ଏହିପରି ଘଟଣା ଘଟିଲା—ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ ମଥୁରାର ନଗରବାସୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ବିଶିଷ୍ଟ ଧନୁଷ୍ୟ କେଉଁଠି ରଖାଯାଇଛି। ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଏମିତି ଅଦ୍ଭୁତ ଧନୁଷ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଅନେକ ମନ୍ୟମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏହାର ବିପୁଳ ତେଜ ଥିଲା। ରକ୍ଷକମାନେ ବାଞ୍ଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବରେ ଧନୁଷ୍ୟଟିକୁ ଉଠାଇଲେ। ବାମ ହାତରେ ଧରି, ଖେଳକୁ ଭାବି, ସେ ଏହାକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତଣିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଏହାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ହାତୀ ଏକ ଖଣ୍ଡ ଇଖୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଏ। ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିବାର ଶବ୍ଦ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଲା; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି କଂସ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ଏହାପରେ, ରକ୍ଷକମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, “ଧର! ମାର!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରିବା ଏବଂ ମାରିବା ପାଇଁ ଧାଇଲେ। ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁତା ଦେଖି, ବଳରାମ ଏବଂ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ଧନୁଷ୍ୟ ଭଙ୍ଗା ଟୁକୁଡ଼ା ନେଇ, ସେମାନେ ରକ୍ଷକମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। କଂସଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ସେନାକୁ ମାରିଦେଇ, ଦୁଇଭାଇ ଆନନ୍ଦରେ ମଣ୍ଡପ ଛାଡ଼ି, ନଗରର ଅଦ୍ଭୁତ ଶୋଭା ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ନଗରବାସୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ପାରାକ୍ରମ, ତେଜ, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ରୂପ ଦେଖି, ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଏହିଭଳି ଦୁଇଭାଇ ନିଜେ ନିଜେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେଲା; କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଗୋପମାନେ ସହିତ ନଗରରୁ ତାଙ୍କର ଗଡ଼ିଘରକୁ ଫେରିଲେ। ମୁକୁନ୍ଦ ଠାରୁ ବିୟୋଗରେ ବିକଳ ହୋଇଥିବା ଗୋପୀମାନେ ମଥୁରାରେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଲେ; ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି, କେବଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁରାଗ କଲେ। ପାଦ ଧୋଇ ଦୁଧ ମିଶିତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରାତି କାଟିଲେ, ଯଦିଓ କଂସଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ମନସ୍କାମନା ଜାଣିଥିଲେ। ଏପରି ଘଟଣାର ବାର୍ତ୍ତା ଯେତେବେଳେ କଂସ ଶୁଣିଲେ—ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗି ଭାଇମାନେ ତାଙ୍କ ରକ୍ଷକମାନେ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦ-ରାମଙ୍କ ଅସାଧାରଣ କ୍ରୀଡ଼ା ଦେଖିଲେ—ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ସେ ରାତିରେ ଶୁଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଭୟରେ ତାଙ୍କ ମନ ଦୁଷ୍ଟ ଅପଶକୁନରେ ଭରିଗଲା। ସେ ଅସଲି ଓ କଳ୍ପିତ ଅନେକ ଅପଶକୁନ ଦେଖିଲେ—ତାଙ୍କ ଅପରେ ମୁଣ୍ଡ ଚାୟା ନଥିଲା, କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ ଦେଖୁଥିଲେ; ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ଦ୍ୱିତୀୟତା ଦେଖୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଛାୟାରେ ଖାଲି ଅଂଶ ଦେଖିଲେ, ନିଜ ଶ୍ୱାସ ଶୁଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଗଛରେ ସୁନା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ହାରାଇଗଲା। ସ୍ୱପ୍ନରେ ସେ ମୃତଦେହକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିଲେ, ଗଧାରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ନାଳଦ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତେଲ ଲାଗିଥିଲେ ଏବଂ ନଗ୍ନ ହୋଇ ଘୁରୁଥିଲେ। ଏପରି ଦିନ ଓ ରାତିର ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବା ଭୟରେ, ସେ ଅତି ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଚିନ୍ତାରେ ଅନିଦ୍ର ହେଲେ। ପରେ, ରାତି ଶେଷ ହେଲା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା; କଂସ ଏକ ବିଶାଳ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସବର ଆୟୋଜନ କଲେ। ମଣ୍ଡପ ଦେବାଳି ଓ ଧ୍ୱଜପତାକା, ଅଲଙ୍କାର ଓ ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ସଜାଗଲା; ଢୋଳ ଓ ତୁରୀ ଧ୍ୱନି ହେଲା। ଏଠିକୁ ନଗରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମ୍ମାନ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରାଜାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। କଂସ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ଢୋଳ ଓ ତୁରୀ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ, ଭଲଭଳି ଅଲଙ୍କୃତ ଏବଂ ଗର୍ବିତ ମଲ୍ଲମାନେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁମାନେ ସହ ମଞ୍ଚରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକ, କୁଟ, ଶାଳା ଓ ତୋଶଳା ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଗଲେ, ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଗୋପମାନେ, ନନ୍ଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଭୋଜରାଜଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ ଉପହାର ଦେଇ ଏକ ମଞ୍ଚରେ ବସିଲେ। ଏହିଭଳି ଚପ୍ତିର ଶେଷ ହେଲା—“ମଲ୍ଲମଞ୍ଚର ବର୍ଣ୍ଣନା”—ଏହା ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଅର୍ଧରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହାପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ହେ ପରିକ୍ଷିତ! କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ନିଜେ ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧି ହୋଇ, ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚର ଢୋଳ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ମଞ୍ଚର ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ କୃଷ୍ଣ କୁବଲୟାପୀଡ଼ ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାକୁ ହାତୀପାଳକ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲା। ଶୌରି କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ବେଳ୍ଟ ବାନ୍ଧି, କୁନ୍ଦଳିତ କେଶ ପଛକୁ ହଟାଇ, ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ ହାତୀପାଳକୁ କହିଲେ—“ହେ ହାତୀପାଳ! ଆମକୁ ରାସ୍ତା ଦିଅ, ବିଳମ୍ବ କରିନାହଁ; ନାହିଁଲେ ଆଜି ତୁମେ ଓ ତୁମ ହାତୀ ଯମଲୋକକୁ ଯିବେ।” ଏପରି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ହାତୀପାଳ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ହାତୀକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଛୁଟିଦେଲେ, ଯେଉଁହିଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା। ହାତୀ ଦୃତ ଗତିରେ ଆସି, ନିଜ ଶୁଣ୍ଡରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରିଲା; କୃଷ୍ଣ ତାହାର ଗ୍ରାସରୁ ଚମ୍ମୁକି ତଳକୁ ଚଲିଗଲେ ଏବଂ ତାକୁ ଆଘାତ କଲେ। କ୍ରୋଧିତ ହାତୀ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା କେଶବଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ସାରିଗଲେ। ଏବେ, କୃଷ୍ଣ ହାତୀର ପୁଛ ଧରି, ଗରୁଡ଼ ଯେଉଁପରି ସର୍ପକୁ ଟାଣିଥାଏ, ସେପରି ଏହି ବିରାଟ୍ ହାତୀକୁ ପଚିଶ ଧନୁଷ୍ୟ ଦୂର ଟାଣିଲେ। ଅଚ୍ୟୁତ ଏହାକୁ ଡାହାଣ ବାମ କରି, ଏକ ଶିଶୁ ଯେଉଁପରି ଛୁଆଁ ଗାଈକୁ ଘୁଞ୍ଚାଏ, ସେପରି ହାତୀକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ। ଏହାପରେ, ସମ୍ମୁଖରୁ ଗିଆଁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ହାତରେ ହାତୀକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏହାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରି ତଳକୁ ଫେଲାଇଲେ, ଦେଖିଦେଖି ପଦେପଦେ ଛୁଇଁଥିଲେ। ହାତୀ ଖେଳକୁ ଭାବି ତୁରନ୍ତ ଉଠିଗଲା, ତାହାକୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଛି ଭାବି, ମାଟିରେ ଦନ୍ତ ଘସି ରାଗରେ ତଳକୁ ଆଘାତ କଲା।