭିନ୍ନ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ମନ ରଖିଛନ୍ତି।" "ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ସଦା ନୂତନ ତାଙ୍କ ରୂପକୁ ଦେଖିବାକୁ ପାରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଏହି ରୂପ ଶ୍ରୀ, ବିଭୂତି ଓ ମହିମାର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।" "ଗୋପୀମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ମନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଆରୋପିତ। ଦୁଧ ଦୋହିବା, ଗୋଧିବା, ମାଟି ଲଗାଇବା, ଗୋଲା ଝୁଲାଇବା, ସ୍ୱୀପିଂ କରିବା — ଯେଉଁ କାମ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗଳା ଅଶ୍ରୁରେ ଭରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୀତ ଗାଇଛନ୍ତି।" "ସକାଳ ଓ ସଂଧ୍ୟା, ତାଙ୍କ ଗୋଧିବା ଯିବା ଓ ଫେରିବା ସମୟରେ, ମୁରଳି ଚାଲାଇ, ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଓ ଦୟାର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିବାକୁ ଗୋପୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ପଥରେ ଆସନ୍ତି।" ଏପରି ଗୋପୀମାନେ କଥା କହୁଥିଲେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୋଗେଶ୍ଵର ହରି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ — ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କରିବା। ଏହି ଭୟଭୀତ ନାରୀମାନଙ୍କର କଥା ଶୁନି, ପିତାମାନେ, ଦୁଇ ପୁଅ ପାଇଁ ଭୟ ଓ ଭଲପାଇବାରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାତ ଥିଲା। ଅନେକ କୁସ୍ତୀ କୌଶଳରେ ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ତାଙ୍କ ବିପକ୍ଷୀ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ବଳ ଓ ମୁଷ୍ଟିକା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଆଘାତ, ବଜ୍ର ଭଳି କଠିନ, ଚାଣୂରଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଅନେକ ଥର ଆଘାତ କରି, ସେ କ୍ଳାନ୍ତ ହେଲେ। ଚାଣୂର ଅତି ତେଜରେ ଉଡ଼ି, ଦୁଇ ମୁଠି ଚାପି, କ୍ରୋଧରେ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ପ୍ରଭୁ ଏହି ଆଘାତରେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ଏକ ହାତରେ ଫୁଲ ମାଳା ଲଗିଥିବା ହାତୀ ଭଳି। ହରି ଚାଣୂରଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି, ଅନେକ ଥର ଘୁରାଇଲେ। ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଫେଙ୍କିଲେ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ନିକଟରେ ଥିଲା, ଚୁଡ଼ା ଓ ମାଳା ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲା, ଏକ ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଭଳି, ମୁଷ୍ଟିକାକୁ ପ୍ରଥମେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ମୁଠିରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଲଗିଲା, ତାପରେ ତାଙ୍କ ପାଳିରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଲଗିଲା। ସେ କମ୍ପିବା ଲାଗିଲେ, ମୁହଁରୁ ରକ୍ତ ବେରିଲା, ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଚାଲିଗଲା, ଏକ ବାୟୁରେ ଫାଟିଥିବା ଗଛ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁଟାକୁ ଅସାନରେ, ଅବମାନରେ ବାମ ମୁଠିରେ ଆଘାତ କରି ସଂହାର କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶାଳା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦରେ ମୁଣ୍ଡ ଆଘାତ ଲଗି, ତୋଶଳକ, ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ। ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକା, କୁଟା, ଶାଳା, ତୋଶଳକ ବଧ ହେଲାପରେ, ଅନ୍ୟ ଶେଷ କୁସ୍ତୀବାଜମାନେ, ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ପଳାଇଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମ ତାଙ୍କର ଗୋପମିତ୍ରମାନେ ଏକତ୍ର କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳିଲେ, ବାଦ୍ୟ ବଜୁଥିଲା, ତାଙ୍କ ଗୁଂଗୁର ରଣ୍ଗିଲା, ନୃତ୍ୟ କଲେ। ସମସ୍ତ ଜନ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କମ୍ସ ଛଡ଼ି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଧର୍ମୀମାନେ "ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!" କହିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁସ୍ତୀବାଜମାନେ ବଧ ହେଲେ, ଭୋଜରାଜ କମ୍ସ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞମାନେ ଅଟକାଇ, ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ — "ବସୁଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅକୁ ନଗରରୁ ଉଖାଡ଼ି ଦିଅ; ଗୋପମାନଙ୍କର ଧନ ନେଉ; ନନ୍ଦକୁ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବ୍ୟକ୍ତି, ବାନ୍ଧି ଦିଅ।" "ବସୁଦେବ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ତୁରନ୍ତ ମାର; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ସହ; ଉଗ୍ରସେନ, ମୋର ପିତା, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନେ କୁ ମାର।" ଏପରି କମ୍ସ ଗର୍ବ କରିଥିବା ସମୟରେ, ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତପ୍ତ, ଶୀଘ୍ର ଉଡ଼ି, ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚରେ ଚଢ଼ିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁ ସ୍୵ୟଂ ଆସିଥିବା ଭଳି, କମ୍ସ ନିଶ୍ଚୟରେ ଶୀଘ୍ର ଉଠି, ଢାଳ ଓ ତଳୱାର ଧରିଲେ।