ସେଇ ସମୟରେ, ମହିଳାଙ୍କର ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଙ୍ଗୀଦେଖି, ହସି କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ସୁନ୍ଦର ଭୂଷଣା ଧାରିଣୀ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ତୁମେ, ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଆମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବୁ, ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବି। ତୁମେ ଆମ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପଥିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେବା।" ଏପରି ମଧୁର କଥା କହି, କୃଷ୍ଣ ବଣିକମାନଙ୍କ ପଥରେ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ବଳରାମ ସହିତ ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର, ପାନ, ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ନେଇ ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ ସେଉଁଠି ମନେ ପକାଇ, ନାରୀମାନେ ନିଜ ସ୍ଥିତି ଭୁଲିଗଲେ—ତାଙ୍କର ପୋଷାକ, କେଶ ଓ ଚୂଡ଼ି ଖସିଯିବା ଲାଗିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ମୂର୍ତ୍ତି ମାତ୍ର। ତାପରେ, ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ ସେଠାର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଧନୁର୍ବେଦୀ କେଉଁଠି ଅଛି ଜାଣିଲେ। ସେଉଁଠି ପ୍ରବେଶ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ସମାନ ଚମତ୍କାର ଧନୁଷକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଅନେକ ସେନାପତି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଓ ପୂଜିତ ଥିଲା। ରକ୍ଷୀମାନେ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ସେଇ ଧନୁଷକୁ ଉଠାଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ବାମ ହାତରେ ଧନୁଷକୁ କ୍ରୀଡ଼ାଭାବରେ ଉଠାଇ, ତୁରନ୍ତ ତାହାକୁ ତଣିଲେ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ହାତରେ ଧନୁଷକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରିକି ଏକ ହାତୀ ଚିନି କାଠ ଭାଙ୍ଗେ। ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗିବାର ଶବ୍ଦ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କଂସ ଭୟରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖ ହେଲା। ତାପରେ, ରକ୍ଷୀମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗୀମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଚିତ୍କାର କରି, "ଧର, ମାର," ବୋଲି ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗା ଟୁକୁଡ଼ା ନେଇ ସେମାନେ ରକ୍ଷୀମାନେଂକୁ ପ୍ରହାର କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଦେଲେ। କଂସଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ଶକ୍ତିକୁ ବିନାଶ କରି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମଣ୍ଡପ ଛାଡ଼ି, ମଥୁରା ନଗରର ରୂପ ଦେଖି ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ନଗରବାସୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତାପ, ତେଜ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତତା ଓ ଦେହକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ଦୁଇଁଜଣ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହେଲା; କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଗୋପମାନେ ସହ ନଗରରୁ ତାଙ୍କ ଗଡ଼ିକୁ ଫେରିଗଲେ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ଗୋପୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ମଥୁରାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହୃଦୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କ ରୂପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି, କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ। ପରେ, ଚରଣ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି ଦୁଧ ମିଶ୍ରିତ ଭୋଜନ ଭୋଜନ କରି, କଂସଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ଜାଣି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରାତି କାଟିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା, ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗିବା, ରକ୍ଷୀମାନେଙ୍କ ନାଶ ଓ ଗୋବିନ୍ଦ-ରାମଙ୍କ ଅପୂର୍ବ କ୍ରୀଡ଼ା ଶୁଣି, କଂସ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହେଲା। ଭୟ ଏବଂ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖି, ରାତିରେ ଘୁମିପାରିଲା ନାହିଁ; ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା। ସେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ ଚିତ୍ରରେ ଦେଖିପାରିଲା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ତାଳ ତାରାରେ ମିଥ୍ୟା ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଛାୟାରେ ଖାଲି ଦେଖିଲା, ନିଜ ଶ୍ୱାସ ଶୁଣିପାରିଲା ନାହିଁ, ଗଛରେ ସୁନା ଦେଖିଲା, ପଦଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ସ୍୵ପ୍ନରେ ମୃତକଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲା, ଗଧା ଚଢ଼ିଥିଲା, ଶୋକ କରୁଥିଲା, ନାଳଦ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲା, ତେଲ ଲଗାଇଥିଲା, ନିର୍ବସନ ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲା। ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍୵ପ୍ନ ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁ ଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ, ସେ ଘୁମିପାରିଲା ନାହିଁ। ପରେ, ରାତି ସମାପ୍ତ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା। କଂସ ବିଶାଳ ମଲ ମହୋତ୍ସବ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ଲୋକମାନେ ମଞ୍ଚ ସଜେଇଲେ, ଢୋଳ ଓ ତୁରୀ ବଜିଲା, ମଞ୍ଚ ମାଳା, ପତାକା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ତୋରଣରେ ଶୋଭିତ ହେଲା। ନଗରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପ୍ରମୁଖମାନେ ତାଙ୍କର ଅନୁସାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। କଂସ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ରାଜାସନରେ ବସିଲେ, ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରଧାନମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଅଶାନ୍ତ ଥିଲା। ଢୋଳ ଓ ତୁରୀ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ, ମଲ୍ୟୋଧାମାନେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁମାନେ ସହ ଅଳଙ୍କୃତ ଭାବେ ମଞ୍ଚରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକ, କୁଟ, ଶଳ ଓ ତୋଷଳା ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଆସିଲେ, ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଗୋପମାନେ ନନ୍ଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ, ଉପହାର ଦେଇ ଏକ ମଞ୍ଚରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧରେ "ମଲ୍ୟୋଧ ମଞ୍ଚର ବର୍ଣ୍ଣନା" ନାମକ ବାଇଶି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ: "ହେ ପରାଜିତକାରୀ, ଏହିପରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧି କରି, ମଲ୍ୟୋଧ ଢୋଳର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ମଞ୍ଚ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।" ମଞ୍ଚ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ପାଖକୁ ଆସି, କୃଷ୍ଣ କୁବଲୟାପୀଡ ହସ୍ତୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାକୁ ହସ୍ତୀପାଳ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ। ସୌରି, ତାଙ୍କ କମର ଦୂଢ଼ କରି, ଚୁଲି ଉଠାଇ, ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ ହସ୍ତୀପାଳଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ହସ୍ତୀପାଳ, ଆମକୁ ମାର୍ଗ ଦିଅ, ବିଳମ୍ବ କରିନାହଁ; ନହେଲେ ଆଜି ତୁମେ ଓ ତୁମ ହସ୍ତୀ ଯମଲୋକକୁ ପ୍ରେଷିତ ହେବେ।" ଏପରି କଠୋର ବାଣୀ ଶୁଣି, ହସ୍ତୀପାଳ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ହସ୍ତୀକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେଇ ରାଜହସ୍ତୀ ଦୃତଗତିରେ ଆସି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସୁଣ୍ଡରେ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା; କୃଷ୍ଣ ତାହାର ଗ୍ରାସରୁ ସ୍ଲିପ୍ କରି, ତାକୁ ଆଘାତ କଲେ ଓ ତାହାର ପାଦ ତଳକୁ ଯାଇଗଲେ। କ୍ରୁଧ୍ଧ ହସ୍ତୀ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶ୍ୱାସ କୃଷ୍ଣ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରି, ସୁଣ୍ଡରେ ଛୁଇଁଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ତାହାର ଗ୍ରାସରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଗିଲେ। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ତାହାର ପୁଛ ଧରି, ଗରୁଡ଼ା ସର୍ପକୁ ଯେପରି ଖେଳରେ ଟାଣେ, ସେଇପରି ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହସ୍ତୀକୁ ପଚିଶ ଧନୁଷ ଦୂର ଟାଣିଦେଲେ।