ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଓ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଉଚିତ ଶବ୍ଦ କହିଲେ, ଏବଂ ଏହି କୁସ୍ତିର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଲେ, ଯାହା ପ୍ରକୃତରେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା। କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଆମେ ବୋଜ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁଚର ଏବଂ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଯାହା ଚାହିଁବେ, ତାହା କରିବାକୁ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହି ଆମର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଉପକାର। ଆମେ ଶିଶୁ, ଏବଂ ଶକ୍ତି ସମାନ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଖେଳିବା ଉଚିତ; ଯେପରି ମେଳ ହୁଏ, ଏହି କୁସ୍ତି ମେଳା ହେଉ, ଯେପରି ଉପସ୍ଥିତ କୁସ୍ତିବାଜ ମାନେ ଆମେ ଉପରେ ଅପବାଦ ନ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଚାଣୁର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତୁମେ ନ ଶିଶୁ, ନ ଯୁବକ; ତୁମେ ଶକ୍ତିରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମର ଖେଳରେ ହଜାର ଶକ୍ତିର ହାତୀକୁ ମାରିଦେଲା। ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସହିତ କୁସ୍ତି କରିବାକୁ ପଡିବ; ଏଠାରେ କୌଣସି ଏଡ଼ା ନାହିଁ। ମୁଷ୍ଟିକା ବଳରାମ ସହିତ ମେଳା କରିବେ, ଏବଂ ମୁଁ, ବୃଷ୍ଣି କୁଳର ଅନ୍ବାୟୀ, ତୁମେ ସହିତ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବି।” ଏଉଁ ଭାବରେ ‘କୁଵଳୟାପୀଡା ବଧ’ ନାମକ ଚାଳିଶି ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତମର ପ୍ରଥମ ଦଶମ ଖଣ୍ଡରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ପରେ, ମଧୁସୂଦନ ଭଗବାନ ବଳରାମ ସହିତ ଚାଣୁର ଓ ମୁଷ୍ଟିକା ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ। ହାତ ହାତ, ପାଉଁ ପାଉଁ ଲଗାଇ, ସେମାନେ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ବିଜୟ ପାଇଁ ଆତୁର ହେଇ ଏକାପରେ ଏକା ଟାଣିଲେ। ମୁଷ୍ଟି, ଘୁଁଠ, ମୁଣ୍ଡ, ଛାତି, ଅଣ୍ଡେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗରେ ଆଘାତ କରିଲେ। ଚକ୍ରବାତ, ଚଳ, ଆଲିଂଗନ, ପ୍ରକ୍ଷେପ, ଆଗକୁ ଯିବା, ପଛକୁ ଯିବା—ସେମାନେ ପ୍ରତିପକ୍ଷକୁ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ଏକାପରେ ଏକା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିଲେ। ଉଠାଇବା, ଉଚ୍ଚ କରିବା, ହଲାଇବା, ଧରିବା—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ଏକାପରେ ଏକା ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇଲେ। ରାଜା, ଏହି ଶକ୍ତି-ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମହିଳାମାନେ ଦୟାରେ ଏକାପରେ ଏକା ମନ୍ତ୍ରଣା କରିଲେ, “ହାୟ! ଏହି କି ଅନ୍ୟାୟ? ରାଜାଙ୍କ ଦରବାରରେ ଏପରି ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତାର ମେଳା କିପରି ହେଉଛି? ଏଉଁ ଶିଳାପରି ଶରୀର ଥିବା କୁସ୍ତିବାଜ ମାନେ ଏହି ଦୁଇ ଯୁବକ, ଏପରି ସୁକୁମାର ଏବଂ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କିପରି ମେଳା କରିପାରିବେ? ଏହି ଦରବାର ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରିବ; ଯେଉଁଠାରେ ଅଧର୍ମ ହୁଏ, ସେଉଁଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଦରବାରକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତାହାର ଦୋଷ ସ୍ମରଣ କରି; କିପରି କହିବେ କି ବୁଝିବେ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ପାପ ପାଇଁ ପଡିବେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅରବିନ୍ଦ ମୁହଁ, ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଦ୍ୟମର ଘମରେ ଢାକି ଯାଇଛି, ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ମାର୍କଣ୍ଡ ଅରବିନ୍ଦପରି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ବଳରାମଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ କାଂସି ରଙ୍ଗର ଚକ୍ଷୁ, ହସ ଓ କ୍ରୋଧର ଲାଲିରେ ଶୋଭିତ, ମୁଷ୍ଟିକା ସମ୍ମୁଖରେ ଉଜ୍ୱଳ। ଧନ୍ୟ ହେଉଛି ବ୍ରଜ ଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ମାନବ ରୂପରେ ଲୁଚି, ବନ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ବଳରାମ ସହିତ ଗୋଧେଇ ଚରାଇ, ବାଂଶୀ ବଜାଇ, ଗିରିଶ ଆରାଧିତ ଚରଣରେ ଶ୍ରୀ, ଅନେକ ଲୀଳାରେ ମଗ୍ନ। ବ୍ରଜର ଗୋପିମାନେ କିପରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରୀରୂପ, ଏକାପରେ ଏକା ତରୁଣ, ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ, ଶ୍ରୀ, ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଯଶର ଏକମାତ୍ର ନିବାସ, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ପିଇପାରିଲେ? ବ୍ରଜର ଗୋପିମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ ପ୍ରତି ମନ ଦେଇ, ଗୋଦୁହିବା, ଗୋବର ଯୋଗାଇବା, ମାଠି ମେଲିବା, ଶିଶୁ ଝୁଲାଇବା, କିମ୍ବା ଝାଡ଼ୁ ଦେବା—ସେମାନେ ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ। ପ୍ରଭାତ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା, ଗୋଧେଇ ଚରାଇବାକୁ ଯିବା କିମ୍ବା ଫେରିବାବେଳେ, ବାଂଶୀ ବଜାଇବା ସମୟରେ, ଗୋପିମାନେ ତୁରନ୍ତ ରାସ୍ତାକୁ ଆସି, ତାଙ୍କ ହସି ମୁହଁ ଓ କୃପା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିଥିଲେ। ଏଉଁ ଭାବରେ ମହିଳାମାନେ କଥା କହିଥିବା ସମୟରେ, ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୋଗେଶ୍ୱର ହରି ମନରେ ଶତ୍ରୁ ବଧ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ମହିଳାମାନେ କହିଥିବା ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଜନନୀ-ଜନକମାନେ ପୁତ୍ର ପ୍ରେମ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ୟତମ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାତ ଥିଲା। ଅନେକ ପ୍ରକାର କୁସ୍ତି କୌଶଳରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିପକ୍ଷୀ ଏକାପରେ ଏକା ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ବଳରାମ ଓ ମୁଷ୍ଟିକା ମଧ୍ୟ ଏପରି। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଅତି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଆଘାତରେ, ଚାଣୁରର ଦେହ ଆଘାତ ପାଇ ପାଇ ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ ହେଲା। ଚାଣୁର ବାଜ ପରି ତେଜରେ ଉଡି, ଦୁଇ ମୁଠି ଦଢ଼ି, ରାଗରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲା। ଏହି ଆଘାତରେ କୃଷ୍ଣ ଏକ ଗଜପତି ଫୁଲ ମାଳାରେ ଆଘାତ ଲାଗିଲାପରି ଏଡ଼ା ହେଲେ ନାହିଁ; ଚାଣୁରଙ୍କ ହାତ ଧରି, ହରି ବହୁବାର ଘୁମାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଜୋର ଦେଇ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଜୀବନ ନିକଟେ ଗଲା; ଚୁଲ ଓ ମାଳା ଚିରିଗଲା, ଇନ୍ଦ୍ର ଧ୍ୱଜ ଭାଙ୍ଗି ଝରିଯିବାପରି ଚାଣୁର ତଳେ ପଡ଼ିଲେ। ଏହିପରି, ବଳରାମଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ମୁଷ୍ଟିକାକୁ ଏକ ପ୍ରବଳ ମୁଠି ଆଘାତ ଦେଲେ, ପଛରେ ତାଙ୍କ ତଳ ଦେଇ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ। ମୁଷ୍ଟିକା କମ୍ପିଲେ, ମୁହଁରୁ ରକ୍ତ ଝରିଗଲା, ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତଳେ ପଡ଼ିଲେ, ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଗଲା, ପବନରେ ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିବାପରି। ଏପରି ରାମ, ବିରମାନ୍ୟ ଯୋଧା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁଟାକୁ ଅତି ସହଜରେ ତାଙ୍କ ବାମ ମୁଠି ଦେଇ ଅବହେଳାରେ ମାରିଦେଲେ, ରାଜା। ଏହି ସମୟରେ, ଶଳା, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦ ଦେଇ ଆଘାତ ପାଇ, ଓ ତୋଶଳକା, ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲେ। ଚାଣୁର, ମୁଷ୍ଟିକା, କୁଟା, ଶଳା, ତୋଶଳକା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲାପରେ, ଅନ୍ୟ ଶେଷ କୁସ୍ତିବାଜ ମାନେ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭଗିଗଲେ। ଗୋପମାନେ ଏକାଠି ହେଇ, ନୃତ୍ୟ କରି, ଆଙ୍ଗୁଳି ଅଳଙ୍କାର ଝଙ୍କାର ହେଉଥିବା ସଙ୍ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ଲୋକମାନେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; କାଂସ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସଜ୍ଜନ ମାନେ ‘ବାହ! ବାହ!’ କହିଲେ।