ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଏକ ତ୍ୟାଗୀ ସନ୍ୟାସୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ । ସନ୍ୟାସୀ ଦୟାଭାବରେ ପଚାରିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାହିଁକି ଏମିତି କାନ୍ଦୁଛ? କ'ଣ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତାର କାରଣ? ତୁମର ଦୁଃଖର କାରଣ ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର କୁହ ।" ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ହେ ମୁନି, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ପାପର ଫଳର ଏହି ଦୁଃଖ କ'ଣ କହିବି? ମୋର ପିତୃଗଣ ଶୀତଳ ଜଳ ପିବିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ତାପ୍ତ ଜଳ ପିଉଛନ୍ତି । ଦେବତାମାନେ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋର ପିଣ୍ଡ ଓ ତର୍ପଣ ସନ୍ତୋଷରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାନ୍ତି; ସନ୍ତାନ ନ ଥିବାର ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି ।" "ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଜୀବନ ଅପମାନ, ସନ୍ତାନ ବିହୀନ ଘର ଅପମାନ; ପୁଅ ନଥିବା ଧନ ଅପମାନ, ବଂଶ ନ ଚାଲିଥିବା ଲାଗି ବଂଶ ମଧ୍ୟ ଅପମାନ ।" "ମୁଁ ଯେ ଗାଈ ପାଳିଥାଏ, ସେ ବିଫଳ ହୋଇଯାଏ; ମୁଁ ଲଗାଇଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ କେବେ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ । ଘରକୁ ଆସୁଥିବା କୌଣସି ଫଳ ବି ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ମୋ ପାଇଁ ଏମିତି ଅପରାଧିନ୍ଦା ଓ ସନ୍ତାନ ବିହୀନ ଜୀବନ କ'ଣ କାମର?" ଏଭଳି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ୍ୟାଗୀଙ୍କ ପାଖରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି ସନ୍ୟାସୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଗଭୀର କରୁଣା ଜଗ୍ରତ ହେଲା । ଏହି ସନ୍ୟାସୀ ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତି ଓ ମାଥାରେ ଥିବା ଅକ୍ଷରମାଳା ଦ୍ୱାରା ସବୁ କଥା ଜାଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିଲେ, "ସନ୍ତାନ ଲାଗି ଅବିଦ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼; କର୍ମର ଗତି ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କର, ଏହି ସଂସାର ଅଭିଲାଷାକୁ ତ୍ୟାଗ କର ।" "ଏହି ଦିନ ମୁଁ ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଦେଖିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ କେବେ ସନ୍ତାନ ପାଇବ ନାହିଁ । ପୂର୍ବରେ ସଗର ମହାରାଜ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଲାଗି ଦୁଃଖ ପାଇଥିଲେ; ତେଣୁ, ବଂଶ ଆଶାକୁ ଛାଡ଼; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତ୍ୟାଗରେ ଆନନ୍ଦ ଅଛି ।" କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧି କ'ଣ କାମର? ମୋତେ ଜୋରକରି ହେଉଛି, ତଥାପି ଏକ ପୁଅ ଦିଅ; ନହେଲେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି ।" "ସନ୍ତାନ ଓ ଏହାଦି ଆନନ୍ଦ ବିହୀନ ତ୍ୟାଗ ଶୁଷ୍କ; ପୁଅ-ନାତି ମଧ୍ୟରେ ଘରସ୍ଥ ଲୋକ ଏହି ସଂସାରରେ ଉତ୍ସାହରେ ରହନ୍ତି ।" ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ଜିଦ୍ ଦେଖି, ତ୍ୟାଗୀ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ କହିଲେ, "ଚିତ୍ରକେତୁ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟର ରେଖାକୁ ମିଟାଇ ଦୁଃଖ ପାଇଥିଲେ ।" "ଭାଗ୍ୟ ବିପରୀତ ଥିଲେ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନରୁ ଆନନ୍ଦ ମିଳିବ ନାହିଁ; ତୁମେ ଯେତେ ଜିଦ୍ କରୁଛ, ଏଠାରେ ମୁଁ କ'ଣ କହିପାରିବି?" ତା'ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କ ଅନିଚ୍ଛା ଦେଖି, ସନ୍ୟାସୀ ଏକ ଫଳ ଦେଇ କହିଲେ, "ଏହି ଫଳ ତୁମେ ଓ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏକାଠି ଖାଅ; ତେବେ ତୁମେ ପୁଅ ପାଇବ ।" "ଏହି ବର୍ଷ ଭରି ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ, ଶୁଚିତା, ଦୟା, ଦାନ ଓ ଏକବାର ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ କହ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ହେବ ।" ଏଭଳି କହି, ଯୋଗୀ ଚଲିଯାଇଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରକୁ ଫେରି ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ହାତରେ ଫଳ ଦେଲେ ଏବଂ ସେ ଆଉ କୌଣସିଠିକି ଚଲିଗଲେ । ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଧୁର୍ତ୍ତ ମନର ଥିଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେଠାରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ, "ହାଏ, ମୁଁ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଆଛି; ଏହି ଫଳ ମୁଁ ଖାଇବି ନାହିଁ ।" "ଏହି ଫଳ ଖାଇଲେ ମୋ ଗର୍ଭ ହେବ; ଗର୍ଭ ହେଲେ ପେଟ ବଡ଼ ହେବ; କମ୍ ଖାଇଲେ ଶକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ—ଏମିତି ହେଲେ ଘରର କାମ କିପରି କରିବି?" "ଭାଗ୍ୟକ୍ରମେ ଗାଁକୁ କୋଲେକ୍ଟର ଆସିଲେ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା କିପରି ରକ୍ଷା ପାଇବ? ଯଦି ଗର୍ଭରେ ଶୁଶୁ ଟିଏ ପୋଉଁ ମାଛି ପରି ରହିଯାଏ, କିପରି ତାକୁ ଉତାରିବି?" "ଗର୍ଭ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଭାବେ ବାହାରିଲେ ମୁଁ ମରିଯିବି; ପ୍ରସବ ଦୁଃଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର—ମୁଁ ଏତେ ନାଜୁକ ହୋଇଁ ଏହି ଦୁଃଖ କିପରି ସହିବି?" "ମୁଁ ଦେରି କରିଲେ ମୋ ସହଧର୍ମିଣୀ ସବୁ ଦଳି ନେଇଯିବ; ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ରତ ଅତି କଠିନ ଲାଗୁଛି ।" "ଶିଶୁ ପାଳନରେ ଦୁଃଖ ଅଛି, ଜନ୍ମ ସମୟରେ ମହିଳା ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ପାଏ; ମୋ ମନରେ ଲାଗେ ଅପତ୍ୟ ବିହୀନ ବା ବିଧବା ମହିଳା ଶାନ୍ତିରେ ଅଛନ୍ତି ।" ଏଭଳି ତର୍କ କରି ସେ ଫଳ ଖାଇଲେ ନାହିଁ; ପତି ପଚାରିଲେ, "ଫଳ ଖାଇଛ?" ସେ କହିଲେ, "ଖାଇଛି, ଖାଇଛି ।" ଏକ ଦିନ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ନିଜେ ଘରକୁ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ସବୁ କଥା କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି, ଭଉଣୀ, କ'ଣ କରିବି?" ଭଉଣୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ ଅଛି; ମୁଁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ପରେ ଶିଶୁଟିଏ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି ।" "ଏହି ସମୟ ତୁମେ ଘରେ ଥାଅ, ଗର୍ଭବତୀ ଭାବେ ଅଭିନୟ କରି ଖୁସିରେ ରୁହ; ମୋ ପତିଙ୍କୁ କିଛି ଧନ ଦିଅ, ସେ ତୁମକୁ ଶିଶୁ ଦେଇଦେବେ ।" "ଲୋକେ କହିବେ ଶିଶୁ ଛଅ ମାସରେ ମରିଗଲା; ମୁଁ ପୁଅ ଉଠିବା ପରେ ପ୍ରତିଦିନ ତୁମଘରକୁ ଆସି ପାଳିବି ।" "ଏବେ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ଫଳଟିଏ ଗାଈକୁ ଦିଅ; ଏହି ସବୁ ଦେଖ, ନାରୀମାନେ ଏମିତି କରନ୍ତି ।" ଏଭଳି କରି, ଏକ ସମୟରେ ଭଉଣୀ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ପିତା ଶିଶୁକୁ ଆଣି ଗୁପ୍ତରେ ଧୁନ୍ଧୁଳୀଙ୍କୁ ଦେଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏକ ସୁସ୍ଥ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆତ୍ମଦେବଙ୍କୁ ପୁଅ ମିଳିଛି ।" ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେଠାରେ ଦାନ ଦେଲେ, ଜନ୍ମ ଉତ୍ସବ କରାଇଲେ; ଦ୍ୱାରେ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ବାଜା ଚାଲିଲା । ପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ କହିଲେ, "ମୋର ଛାତିରେ ଦୁଧ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟେ ଦୁଧ ଚୁଷି ନେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ଶିଶୁକୁ ପୋଷଣ କିପରି କରିବି?" "ମୋ ସହଧର୍ମିଣୀ ଯିଏ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ମରିଯାଇଛି; ତାକୁ ଆଣି ଘରେ ରଖ, ସେ ତୁମ ପୁଅକୁ ପୋଷଣ କରିବେ ।" ପୁଅର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମସ୍ତ କାମ ପତି କଲେ; ମାଁ ଶିଶୁର ନାମ ରଖିଲେ—ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ । ତିନି ମାସ ପରେ, ଗାଈଏ ଏକ ବଛିଆ ଜନ୍ମ ଦେଲା—ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭା, ଦିବ୍ୟ, ନିର୍ମଳ, ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଖୁସି ହୋଇ ନିଜେ ଉତ୍ସବ କଲେ; ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବି ସମସ୍ତେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ ।