ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ ଏବଂ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚ୍ୱାସିତ ହେଉଥିଲା, ସେଇ ସମୟରେ ଚାଣୂର କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ— “ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ହେ ବଳରାମ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ବୀର ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ପହେଁଲି ଦଉଁଡ଼ିରେ ପାରଙ୍ଗତ। ରାଜାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ। ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲେ, ଲୋକମାନେ ଚିନ୍ତା, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା କୁଶଳ ଲାଭ କରନ୍ତି; ତାହାର ବିପରୀତ ହେଲେ ତାହା ଅନ୍ୟଥା ହୁଏ। ଗୋପ ଓ ଗୋପାଳମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ରହନ୍ତି, ଗଛ ତଳେ ଗାଁ ଚରାଇବା ସମୟରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ଭାବେ କୁସ୍ତି ଖେଳୁଥିଲେ। ତେଣୁ, ବନ୍ଧୁମାନେ, ଚାଲ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଆମେ କିଛି କରିବା ଉଚିତ। ରାଜା ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସେ ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆମ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି କୃଷ୍ଣ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଅନୁକୂଳ ଅନୁସାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଏବଂ ସେଉଁଥିରେ ନିଜେ ଚାହୁଁଥିବା କୁସ୍ତି ମାନ୍ୟ କଲେ। “ଆମେ ରାଜା ଭୋଜଙ୍କ ପ୍ରଜା, ଏବଂ ଆମେ ଜଣେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଆମର ସର୍ବୋତ୍ତମ କୃପା। ଆମେ ଶିଶୁ, ତେଣୁ ସମାନ ଶକ୍ତିର ସହିତ ଖେଳିବା ଉଚିତ; ଯେପରି ନ୍ୟାୟ ହୁଏ, ତାହାହେଲେ କୁସ୍ତି ମଣ୍ଡଳୀରେ କେହି ଆମେ ଉପରେ ଅପବାଦ ଦେବେ ନାହିଁ।” ଚାଣୂର କହିଲେ, “ତୁମେ ଶିଶୁ ବା ଯୁବକ ନୁହଁ; ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମର ଖେଳରେ ଏକହଜାର ହାତୀ ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁବଳୟାପୀଡ଼ା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲା। ଏହିପରି ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସହିତ କୁସ୍ତି କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଏଠାରେ କୌଣସି ଏଡ଼ାଇ ନାହିଁ। ମୁଷ୍ଟିକ ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ମୁକାବିଲା କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୁଁ, ହେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ, ତୁମ ସହିତ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବି।” ଏଭଳି ଚାଳିଲା ଚାଳିଲା, ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା—‘କୁବଳୟାପୀଡ଼ା ବଧ’ ନାମକ ଚାଳିଶିତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତମ୍ ପ୍ରଥମାର୍ଧ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ ହେବା ପରେ, ମଧୁସୂଦନ, ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ବଳରାମ ସହିତ ଚାଣୂର ଓ ମୁଷ୍ଟିକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ସେମାନେ ହାତ ଓ ପାଦ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ଏକାଉଁକୁ ଟାଣିଲେ, ଜିତିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ। ମୁଠି, ଘୁଣ୍ଡି, ମୁଣ୍ଡ, ଛାତି ଓ କନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କରି, ଏକାଉଁକୁ ମୁକାବିଲା କରୁଥିଲେ। ଘୂର୍ଣ୍ଣନ, ଚଳାକି, ଆଲିଙ୍ଗନ, ଛୁଡ଼ା, ଆଗକୁ ଆସିବା, ପଛକୁ ଯିବା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପ୍ରତିପକ୍ଷକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରୁଥିଲେ। ଉଠାଇବା, ଉପରକୁ ନେବା, ହଲାଇବା, ଧରିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଜଣ ନିଜ ଶକ୍ତିର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରୟୋଗ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଶକ୍ତି-ନିର୍ବଳତାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମହାରାଜ, ସେଠାକୁ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଦୟାଭାବରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗୋଷ୍ଠୀରେ କଥା ହେଲେ— “ହାୟ, ରାଜାଙ୍କ ସଭାରେ ଏତେ ଅନ୍ୟାୟ! ଏପରି ଶକ୍ତି-ନିର୍ବଳତାର ମୁକାବିଲା ରାଜା ଦେଖୁଛନ୍ତି! ଏହି କୁସ୍ତିବାଜମାନେ ବଜ୍ର ସମ ଦେହ ଓ ପାହାଡ଼ ସମ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ଏହି ଦୁଇ ଯୁବକ ତ କିଛି ଅଧିକ ଦେଲିକେଟ୍, ଏଉଁଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ଆସିନାହାନ୍ତି। ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ ଦେଖି ଏହି ସଭା ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରିବ; ଯେଉଁଠି ଅଧର୍ମ ହୁଏ, ସେଠି ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଏପରି ସଭାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ—କଥା କହୁଥିବା ବା ଚୁପ୍ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ଅଜ୍ଞାନୀ ପାପୀ ହୁଏ। ଦେଖ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶତଦଳ କମଳ ସମ ମୁହଁ ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାରେ ଘମ ଛାଡ଼ିଛି, ଜଣେ ଅଳି ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା କମଳକୁ ଯେପରି ଦେଖିଥାଏ, ସେପରି। ବଳରାମଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖ, ତାଙ୍କ ଆଖି ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ହସ ଓ କ୍ରୋଧର ରଙ୍ଗରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ମୁଷ୍ଟିକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦୀପ୍ତି ଦେଉଛି। ଧନ୍ୟ ହେଲେ ବ୍ରଜ ଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପୁରାତନ ପୁରୁଷ ମାନବ ରୂପରେ ଗୋପୀମାଳା ଧରି, ବଳରାମ ସହିତ ଗୋପାଳନ କରୁଛନ୍ତି, ବାଂଶୀ ବଜାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଚରଣ ପାହାଡ଼ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଲୀଳାରେ ମନ ଲଗାଉଛନ୍ତି। କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖିପାରିଲେ—ଏହି ଅପୂର୍ବ, ସର୍ବଦା ତରୁଣ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ନିବାସ, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ରୂପରସ ଆସ୍ୱାଦନ କରୁଛନ୍ତି। ଧନ୍ୟ ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମନେ ରଖି, ଦୁଧ ଦୋହନ, ଗୋବର ଚିନା, ଦହି ବାଟିବା, ଭୂମି ଲିପିବା, ଶିଶୁମାନେକୁ ଝୁଲାଇବା, ବା ଜାଡ଼ୁ ଦେଇବା ସମୟରେ ଅଂଶୁ ଗଳାରେ ତାଙ୍କ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି। ପ୍ରଭାତ ଓ ସାଞ୍ଜରେ, ସେ ଗାଁ ଚରାଇବାକୁ ବା ଫେରିବା ବେଳେ ବାଂଶୀ ବଜାଉଥିବା ସମୟ, ଧନ୍ୟ ବ୍ରଜକନ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କ ହସନ୍ତା ମୁହଁ ଓ କୃପାମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିବା ପାଇଁ ଦୌଡ଼ି ଆସନ୍ତି।" ଏଭଳି ମହିଳାମାନେ କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୋଗେଶ୍ୱର ହରି ନିଜ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ମହିଳାମାନଙ୍କ ଭୟଭୀତ କଥା ଶୁଣି, ପିତାମାତାମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପ୍ରେମ ଓ ଶୋକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାନରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ବଳରାମ ନିଜ-ନିଜ ପ୍ରତିପକ୍ଷଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ କୁସ୍ତି କୌଶଳରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦେହର ବଜ୍ରସମ ପ୍ରହାରରେ ଚାଣୂରର ଦେହ ଅନେକଥର ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା, ସେ ଦୁର୍ବଳ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲା। ଚାଣୂର ହଠାତ୍ ଚିଲିକି, ଦୁଇ ମୁଠି କସି, କ୍ରୋଧରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଛାତିରେ ଭୟଙ୍କର ଘାଁ ମାରିଲା। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁ ଏହି ଘାଁରେ କିଛି ହେଲେନି, ଯେପରି ଏକ ହାତୀକୁ ମାଳା ମାରିଲେ କିଛି ହୁଏନି। ପ୍ରଭୁ ଚାଣୂରଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ଘୁରାଇ ଘୁରାଇ ଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପେଟିଲେ; ତାଙ୍କ ଚୁଲି ଓ ମାଳା ଖସିଗଲା, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ପଡ଼ିଯିବା ପରି ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ ବଳରାମ ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ମୁଠି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ମୁଷ୍ଟିକଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ, ପୁନି ପ୍ରବଳ ଥାପ୍ପଡ଼ ଦେଲେ।