ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାମାଳାରେ, ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପାଦ ତା’ ମହିଳାଙ୍କର ଉପରେ ରଖି, ତାଙ୍କର ହାତର ଉଲ୍ଲମ୍ବିତ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଠୋଡ଼କୁ ଉଠାଇ, ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ମହିଳାଙ୍କୁ ସିଧା କରିଲେ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ମହିଳା ତୁରନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଆକର୍ଷକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ବିସ୍ତୃତ ଶରୀର, ଉନ୍ନତ ସ୍ତନ ଓ ଚଉଡ଼ା କଟି ସହିତ। ସେ ସେହି ରୂପରେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଗୁଣ ଏବଂ ଦାନଶୀଳତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରି ଚିତ୍ତାକର୍ଷଣ କରି, ତାଙ୍କର ଉପରିବସ୍ତ୍ରକୁ ଧରି ହସିଲେ ଓ ଆଶାର୍ପିତ ଭାବରେ କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ବୀର, ଆସ, ଆମ ଘରକୁ ଚଳ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ। ମୋ ହୃଦୟ ତୁମେ ଦେଖି ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଭରିଯାଇଛି—ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଦୟା କରି ମୋପାଇଁ ଦୟାଳୁ ହୁଅ।” ଏମିତି ଭାବରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ହସି କହିଲେ, “ହେ ସୁନ୍ଦରଭ୍ରୁ, ଯିଏ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଆମର କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବୁ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେବୁ।” ଏପରି ମଧୁର ଶବ୍ଦ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, କୃଷ୍ଣ ବଣିକପଥରେ ଚାଲିଗଲେ, ବଳରାମ ସହିତ ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର, ପାନ, ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ନେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ସ୍ମରଣ କରି, ସେଠାର ନାରୀମାନେ ଆତ୍ମସ୍ଥିତି ହରାଇଦେଲେ; ତାଙ୍କର ପୋଷାକ, କେଶ ଓ ବାଲା ଖସିଗଲା—ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ପଟଚିତ୍ର ଅଛି। ତା’ପରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ସେଠାର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପଚାରି, ଧନୁର୍ବାଣ ରଖାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଅନେକ ରକ୍ଷକ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ, ପୂଜିତ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଧନୁଷ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଧନୁଷ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ରକ୍ଷକମାନେ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣ ବଳପୂର୍ବକ ଧନୁଷକୁ ଉଠାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ ବାମ ହାତରେ ଧନୁଷକୁ ଖେଳି କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତା’କୁ ଦଣ୍ଡାଇଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିସାମ୍ନାରେ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ମହାଗଜ ଖଣ୍ଡସିଂଦୁର କୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥାଏ। ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିବାର ଶବ୍ଦ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା; ଏହା ଶୁଣି କଂସ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲେ। ତା’ପରେ ରକ୍ଷକମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, "ଧର, ମାର" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଏବଂ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଧାଇଲେ। ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁତା ଦେଖି, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିବା ଟୁକୁଡ଼ା ନେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରି ହତ୍ୟା କଲେ। କଂସଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ସେନା ଦଳକୁ ବିନାଶ କରି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମଣ୍ଡପ ଛାଡ଼ି ଶହର ରୂପର ଶୋଭା ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଶହରବାସୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭା, ପ୍ରତାପ, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ରୂପ ଦେଖି, ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଦୁଇଜଣ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଭାବରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା; କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ, ଗୋପମାନେ ସହିତ, ଶହରରୁ ତାଙ୍କ ବାଡ଼ିକୁ ଫେରିଲେ। ମଥୁରାରେ ଥିବା ଗୋପୀମାନେ ମୁକୁନ୍ଦର ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଭଲ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ସେମାନେ ପୁରୁଷମୁଖ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ଅଭିଲାଷିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଦୁଧ ମିଶାଇ ଭୋଜନ କରି, ସେମାନେ ରାତି ଆନନ୍ଦରେ କାଟିଲେ, କଂସଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି। ଏପରି ଘଟଣା ଶୁଣି, କଂସ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିବା, ତାଙ୍କର ରକ୍ଷକମାନେ ହତ୍ୟା ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦ-ରାମଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କ୍ରୀଡ଼ା ଦେଖି ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଗଲେ। ସେ ରାତିରେ ଶୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ଭୟ ଓ ଅଶୁଭ ସଂକେତ ଦେଖି ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା। ସେ ଆପଣ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଛବିରେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ଦେଖାଯାଉଛି; ତାଳିକା ତାରା ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇମୁଖୀତା ଦେଖିଲେ। ଛାୟାରେ ଖାଲି ଅଂଶ ଦେଖିଲେ, ନିଜ ଶ୍ୱାସ ଶୁଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଗଛରେ ସୁନା ଦେଖିଲେ, ପଦଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ସ୍ୱପ୍ନରେ ମୃତଦେହକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଗଧା ଚଢ଼ିଲେ, ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲେ, ନାଲଦା ମାଳା ପିନ୍ଧିଲେ, ତେଲ ଲଗାଇଲେ, ନଗ୍ନ ହୋଇ ଘୁରିଲେ। ଏମିତି ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଜାଗ୍ରତ ଅଭାସ ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁର ଭୟରେ ତାଙ୍କର ମନ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହେଲା ଓ ରାତି ଶୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା ବେଳେ, କଂସ ଏକ ବିଶାଳ ମଲଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସବର ଆୟୋଜନ କଲେ। ମଣ୍ଡପ ସଜାଇଲେ, ଢୋଲ ଓ ତୁରୀ ରବ ହେଲା, ମଞ୍ଚ ମାଳା, ପତାକା, ବସ୍ତ୍ର, ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହେଲା। ଏଥିରେ ନଗରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନେତାମାନେ ତାଙ୍କ ଅନୁକୂଳ ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ, ରାଜାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। କଂସ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହି, ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜସିଂହାସନ ଉପରେ ଅସ୍ଥିର ହୃଦୟରେ ବସିଲେ। ତୁରୀ ଓ ଢୋଲ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ, ଅଳଙ୍କୃତ ଓ ଗର୍ବିତ ପହେଲାନୀୟ ମଲ୍ଲମାନେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁମାନେ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକ, କୂଟ, ଶଳ ଓ ତୋଶଳ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଆସିଲେ ଓ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଗୋପମାନେ ନନ୍ଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଭୋଜରାଜାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ, ଉପହାର ନେଇ ଏକ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, 'ମଲ୍ଲମଞ୍ଚର ବର୍ଣ୍ଣନା' ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏହିପରି ଶୂଦ୍ଧି ନେଇ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ବଡ଼ ଢୋଲର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ମଲ୍ଲମଞ୍ଚ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାର ପାଖକୁ ଆସି, କୃଷ୍ଣ କୁବଲୟାପୀଡ଼ ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ହାତୀପାଳକ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହେଉଥିଲା। ଶୌରି, ତାଙ୍କର କମର ବାନ୍ଧି, ଚୁଲିକୁ ଏକପାଶକୁ କରି, ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ ହାତୀପାଳକଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହାତୀପାଳକ, ଆମକୁ ରାସ୍ତା ଦେଅ, ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ; ନହେଲେ, ଆଜି ତୁମେ ଓ ତୁମ ହାତୀ ଯମଲୋକକୁ ଯିବେ।