କୌୱଳୟାପୀଡ଼ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପୁଛ ଧରି ଗରୁଡ଼ ନିଜେ ସର୍ପକୁ ଖେଳରେ ଟାଣି ନେବା ପରି ପଚିଶ ଧନୁଷ୍ୟ ଦୂରକୁ ଟାଣି ନେଲେ। ଏହା ପରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ଏହି ହାତୀକୁ ବାମେ ଡାହାଣେ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ, ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ନିଜ ଛୋଟ ଛାଗାକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଖେଳେ। ତା'ପରେ, ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ହେଇ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ହାତରେ ହାତୀକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଯାହାରେ ହାତୀ ଚଳିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହିପରି ହାତୀ ତାହାକୁ ଖେଳରେ ପଡ଼ିଛି ବୋଲି ଭାବି, ତୁରନ୍ତ ଉଠି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଦନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଆଘାତ କଲା। ଏହିପରି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅବରୋଧ ହେବା ପରେ, ଏହି ବଡ଼ ହାତୀ ଦାନ୍ତିକ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଯେତେବେଳେ ହାତୀ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲା, ପ୍ରଭୁ ମଧୁସୂଦନ ତାଙ୍କର ସୁଣ୍ଡ ଧରି ଏହି ହାତୀକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଦେଲେ। ସିଂହ କିପରି ଖେଳରେ ଏକ ପଶୁ ଉପରେ ଚଢ଼ିବେ, ସେପରି କୃଷ୍ଣ ହାତୀ ଉପରେ ପଦାରୋହଣ କରି, ତାଙ୍କର ଦନ୍ତ ଉଖାଡ଼ି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ହାତୀର ରାକ୍ଷକକୁ ଆଘାତ କଲେ। ମୃତ ହାତୀକୁ ଛାଡ଼ି, ଏହି ଦନ୍ତ କାନ୍ଧରେ ରଖି, ରକ୍ତ ଓ ମଦର ଚିହ୍ନ ଲାଗିଥିବା, ଅତି ଶୁଭ୍ର ମୁଖ ମଣ୍ଡଳରେ ଘାମର ମୁକୁତ ଲାଗିଥିବା କୃଷ୍ଣ ଅଙ୍ଗନାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଥିରେ କିଛି ଗୋପବନ୍ଧୁ, ବଳରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏହି ହାତୀ ଦନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଧରି ରଙ୍ଗଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମଲ୍ଲଯୋଧାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବଜ୍ରପାତ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ମାନବମାନେ ସେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ କାମଦେବ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ଗୋପମାନେ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଦଣ୍ଡଦାତା, ଜନନୀ-ଜନକଙ୍କ ପାଇଁ ଶିଶୁ, କଂସ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ବିଶ୍ୱରୂପ, ଯୋଗୀମାନେ ପରମତତ୍ତ୍ୱ, ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପରମଦେବତା ଭାବେ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରୀବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଏକାସାଥି ରଙ୍ଗଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କୌଳୟାପୀଡ଼ ନିହତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଏହି ଦୁଇ ଅଜୟ ଭାଇଁ ରଙ୍ଗଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଦୃଢ଼ ମନ କଂସ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇଁ ନାନା ଶୋଭା, ଅଳଙ୍କାର, ମାଳା, ଓ ଅନ୍ତରୀୟ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ତେଜରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ଅଭିନୟ କଳାର ନିପୁଣ ନାୟକମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ବସିଥିବା, ଏହି ଦୁଇ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦରେ ଚମକିଉଠିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଦେଖିବାରେ ଚକ୍ଷୁ ତୃପ୍ତି ହେଉନଥିଲା। ସେମାନେ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ପିଇଲେ, ଜିହ୍ବା ଦ୍ୱାରା ଚାଟିଲେ, ନାକ ଦ୍ୱାରା ଘ୍ରାଣ କଲେ, ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ପରି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ଦୁଇଙ୍କର ରୂପ, ଗୁଣ, ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ, ଓ ପ୍ରାକ୍ରମକୁ ଆପଣମାନେ ଦେଖି ଶୁଣିଥିବା ଭାବରେ ଆପଣେ ଆପଣେ କଥା ହେଉଥିଲେ। ସେମାନେ କହୁଥିଲେ, "ଏହି ଦୁଇ ନିଶ୍ଚୟ ହରି, ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି କୃଷ୍ଣ ଦେବକୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ଗୋକୁଳକୁ ନିତାଯାଇ, ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରେ ବଢ଼ିଛନ୍ତି। ପୂତନା, ଚକ୍ରବାତ, ଗୁହ୍ୟକ ଅର୍ଜୁନ, କେଶୀ, ଧେନୁକ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ପାଇଛନ୍ତି। ଗୋମାନେ ଓ ଖେରାଳିମାନେ ଅଗ୍ନିରୁ ଉଦ୍ଧାର, କାଳିୟ ନାଗ ଶାନ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି। ସପ୍ତ ଦିନ ଏକ ହାତରେ ଗିରିଧାରଣ କରି, ଗୋକୁଳକୁ ବର୍ଷା, ବାୟୁ, ଓ ତଡ଼ିତ୍ରୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ହସ୍ୟ, ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖି, ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶ ଓ ଶ୍ରମ ଉପରେ ଆନନ୍ଦରେ ଜୟ ପାଇଛନ୍ତି। ଏହି କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଯଦୁବଂଶ ପୁନଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧି, ଶ୍ରୀ, ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ। ଏହିଅଛନ୍ତି ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମ, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ଯିଏ ପ୍ରଲମ୍ବ, ବତ୍ସକ, ବକ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ବିନାଶ କରିଛନ୍ତି।" ଏପରି ଲୋକମାନେ କଥା ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ବାଦ୍ୟବାଦନ ଅନୁରଣିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଚାଣୂର କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, "ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ରାମ, ତୁମେ ଦୁଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ବୀର ଓ ମଲ୍ଲକଳାର ନିପୁଣ, ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଡାକାଯାଇଛ। ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲେ ଲୋକମାନେ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି, ବିପରୀତରେ ତାହା ହୁଏ ନାହିଁ। ତୁମେ ଗୋପମାନେ ସଦା ଅନନ୍ଦରେ ଅଟୁଟ ଖେଳ କର, ଏହିଠାରେ ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ। ରାଜା ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ ସମସ୍ତ ଜନ ଆନନ୍ଦିତ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ସମୟ ଓ ଅବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ ଉପଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଏବଂ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ଚାହାଁଥିଲେ। "ଆମେ ବୋଜରାଜଙ୍କ ପ୍ରଜା ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଆମର ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଆମେ ଶିଶୁ, ଏବଂ ସମାନ ଶକ୍ତି ଥିବା ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ଖେଳିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠି ମଲ୍ଲମଣ୍ଡଳ ଆମେ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଛୁ ବୋଲି ନ କହନ୍ତୁ।" ଚାଣୂର କହିଲେ, "ତୁମେ ଶିଶୁ କିମ୍ବା କିଶୋର ନୁହଁ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମେ ଖେଳେ ହାତୀକୁ ମାରିଛ। ତେଣୁ ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର। ମୁଷ୍ଟିକ ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ମୁଁ ବୃଷ୍ଣିନନ୍ଦନ, ତୁମ ସହିତ।" ଏହିପରି ଚାଳିଲା 'କୌଳୟାପୀଡ଼ ବଧ' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ, "ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ସହିତ, ମଧୁସୂଦନ ଏବଂ ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ବଳରାମ ଚାଣୂର ଓ ମୁଷ୍ଟିକଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କର ହାତ ଓ ପାଦ ଗଠି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଟାଣିବା, ଜିତିବା ଆଶାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି, ଘୁଂଡି, ମୁଣ୍ଡ, ଛାତି, ଶିର, କାନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ହେଉଥିଲା। ଘୂର୍ଣ୍ଣନ, ଚାଳ, ଆଲିଙ୍ଗନ, ଫେଙ୍କିବା, ଆଗକୁ-ପଛକୁ ଗଲେ, ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଉଠାଇବା, ଉଞ୍ଚ କରିବା, ହଲାଇବା, ଧରିବା ଦ୍ୱାରା ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଉପରି ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଶକ୍ତି-ଦୱର୍ବଳ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ରଜା, ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୟାଭାବରେ ଦଳେ ଦଳେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।