ଏହି ଦିନ, କୁବ୍ଜା ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗର ଚମକଦାର ଉଠାପାଦି ଲଗାଇ ସଜିଥିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରି ସେମାନେ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ରୂପ ଅଧିକ ଚମକି ଉଠିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଏହା ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବାର ଫଳ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ, କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ ସିଧା କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପାଦ କୁବ୍ଜାଙ୍କ ପାଦ ଉପରେ ରଖିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ହାତର ଉପରୋକ୍ତ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା କୁବ୍ଜାଙ୍କ ଠୋଡ଼ ଉଠାଇ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ସିଧା କରିଲେ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ, କୁବ୍ଜାଙ୍କ ଶରୀର ସିଧା ହେଲା, ତାଙ୍କ ରୂପ ଅପୂର୍ବ ହେଲା—ଚଉଡ଼ ନିତମ୍ବ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତନ ସହିତ ସେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀରେ ପରିଣତ ହେଲେ। ସେ, ଏବେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଗୁଣ ଓ ଉଦାରତାରେ ଭରିଥିବା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପର ଚାଦର ଟାଣି, ହସିଲେ ଏବଂ ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ ହେବାରେ, କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଆସ, ବୀର, ଆମ ଘରକୁ ଯାଉ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଛ, ଦୟାକରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ଉପରେ କୃପା କର।" ଏଭଳି ଅନୁରୋଧ କୁବ୍ଜା କରିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ହସିଲେ, ବଳରାମ ଏହା ଦେଖୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଥିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବି, ହେ ନୟନାବଳି ନାରୀ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ହୃଦୟ ହାରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଆମର କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ତୁମେ ଆମ ଭ୍ରମଣକାରୀମାନେ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେବ।" ମାଧୁର୍ୟ ଭରା କଥା ଛାଡ଼ି, କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ସହିତ ବ୍ୟାପାରୀ ପଥରେ ଆଗେଇଯାଇଲେ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର—ପାନ, ମାଳା, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ସ୍ମରଣ କରି ମହିଳାମାନେ ଏତେ ଆଗ୍ରହୀ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପୋଷାକ, କେଶ ଓ ବାଙ୍ଗି ଖସିଯାଇଥିଲା, ଏକ ଚିତ୍ରର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭଳି। ଏପରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ନଗରବାସୀମାନଙ୍କୁ ଧନୁସ୍ଥଳୀ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁସ୍ ଭଳି ଚମକଦାର ଧନୁସ୍ ଦେଖିଲେ। ଧନୁସ୍ ଅନେକ ରକ୍ଷକମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏବଂ ପୂଜିତ ଥିଲା। କୃଷ୍ଣ ରକ୍ଷକମାନେ ରୋକିଥିଲେ, ତଥାପି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧନୁସ୍ ଉଠାଇଲେ। ତାଙ୍କ ବାମ ହାତରେ ଧନୁସ୍ ଉଠାଇ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାହାକୁ ତାଣିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦେଖାରେ ଧନୁସ୍ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏକ ହାତୀ ଚିନି ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିବା ଭଳି। ଧନୁସ୍ ଭାଙ୍ଗିବାର ଶବ୍ଦ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗ ଭରିଦେଲା; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି କଂସ ଭୟରେ ଆକୁଳ ହେଲା। ଏପରେ, ରକ୍ଷକମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ରାଗରେ ଭରି, କୃଷ୍ଣକୁ ଧରିବା ଏବଂ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ—'ଧର, ମାର!' ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଏହି ଶତ୍ରୁ-ଭାବ ଦେଖି ରାଗିଗଲେ, ଧନୁସ୍ ଭାଙ୍ଗି ଟୁକୁଡ଼ା ଉଠି ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। କଂସଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ଶକ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ଦୁଇଜଣ ଆନନ୍ଦରେ ମଣ୍ଡପ ଛାଡ଼ି ନଗରର ଚମତ୍କାର ଦେଖିବାକୁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ନଗରବାସୀମାନେ ତାଙ୍କ ଚମତ୍କାର କୌଶଳ, ଦିପ୍ତି, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ରୂପ ଦେଖି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦ ଭାବେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା; କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ଗୋପମାନେ ସହିତ, ନଗରରୁ ତାଙ୍କ ଗାଡ଼ିକୁ ଫେରିଗଲେ। ମଥୁରାରେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଇ ଗୋପିମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅନ୍ୟମାନେ ଛାଡ଼ି ଏକମାତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ। ପାଦ ଧୋଇ ଏବଂ ଦୁଧ ମିଶା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ସେମାନେ ରାତି ଶୁଭ ଭାବେ କାଟିଲେ, କଂସଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣିଥିଲେ। କଂସ ଧନୁସ୍ ଭାଙ୍ଗିବା, ତାଙ୍କ ରକ୍ଷକମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ରାମଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ଶୁଣି, ଅତି ଆତଙ୍କିତ ହେଲେ। ସେ ନିଦ୍ରାହୀନ ଏବଂ ଭୟରେ ଆକୁଳ, ମନେ ଅପଶକୁନ ଭରି, ସେ ଅନେକ ଚିହ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ—ସତ୍ୟ ଓ କଳ୍ପିତ—ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସୁଛି। ସେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ନାହିଁ ଦେଖିଲେ, କିମ୍ବା ଦୁଇ ଦେଖିଲେ; ତାଳିକାରେ ଦ୍ୱିତୀୟତା ଦେଖିଲେ। ଛାୟାରେ ଖାଲି ଦେଖିଲେ, ନିଜ ଶ୍ୱାସ ଶୁଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଗଛରେ ସୁନା ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ସ୍ଵପ୍ନରେ, ସେ ମୃତଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଗଧା ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲେ, ନାଲଦା ମାଳା ପିନ୍ଧିଲେ, ତେଲ ଲଗାଇଲେ, ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ଏଭଳି ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଦେଖିଥିବା ଅପଶକୁନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଭୟଭୀତ, ନିଦ୍ରା ହାରିଗଲେ, ମନ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଗଲା। ରାତି ଶେଷ ହେଲା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, କଂସ ଏକ ବିଶାଳ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜନ କଲେ। ଲୋକମାନେ ମଞ୍ଚ ସଜାଇଲେ, ଢ଼ୋଲ ଓ ତୁରୀ ଚାଲିଲା, ମଞ୍ଚ ମାଳା, ଝଣ୍ଡା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ତୋରଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହେଲା। ସେଠାରେ, ନଗରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ନେଲେ। କଂସ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରା, ରାଜମଞ୍ଚରେ ବସିଲେ, ଅଞ୍ଚଳର ଶାସକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆତଙ୍କିତ। ଢ଼ୋଲ ଓ ତୁରୀ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ମଲ୍ଲମାନେ ଭଲଭାବରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଏବଂ ଗର୍ବିତ, ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷକମାନେ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଚାଣୁର, ମୁଷ୍ଟିକ, କୁଟ, ଶାଳ ଓ ତୋଷଳା ମଞ୍ଚକୁ ଆସିଲେ, ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦିତ। ନନ୍ଦ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୋପମାନେ, ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ, ଉପହାର ଦେଇ, ଏକ ମଞ୍ଚରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିଭଳି, ଦଶମ ଷ୍ଟଙ୍ଗର ପ୍ରଥମାଧ୍ୟାୟର 'ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚର ବର୍ଣ୍ଣନା' ଅନ୍ତ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତମ ପୁରାଣର ବିଶୁଦ୍ଧ ବିରାଗୀମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ର। ଏହାପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମ, ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧି ନେଇ, ହେ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ, ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ଢ଼ୋଲର ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।