ମିତ୍ରମାନେ, ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆମେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଯାହା ଚାହିଁଥାନ୍ତି, ତାହା କରିବା ଉଚିତ। କାରଣ, ରାଜା ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅଭିନ୍ନ ଅଂଶ, ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଓ ସମୟ-ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଉଚିତ କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧର ଆମନ୍ତ୍ରଣକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ମନରେ ଥିଲା। ତେବେ, ଆମେ ବୋଜର ଅନୁଚର ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ସଦା ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା—ଏହି କଥା ଆମ ପ୍ରଧାନ କୃତ୍ୟ। ଆମେ କେବଳ ଶିଶୁ, ଏବଂ ଆମେ ଆମ ସମାନ ଶକ୍ତିର ସହିତ ଖେଳିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଏହି ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ନ୍ୟାୟସଂଗତ ହେଉ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମଲ୍ଲମଞ୍ଚରେ କୌଣସି ଅପବାଦ ନ ଆସୁ। ତେବେ ଚାଣୂର କହିଲେ: “ତୁମେ କେବଳ ଶିଶୁ କିମ୍ବା ଯୁବକ ନୁହଁ; ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ। ତୁମର ଖେଳରେ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତିଥିବା କୁବଳୟାପୀଡା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲା। ଏହିପରି, ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର; ଏଠାରେ ପଳାଇବା ପଥ ନାହିଁ। ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ମୁଷ୍ଟିକା ଯୁଦ୍ଧ କରୁ, ଆଉ ମୁଁ, ଭୃଷ୍ଣିବଂଶଧାରୀ, ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।” ଏପରି ଭାବେ, 'କୁବଳୟାପୀଡା ବଧ' ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରି ଉଦ୍ଧାର ସଂକଳ୍ପ ନେଇ, ମଧୁସୂଦନ ପ୍ରଭୁ ବଳରାମ ସହ ଚାଣୂର ଓ ମୁଷ୍ଟିକାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ହାତରେ ହାତ ଧରି, ପାଉଁରେ ପାଉଁ ଲଗାଇ, ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ମୁକାବିଲା କରି, ମୁଠି, ଘୁଁଟି, ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ। ଘୁଞ୍ଚିବା, ଚାଲିବା, ଆଲିଙ୍ଗନ, ଫିଙ୍ଗିବା, ଆଗକୁ ଯିବା ଓ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚିବା—ଏପରି ନେପଥ୍ୟ ଚାଳ ଦ୍ୱାରା ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ପ୍ରତିହତ କରୁଥିଲେ। କେହି ଉଠାଇ, କେହି ଉପରକୁ ତାଣି, କେହି ହଲାଇ, କେହି ଧରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଥିଲେ। ଏହି ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତାର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ ସହ କରୁଣାଭାବରେ କଥା ହେଲେ: “ହାୟ! ଏହି ରାଜସଭାରେ କେତେ ଅନ୍ୟାୟ! ରାଜା ଦେଖୁଛନ୍ତି, ତଥାପି ଏପରି ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଛି। ଏହି ମଲ୍ଲମାନେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଯୁବକ ଅପରିପକ୍ୱ ଓ ସୁକୁମାର। ଏହା ଧର୍ମର ଉଲ୍ଲଂଘନ। ଯେଉଁଠାରେ ଅଧର୍ମ ଥାଏ, ସେଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଲୋକ, ସଭାର ଦୋଷ ମନେରଖି, ତାହିଁକୁ ଭାଗ ନେଉ ନାହିଁ; କଥା କହିଲେ କିମ୍ବା ଚୁପ୍ ରହିଲେ, ଅଜ୍ଞାନୀ ପାପୀ ହୁଏ। “ଦେଖ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ମୁହଁ ଶ୍ରମରେ ଘମ ଝରୁଛି, ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ପଦ୍ମକୁଡ଼ିର ନିମନ୍ତେ। ବଳରାମଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖ, ରକ୍ତାଭ ଚକ୍ଷୁ, ହାସ୍ୟ ଓ କ୍ରୋଧର ରଙ୍ଗରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ମୁଷ୍ଟିକା ସମ୍ମୁଖରେ ଉଜ୍ୱଳ। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଉଛନ୍ତି ଭୃଜମଣ୍ଡଳ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ମାନବ ରୂପରେ ଲୁଚି, ଅରଣ୍ୟ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ବଳରାମ ସହ ଗାଈ ଚରାଇ, ବାଂଶୀ ବଜାଇ, ଗିରିଶ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଚରଣ ଧୋଇ, ବିଭିନ୍ନ ଲୀଳାରେ ମନ ଲାଗାନ୍ତି। କେଉଁଠି ଏହି ଗୋପୀମାନେ ଏପରି ପୁଣ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ଏହି ଅପୂର୍ବ, ନିର୍ମଳ, ସଦା ନୂତନ ରୂପକୁ ନେତ୍ରେ ଭୋଗ କରିପାରିଲେ? ଯେଉଁଠାରେ କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ଏବଂ ମାଧୁର୍ୟର ଏକମାତ୍ର ନିବାସ। “ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଉଛନ୍ତି ଭୃଜବଧୂମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟରେ ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ କଣ୍ଠ ଭରି ଗାଈଁ ଦୁହିବା, ଗୋମୟ ଆଣିବା, ମାଠ ଚାଟିବା, ପିଲାମାନେକୁ ଝୁଲାଇବା, ବା ଝାଡୁ ଦେବା—ଯେଉଁ କାମ କରୁନ୍ତି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମନେ ପକାନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ ପ୍ରଭାତ ଓ ସଂଧ୍ୟା ବେଳେ ଗାଈ ଚରାଇବାକୁ ଯିବା ବେଳେ ବା ଫେରିବା ବେଳେ, ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ହାସ୍ୟମୟ ମୁହଁ ଓ କୃପାଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିବାକୁ ଦୌଡ଼ି ଆସନ୍ତି।” ଏପରି କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୋଗେଶ୍ୱର ହରି ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କରିବେ। ସ୍ତ୍ରୀମାନେର ଭୟଭୀତ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ପିତାମାନେ ପୁଅମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭୟ ଓ ଶୋକରେ ବେପରୁଆ ହେଇଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଜାଣିନଥିଲେ। ଏହିପରି, ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ, ବଳରାମ ଓ ମୁଷ୍ଟିକା, ସମସ୍ତ କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଅତି ଦୃଢ଼ ଆଘାତରେ, ଚାଣୂର ଦେହ ଭଳି ଭଳି ତୁଟିଗଲା ଓ ସେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ, ଚାଣୂର ହଠାତ୍ ଚିତ୍କାର କରି, ଦୁଇ ମୁଠି ଅଟୁଆଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲା। କିନ୍ତୁ, ବାସୁଦେବ ଏହି ଆଘାତରେ ଏକ ଗନ୍ଧ ମାଳା ହାତୀକୁ ଲାଗିଥିବାପରି ଅଚଳ ରହିଲେ; ତିନି ଚାଣୂରଙ୍କୁ ହାତ ଧରି, ଘୂରାଇ, ଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପଟକିଦେଲେ। ଚାଣୂର ଜୀବନ ନିକଟରେ ଆସି, ଚୁଲି ଓ ମାଳା ଖସିଗଲା, ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିବା ପରି ଭୂମିକୁ ଢଳିପଡ଼ିଲା। ଏହିପରି, ବଳରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ମୁଷ୍ଟିକା ତୀବ୍ର ଘୁଞ୍ଚି ଏବଂ ପଛରେ ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ହସ୍ତପାତରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଲାଗିଲା। ମୁଷ୍ଟିକା ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ଝରେ, ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଗଛ ପଡ଼ିବାପରି ଭୂମିକୁ ଢଳିଲେ। ତାପରେ ବଳରାମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାଉଁ ମୁଠିରେ ଅବହେଳାର ଛାପ ଦେଇ କୂଟାକୁ ମାରି ହତ୍ୟା କଲେ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଶଳା ଏବଂ ତୋଷଳକ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦ ଆଘାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକା, କୂଟା, ଶଳା ଓ ତୋଷଳକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲେ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମଲ୍ଲ, ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ-ବଳରାମ ତାଙ୍କ ଗୋପମିତ୍ରମାନେ ସହ ମିଳି, ଖୁସିରେ ନୃତ୍ୟ କରି, ବାଦ୍ୟ ଓ ଗୁଞ୍ଜିକର ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୌଶଳ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ କଂସ ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ‘ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!’ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।