ହେ ରାଜା, କିଛି ଗୋପାଳମାନେ ସହିତ, ବଳରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ—ଏହି ଦୁଇ ଅପରାଜିତ ଭାଇ—ହାତରେ ହସ୍ତୀଦନ୍ତ ଧରି, ମହାରଙ୍ଗଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ, କୃଷ୍ଣ ବିଶ୍ୱମାନବ ଭାବେ ପ୍ରତିତିତି, ପୌରୁଷର ଶିରୋମଣି, ନାରୀମାନେଙ୍କ ପାଇଁ କାମଦେବ ସ୍ୱରୂପ, ଗୋପମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡଦାତା, ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ତାନ, ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱରୂପ, ଯୋଗୀମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ପରମତତ୍ତ୍ୱ, ଓ ଭୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦୃଢ଼ ହୃଦୟ କଂସ ମଧ୍ୟ ବିପ୍ରମାତ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଧାରଣ କରି, ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର, ମାଳା ଓ ଚିରୁନାମା ପିନ୍ଧି, ଏକ ନଟସ୍ଥାନର ମହାନଟ ଭଳି ଆସି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କଲେ। ରଙ୍ଗଶାଳାରେ ବସିଥିବା ନଗର ଏବଂ ଗ୍ରାମ ଜନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଉଠିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଆନନ୍ଦ ସ୍ପନ୍ଦନରେ ଅତିପ୍ରଭାବିତ ହେଲା। ସେମାନେ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟିକୁ ପିଇ, ଜିହ୍ବା ଦ୍ୱାରା ଚାଟି, ନାସା ଦ୍ୱାରା ଘ୍ରାଣ କରି, ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବା ଭଳି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ କହୁଥିଲେ—ଏହି ଦୁଇ ନିଶ୍ଚୟ ହରି, ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଦେବକୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ପରେ ଗୋକୁଳକୁ ନେଇଯାଇ, ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରେ ବଡ଼ ହେଲେ। ସେଇଁ ପୂତନା, ଚକ୍ରବାତ୍, ଅର୍ଜୁନ ଗୁହ୍ୟକ, କେଶୀ, ଧେନୁକ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଛନ୍ତି। ଗୋମାତା ଓ ଗୋପମାନେ ଅଗ୍ନିରୁ ଉଦ୍ଧାର, କାଳିୟ ନାଗଙ୍କୁ ଦମନ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ—ସବୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃପାର ଫଳ। ସେ ସପ୍ତଦିନ ଏକ ହାତରେ ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼ ଧରି, ଗୋକୁଳକୁ ବର୍ଷା, ପବନ, ଅସିଧାରାରୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ଗୋପୀମାନେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଓ ଚାହାଣି ଦେଖି, ସମସ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ରତା, କ୍ଲାନ୍ତି ଓ କଷ୍ଟକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଜୟ କରିଥିଲେ। ଲୋକେ କହୁଥିଲେ—ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଦୁବଂଶ ଅପରିମିତ ବିରାଟ୍ୟ, ଖ୍ୟାତି ଓ ଶ୍ରୀରେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭିବ। ଏହି ତାଙ୍କ ଭାଇ ବଳରାମ, କମଳନୟନ, ଯିଁଁ ପ୍ରଲମ୍ବ, ବତ୍ସକ, ବକ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏମିତି ସମସ୍ତେ କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ ବାଜା ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଚାଣୂର କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି ଉଦ୍ବୋଧନ କଲେ—"ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ରାମ, ତୁମେ ଦୁଇଁଁ ଯୁବାନ ଓ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ରାଜାଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ ତୁମକୁ ଡାକାଯାଇଛି। ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲେ ଲୋକମାନେ ମଙ୍ଗଳ ପାଆନ୍ତି, ତାହା ନ ହେଲେ ବିପରୀତ ଘଟେ। ଗୋପମାନେ ସବୁବେଳେ ଆନନ୍ଦରେ ବନରେ ଗୋପାଳ କାମରେ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ଖେଳୁଥିଲେ। ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ରୂପ।" ଏହା ଶୁଣି କୃଷ୍ଣ ସମୟସଂଗତ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଆମେ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଜା, ଏବଂ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଭଳି ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଆମର କୃତ୍ୟ। ଆମେ ଶିଶୁ, ଏବଂ ସମାନ ଶକ୍ତିର ସହିତ ଖେଳିବା ଉଚିତ; ଯାହାଁ ଅନ୍ୟାୟ ନ ହେଉ।" ତେବେ ଚାଣୂର କହିଲେ—"ତୁମେ ନ ଶିଶୁ, ନ ଯୁବକ, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏକ ହସ୍ତୀକୁ ମାରିଦେଉଛ; ତେଣୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଷ୍ଟିକ ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।" ଏହିପରି ଉପଖ୍ୟାନରେ କୁବଳୟପୀଡ଼ ବଧ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ ହେବା ପରେ, ମଧୁସୂଦନ ଓ ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ବଳରାମ ଚାଣୂର ଓ ମୁଷ୍ଟିକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ହାତ ଓ ପାଦ ଗଠି, ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ଏକାଏକି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ମୁକୁଟ, ଘୁଂଷି, ଗୁଡ଼ି, ମୁଣ୍ଡ, ଛାତି, ଶୋଉଲ୍ଡର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କରି, ବ୍ୟୁହ, ଚାଳ, ଆଲିଙ୍ଗନ, ଫେଙ୍କ, ପଛୁଆ କମ୍ବିନେସନ ଦେଖାଇ, ଏକାଏକି ଅପରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦେଖି, ରଙ୍ଗଶାଳାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ ଦୟାଭାବରେ କଥା ହେଉଥିଲେ—"ହାୟ, ଏହି କି ଅନ୍ୟାୟ! ରାଜାଙ୍କ ଆସନ୍ନତାରେ ଏପରି ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତାର ଅସମ ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେଉଛି? ଏହି ମଲ୍ଲମାନେ ବଜ୍ରସମ ଦେହ, ପାହାଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏଠାରେ ଏଠି ଦୁଇ ଯୁବକ ଅପରିପକ୍ୱ, ଅତି ସୁକୁମାର। ଏହା ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ, ଏଠି ଅଧର୍ମ ରହିଲେ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଏପରି ଅସଦ୍ସଭାରେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "କୃଷ୍ଣଙ୍କ କମଳମୁଖ, ଶ୍ରମରେ ଘମେ ଭିଜା, ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା କମଳକୁସୁମ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ବଳରାମଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖ, ତାଙ୍କ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ହସ ଓ କ୍ରୋଧର ରଙ୍ଗରେ ଅଲଙ୍କୃତ।" "ବ୍ରଜଭୂମି ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ମାନବ ଭେଷରେ ଗୁପ୍ତ, ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ଗୋଚରଣ କରନ୍ତି, ବାଂଶୀ ମାଧୁରୀ ହେଉଛି, ତାଙ୍କ ପାଦ ହେଉଛି ପାହାଡ଼ପତ୍ନୀଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ।" "କେଉଁଠି ଏମି ତପସ୍ୟା କଲେ ଗୋପୀମାନେ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଏହି ଅତୁଳ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ସଦା ନୂତନ, ଶ୍ରୀମୟ, ମହିମାମୟ ରୂପକୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ସେବନ କରିପାରିଛନ୍ତି!" ଏଭଳି ମହାପୁରାଣ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।