ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂତନା ନାମକ ଦୈତ୍ୟୀଙ୍କ ନାଶ ହୋଇଥିଲା, ଚକ୍ରବତ୍ ଦାନବ ହତ ହେଲେ, ଗୁହ୍ୟକ ଅର୍ଜୁନ, କେଶୀ, ଧେନୁକ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ମଧୁସୂଦନ ନିଶ୍ଚିନ୍ତିତ ଭାବରେ ସଂହାର କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୋମାନେ ଓ ଗୋପମାନେ ଅଗ୍ନିଦାହରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲେ, କାଳିୟ ନାଗକୁ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲା। ସେହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସପ୍ତଦିନ ଧରି ଏକ ହାତରେ ବୃହତ୍ ପର୍ବତକୁ ଧାରଣ କରି ଗୋକୁଳକୁ ବର୍ଷା, ପବନ ଓ ବଜ୍ରପାତରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ ସଦା ତାଙ୍କର ହସୁଥିବା, ଚମକୁଥିବା ମୁହଁକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ, କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ବିପଦକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲେ। ଲୋକମାନେ କହୁଥିଲେ, ଏହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଯଦୁବଂଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ରୁତ, ମହାନ ଓ ଶ୍ରୀମୟ ହେବେ। ଏହି ତାଙ୍କ ଭାଇ, ଗୋପବଳରାମ, ନୀଳକମଳ ନୟନୀ, ଯିଏ ପ୍ରଲମ୍ବ, ବତ୍ସକ, ବକ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ସଂହାର କରିଥିଲେ। ଏପରି ଲୋକମାନେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଚାଣୂର ନାମକ ମଲ୍ଲ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶି କହିଲେ, "ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ରାମ, ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ବୀର, ମଲ୍ଲୟୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ। ରାଜାଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ ତୁମକୁ ଡାକାଯାଇଛି। ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲେ, ଜନମାନେ ମଙ୍ଗଳ ପାଆନ୍ତି; ତାହା ନହେଲେ ତାହାର ବିପରୀତ ଫଳ ମିଳେ।" ଗୋପମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ଅଟବାରେ ଗୋଚରଣ କରିବା ସମୟରେ ମଲ୍ଲୟୁଦ୍ଧ ଖେଳୁଥିଲେ। ଏହିପରି, ମିତ୍ରମାନେ, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଆମେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କାମ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହା ଶୁଣି କୃଷ୍ଣ ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଭାଷଣ କହି, ନିଜେ ଚାହିଁଥିବା ମଲ୍ଲୟୁଦ୍ଧକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ, "ଆମେ ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରଜା, ଆମେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଆମେ କେବଳ ଶିଶୁ, ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଯାହାଫଳରେ କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟ ନ ହେଉ।" ଚାଣୂର କହିଲେ, "ତୁମେ ନ ଶିଶୁ, ନ ଯୁବକ; ଶକ୍ତିରେ ଅଗ୍ରଣୀ। ତୁମ ଖେଳରେ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିବା କୁବଲୟାପୀଡ ହତ ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର। ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ମୁଷ୍ଟିକ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ, ଏବଂ ମୁଁ, ଚାଣୂର, ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ କୃଷ୍ଣ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।" ଏପରି ଅନ୍ତେ, ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧର "କୁବଲୟାପୀଡ ବଧ" ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ପୁଣି, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ ପାଇଁ, ମଧୁସୂଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ବଳରାମ, ଚାଣୂର ଓ ମୁଷ୍ଟିକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆଗେଇଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ହାତ ଓ ପାଉଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପ୍ରୟାସ କରୁଥିଲେ, ଜିତିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକଅପରକୁ ମୁକ୍କା, ଘୁଁଡି, ମୁଣ୍ଡ, ଛାତି ଓ କନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ଘୂର୍ଣ୍ଣନ, ଚଳନ, ଆଲିଙ୍ଗନ, ପେଲା, ଆଗକୁ ଯିବା ଓ ପଛକୁ ଆସିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀତ୍ୱ ଚାଲିଥିଲା। ଉଠାଇବା, ଉପରକୁ ନେବା, ନଡ଼ିବା ଓ ଧରି ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିକ୍ଷଣ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ ହେଉଥିଲା। ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ଦୟାଭାବରେ ଆଳୋଚନା କରି କହିଲେ, "ହାୟ! ଏ କେମିତି ଅନ୍ୟାୟ? ରାଜସଭା ଆଗରେ ଏମିତି ଅସମାନ ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେଉଛି? ଏହି ମଲ୍ଲମାନେ ବଜ୍ର ସମ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ପର୍ବତ ଭଳି ଦୃଢ଼, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଦୁଇଁ ଯୁବକ ଏପରି ସୁକୁମାର ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ।" "ଏହି ସଭା ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରିବ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଧର୍ମ ହୁଏ, ଶିଳ୍ପ ଅନୁସାରେ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅସଦ୍ସଭାକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କଥା କହୁଥିବା ବା ଚୁପ୍ ରହୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଅଜ୍ଞାନୀ ପାପୀ ହୁଏ।" "କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦ୍ମମୁଖ ଶତ୍ବିନ୍ଦୁ ପରି ଘମରେ ଭିଜା, ଶତ୍ଦ୍ୱିଷ୍ଟିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆମେ କିପରି ଚାହୁଁନାହିଁ? ବଳରାମଙ୍କ ରକ୍ତିମ ନୟନ, ହସ, କ୍ରୋଧର ଲାଲିମାରେ ଅଲଙ୍କୃତ ମୁଖ ମୁଷ୍ଟିକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।" "ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଉଛନ୍ତି ଭୂମି ଭୂମିର ବ୍ରଜ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ମାନବ ରୂପରେ ଲୁକ୍ତ, ବନମାଳାଧାରୀ, ବଳରାମ ସହିତ ଗୋଚରଣ କରି, ବାଁଶୀ ବଜାଇ, ଗିରିଶ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଚୁମ୍ବିତ ହୁଏ, ନାନା ଲୀଳାରେ ମନ ଲଗାଉଛନ୍ତି।" "ଗୋପୀମାନେ କେଉଁ ପୂଣ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ଶୋଭା, ଏକାଧିକ ରୂପ ନୁହେଁ, ପ୍ରତିକ୍ଷଣ ନୂତନ, ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ଶ୍ରୀ, ବିଭୂତି ଓ ଯଶର ଏକମାତ୍ର ନିବାସ—ଏହାକୁ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ କରିପାରିଛନ୍ତି?" "ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଉଛନ୍ତି ଏହି ବ୍ରଜନାରୀମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ମନ ବଳବାନ୍ ଭଗବାନ୍ରେ ଲଗିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଧ ଧୋଇବା, ଗୋବର ଚଉଣ୍ଡିବା, ମଞ୍ଚା ଝୁଲାଇବା, ଝାଡ଼ୁ ଦେବା, କିଛି କାମ କରୁଥିବା ବେଳେ ମନେ ମନେ ଲୁହାରେ ଭିଜି ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରୁଛନ୍ତି।" "ପ୍ରତି ସକାଳ ସଞ୍ଧ୍ୟା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋମାନେ ସହିତ ଚାରାଏଁ ଯିବା ବେଳେ ବା ଫେରିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଓ କୃପାଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିବାକୁ ବ୍ରଜନାରୀମାନେ ଦୌଡ଼ି ଆସନ୍ତି।" ଏପରି ମହିଳାମାନେ କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୋଗେଶ୍ୱର ହରି ନିଜ ଶତ୍ରୁବଧ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ମାତାପିତା, ମହିଳାମାନେ କଥା ଶୁଣି, ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଓ ଶୋକରେ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାତ ଥିଲେ। ଅନେକ ପ୍ରକାର ମଲ୍ଲୟୁଦ୍ଧ ଶିଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ଚାଣୂର, ବଳରାମ ଓ ମୁଷ୍ଟିକ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ଭଗବାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଘାତ ବଜ୍ର ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲା, ଏଥିରେ ଚାଣୂରର ଶରୀର ଅନେକ ଥର ଆଘାତିତ ହୋଇ କ୍ଷୀଣ ହେଲା। ଚାଣୂର ଏକ ଶ୍ୟେନ ପରି ଉଡ଼ି, ଦୁଇଁ ହାତ ଗଠି, କ୍ରୋଧେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଘାତ କଲେ। କିନ୍ତୁ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ଘାତରେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ଜଣେ ହାତୀ ଯେପରି ମାଲା ଘାତରେ ଅନ୍ନ ହେଉନାହିଁ। ତେଣୁ, ହରି ଚାଣୂରଙ୍କୁ ହାତରେ ଧରି ଘୁରାଇ ଘୁରାଇ ଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପଟକି ଦେଲେ।