ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତିବ୍ର ଭାବରେ ତିରସ୍କାର କରିବା ପରେ, ହାତୀପାଳକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ କୁବଲୟାପୀଡ଼ ନାମକ ହାତୀକୁ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହି ମହାହାତୀ ସେ ତିବ୍ର ଗତିରେ ଏଗିଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଶୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଧରିଲା; କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ସେହି ଗ୍ରାସରୁ ସ୍ଲିପ୍ କରି ବାହାରି ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ତାକୁ ଆଘାତ କରି, ହାତୀର ପାଦ ତଳେ ଚଳାଚଳ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ହାତୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ନିଜ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଗନ୍ଧ କୃଷ୍ଣ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ତାଙ୍କୁ ଶୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କଲା, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ପୁଣି ସେହି ଗ୍ରାସରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ହାତୀର ପୁଛ ଧରି ସେହି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀକୁ ପଚିଶ ଧନୁଷ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣିନେଲେ, ଯେପରିକି ଗରୁଡ଼ ମଜା କରି ସାପକୁ ଟାଣି ନେଇଥାଏ। ଆଉ ଏହି ଭାବରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ହାତୀକୁ ବାମ ଦାହାଣ କରି ଦୁଇପଟେ ଘୁରାଇଲେ, ଯେପରିକି ଏକ ଶିଶୁ ଗାଈଁ ଛୁଆକୁ ଘୁରାଏ। ପରେ, ସେ ହାତୀ ସାମ୍ନାରୁ ଯାଇ, ନିଜ ହାତରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ, ଫଳରେ ହାତୀ ଲଠିଏ ପଡ଼ିଲା। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ପଦେପଦେ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲେ। ହାତୀ ଖେଳ ଭାବରେ ସହସା ଉଠି, ନିଜକୁ ପଡ଼ିଛି ବୋଲି ଭାବି, ତାଳ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ କ୍ରୋଧରେ ଆଘାତ କଲା। ଯେତେବେଳେ ତାହାର ଶକ୍ତି ଅବରୋଧ ହେଲା, ସେହି ମହାହାତୀ ଏବଂ ତାହାର ପାଳକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଆଉ ଅଧିକ କ୍ରୋଧରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଯେତେବେଳେ ହାତୀ ଦୃତ ଗତିରେ ଆସୁଥିଲା, ପ୍ରଭୁ ମଧୁସୂଦନ ତାହାର ଶୁଣ୍ଡ ଧରି ତାକୁ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ପଡ଼ିଥିବା ହାତୀ ଉପରେ ସିଂହ ଯେପରି ଖେଳ କରେ, ସେପରି କୃଷ୍ଣ ତାହାର ଦନ୍ତ ଉଖନ୍ଡି ନେଲେ ଓ ଏହା ଦ୍ୱାରା ହାତୀପାଳକଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ହାତୀକୁ ପଛରେ ରଖି, ତାହାର ଦନ୍ତ କାନ୍ଧରେ ରଖି, ରକ୍ତ ଓ ମଦର ଚିହ୍ନ ଲାଗିଥିବା ଦନ୍ତ ଧରି, ଅଳ୍ପ ଘାମ ଆଶ୍ରିତ ଅପୂର୍ବ କମଳମୁଖ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣ ଭିତରକୁ ନିଅସିଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ବଳରାମ ଓ କିଛି ଗୋପବନ୍ଧୁମାନେ ହାତୀର ଦନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଧରି ରଙ୍ଗଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମଲ୍ଲମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବଜ୍ରପାତ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ, ମାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାନବ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ, ନାରୀମାନେ କାମଦେବ ଭାବେ, ଗୋପମାନେ ନିଜ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶାସକ ଭାବେ, ପିତାମାତା ତାଙ୍କୁ ଶିଶୁ ଭାବେ, କଂସ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭାବେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ବିଶ୍ୱରୂପ ଭାବେ, ଯୋଗୀମାନେ ପରମତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ, ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପରମଦେବତା ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଚମତ୍କାର ରୂପରେ ଦୁଇଜଣ ଭାଇ ରଙ୍ଗଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜା, କୁବଲୟାପୀଡ଼ ହତ୍ୟା ଦେଖି, ଏହି ଅଜୟ ଦୁଇଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା କଂସ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ। ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଧାରଣ କରି, ବିଭିନ୍ନ ପୋଶାକ, ଅଳଙ୍କାର, ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ଦକ୍ଷ ନଟମାନେ ଯେପରି ମହାଭୂମିକା ନିଅସନ୍ତି, ସେପରି ଉଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ। ସହର ଓ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚରେ ବସି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ଚକିତ ଚକ୍ଷୁ ଓ ହସନ୍ତା ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସାହ ଭରିଗଲା। ସେମାନେ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ପିଇଲେ, ଜିହ୍ୱା ଦ୍ୱାରା ଚାଟିଲେ, ନାସିକା ଦ୍ୱାରା ଘୁଁଘିଲେ, ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଭଳି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଆପସରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିଲେ—ତାଙ୍କର ଦେଖିଥିବା, ଶୁଣିଥିବା ରୂପ, ଗୁଣ, ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବର କଥା ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ କହୁଥିଲେ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ନିଶ୍ଚୟ ହରି, ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଦେବକୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ଗୋକୁଳକୁ ଆଣାଯାଇ, ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ବଢ଼ିଲେ। ସେଉଁଠି ପୂତନା, ଚକ୍ରବତ, ଅର୍ଜୁନ ଗୁହ୍ୟକ, କେଶୀ, ଧେନୁକା ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଗାଈଁ ଓ ଗୋପମାନେ ଅଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷା କଲେ, କାଳିୟ ନାଗକୁ ଦମନ କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କଲେ। ସେ ଏକ ହାତରେ ସପ୍ତ ଦିନ ଧରି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଧରି ରଖି, ଗୋକୁଳକୁ ବର୍ଷା, ପବନ, ବଜ୍ରପାତରୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ଗୋପୀମାନେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ହସ୍ୟମୁଖ ଓ ଚାହାଣି ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିକୁ ଅନନ୍ଦରେ ଜୟ କଲେ। କୁହାଯାଏ, ଏହି ଯାଦବ ବଂଶ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷାରେ ଅଧିକ ମହିମା, ଯଶ ଓ ଶ୍ରୀ ପାଇବ। ଏହି ତାଙ୍କର ଭାଇ, ଶ୍ରୀରାମ, କମଳନୟନ, ପ୍ରଲମ୍ବ, ବତ୍ସକ, ବକ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏପରି ଲୋକମାନେ ଆପସରେ କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ ଓ ବାଜା ବଜୁଥିବା ସମୟରେ, ଚାଣୂର କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ନନ୍ଦସୁତ, ରାମ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଶୂରବୀର, କୁସଳ ମଲ୍ଲ, ରାଜାଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ ଏଠାକୁ ଡାକାଯାଇଛ। ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲେ ଲୋକମାନେ ମଙ୍ଗଳ ପାଆନ୍ତି; ତାହାର ବିପରୀତ ହେଲେ ଅନ୍ୟଥା। ଗୋପମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗାଈଁ ଚରାଇବା ସମୟରେ ମଲ୍ଲଖେଳ କରି ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ। ଏହିପରି, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ରାଜା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।" ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଉଚିତ କଥା କହି, ମଲ୍ଲଖେଳର ଆହ୍ୱାନ ସ୍ୱୀକାର କଲେ। "ଆମେ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଜା ଓ ଜଙ୍ଗଲବାସୀ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଏହା ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପକାର। ଆମେ ଶିଶୁ, ଆମ ସମାନ ଶକ୍ତିର ସହିତ ଖେଳିବା ଉଚିତ; ମଲ୍ଲମାନେ ଆମର ଉପରେ ଅଭିଯୋଗ ନ କରନ୍ତୁ, ଏହି ମଲ୍ଲଖେଳ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ହେଉ।" ଚାଣୂର ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ତୁମେ ଶିଶୁ ବା କିଶୋର ନୁହଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମର ଖେଳରେ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରୁଥିବା ହାତୀକୁ ମାରିଦେଲେ। ତେଣୁ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମଲ୍ଲଖେଳ କରିବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ପଳାଇବା ନାହିଁ।