କଂସଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ଜାଣି, ନନ୍ଦାଦି ଗୋପମାନେ ପାଦ ପରିଷ୍କାର କରି ଦୁଧ ମିଶିତ ଭୋଜନ ଭୋଗ କରି ସନ୍ତୋଷରେ ରାତିଟି କାଟିଲେ। ଏପରେ, ତାଳ ଭଙ୍ଗ, ରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ନାଶ ଓ ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଅସାଧାରଣ କ୍ରୀଡା ବିଷୟରେ ଶୁଣି କଂସ ଭୟଭୀତ ହେଲା। ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମନ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା; ସେ ଜଣେ ମୃତ୍ୟୁର ଆଗମନ ଅନୁମାନ କରି ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ—କେବେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଆଇନାରେ ନଥିଲା, କେବେ ଦୁଇଟି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ଅସତ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ଛାୟା ଭାଗ ଭାଗ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ନିଜ ଶ୍ୱାସ ଶୁଣି ପାରୁନଥିଲେ, ବୃକ୍ଷରେ ସୁନା ଦେଖୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ସ୍ୱପ୍ନରେ ସେ ମୃତଦେହକୁ ଆଲିଂଗନ କରୁଥିଲେ, ଗଧାରେ ଚଡ଼ିଥିଲେ, ଦୁଃଖ ଭାବ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ନାଲଦା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତେଲ ଲଗାଯାଇଥିଲେ, ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ। ଏପରି ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଦେଖିଥିବା ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନମାନେ ଦ୍ୱାରା କଂସ ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଭରିଗଲା, ସେ ଶୁଇ ପାରୁନଥିଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, ତେବେ କଂସ ଏକ ବିଶାଳ ମଲିଖେଳ ଉତ୍ସବର ଆୟୋଜନ କଲେ। ମଣିଷମାନେ ମଠ, ତୁରୀ, ତିମି, ମାଳା, ଝଣ୍ଡା, ବସ୍ତ୍ର, ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ମଲିଖେଳ ମଞ୍ଚକୁ ସଜାଇଲେ। ଏହି ମଞ୍ଚକୁ ସ୍ଥାନାନୁସାରେ ନଗରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରୀୟ ନେତାମାନେ ଏବଂ ରାଜାମାନେ ପ୍ରବେଶ କରି ତାଙ୍କ ଅସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। କଂସ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘିରି ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ଓ ଭୟଭୀତ ଥିଲା। ତୁରୀ, ତିମି ଚାଲିଥିଲା, ମଲିଖେଳୀମାନେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁମାନେ ସହିତ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ମଞ୍ଚକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଚାଣୁର, ମୁଷ୍ଟିକ, କୁଟ, ଶାଳ, ତୋଷଳା ମଞ୍ଚକୁ ଆସି ସୁନ୍ଦର ସଙ୍ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହି ଉତ୍ସବରେ, ନନ୍ଦ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୋପମାନେ ରାଜା କଂସଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଅନୁସାରେ ଉପହାର ଦେଇ ଏକ ମଞ୍ଚରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ମଲିଖେଳ ମଞ୍ଚର ବର୍ଣ୍ଣନା ସହିତ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାଧ୍ୟାୟର ବିଅଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହା ପରେ ଶୁକଦେବ ମୁନି କହିଲେ: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ଶୁଧ୍ଧି ନିବାହ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଲିଖେଳ ତିମି-ତୁରୀର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣି, ମଞ୍ଚ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ମଞ୍ଚର ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ଉପକୂଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁବଲୟାପୀଡ଼ ହାତୀକୁ ତାଙ୍କ ମହୁତ ଦ୍ୱାରା ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ଶୌରି, ତାଙ୍କ କମର ବାନ୍ଧି, କୁନ୍ଦଳି ଚୁଳିକୁ ଅପସାରଣ କରି, ମହୁତକୁ ଦମ୍ବ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ: “ହାତୀକୁ ଏଠାରୁ ହଟା, ବିଳମ୍ବ କରିନି; ନହେଲେ ତୁମେ ଓ ହାତୀ ଆଜି ଯମଲୋକକୁ ଯିବେ।” ଏହିପରି ବକ୍ତବ୍ୟରେ ମହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୟଙ୍କର କୁବଲୟାପୀଡ଼କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଇଲେ। ହାତୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣକୁ ତାଙ୍କ ସୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଜୋରଦାର ଧରିଲା; କୃଷ୍ଣ ସୁଣ୍ଡରୁ ଚମ୍ପି ତାଙ୍କୁ ଘାତ କରି ହାତୀର ପାଖରେ ଚଳିଗଲେ। ହାତୀ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା କେଶବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ତାଙ୍କୁ ସୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଛୁଇଲା, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣ ହାତୀର ପୁଛ ଧରି ଏକ ଗରୁଡ଼ ସର୍ପକୁ ଖେଳି ଲାଗି ଉଠାଇବା ପରି, ୨୫ ଧନୁର ଦୂରରେ ଟାଣି ନେଲେ। ଅଚ୍ୟୁତ ହାତୀକୁ ଦକ୍ଷିଣ ବାମ କରି ଏକ ଶିଶୁ ମାଉଁ ଛେଉଁ ଖେଳେଇବା ପରି ଦୂରେ ଘୁମାଇଲେ। ଏବେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହାତୀର ମୁହଁରେ ଆସି ତାଙ୍କ ହାତରେ ହାତୀକୁ ଘାତ କରି, ହାତୀକୁ ତଳେ ଫେଙ୍ଗିଲେ, ଏବଂ ପଦେ ପଦେ ଛୁଇଲେ। ହାତୀ ତଳରୁ ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ତାଙ୍କୁ ପଡ଼ିଗଲା ଭାବି, ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଘାତ କଲା। ଶକ୍ତି ରୋକାଯାଇଥିବା ହାତୀ, ମହୁତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ, ମଧୁସୂଦନ ହାତୀର ସୁଣ୍ଡ ଧରି, ତାକୁ ଭୂମିରେ ଫେଙ୍ଗିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହାତୀର ଉପରେ ଦୂଃସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଏକ ସିଂହ ଖେଳିବା ପରି, ହାତୀର ଦାନ୍ତ ଉଖୁଡ଼ି ତାହା ଦ୍ୱାରା ମହୁତକୁ ଘାତ କଲେ। ମୃତ ହାତୀ ଛାଡ଼ି, ଦାନ୍ତ ହାତରେ ନେଇ, ଦାନ୍ତ ତାଙ୍କ କନ୍ଧ ଉପରେ ରଖି, ରକ୍ତ ଓ ମଦର ଚିହ୍ନ ଲଗି, ତାଙ୍କ ପଦ୍ମମୁଖ ଗୋତି ଘମର ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଞ୍ଚକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କିଛି ଗୋପମାନେ ସହିତ, ବଳରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ହାତୀର ଦାନ୍ତ ହାତରେ ନେଇ ମଞ୍ଚକୁ ଆସିଲେ। ଏଠାରେ, ମଲିଖେଳମାନେ ନିମିତ୍ତେ କୃଷ୍ଣ ବଜ୍ର, ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନାରୀମାନେ ପାଇଁ କାମଦେବ, ଗୋପମାନେ ପାଇଁ ନିଜବନ୍ଧୁ, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡଦାତା, ପିତାମାତା ପାଇଁ ନିଜ ଶିଶୁ, ଭୋଜରାଜ କଂସ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ, ବିଦ୍ୱାନମାନେ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱରୂପ, ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ପରମତତ୍ତ୍ୱ, ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପାଇଁ ପରମଦେବତା—ଏପରି ମହାଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବଳରାମ ସହିତ ମଞ୍ଚକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କୁବଲୟାପୀଡ଼ ହାତୀର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ଏହି ଦୁଇ ଅଜୟ ନାୟକଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୃଢ଼ କଂସ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ, ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର, ମାଳା ଓ ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏକ ନିପୁଣ ନାଟକର ନାୟକ ପରି ମଞ୍ଚକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଆକର୍ଷିତ ହେଲା। ନଗର ଓ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଚେହେରାରେ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସାହ ଦେଖି, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତୃପ୍ତି ହେଇପାରୁନଥିଲେ। ଏହା ପରି, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ପାନ କରୁଥିଲେ, ଜିହ୍ୱା ଦ୍ୱାରା ଚାଟୁଥିଲେ, ନାସା ଦ୍ୱାରା ଘ୍ରାଣ କରୁଥିଲେ, ହାତ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଂଗନ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକାଉଁ ମଧ୍ୟରେ କଥା ହୋଇ, ଦେଖିବା ଓ ଶୁଣିବା ଅନୁଭବକୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ—ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ରୀ, ଗୁଣ, ମାଧୁର୍ୟ, ଧୃଷ୍ଟତା ଏବଂ ଅନେକ ଉତ୍ସାହ। ସେମାନେ କହିଲେ: “ଏହି ଦୁଇ ନିଜରୂପ ଭଗବାନ୍ ହରି, ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶରୂପ ଭାବରେ ବସୁଦେବ ଘରେ ଅବତରିଛନ୍ତି।