ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ କହିଲେ: ପରେ, କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ ଦୟା ଦେଖାଇ, କୃଷ୍ଣ ରାଜପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ଯୁବତୀ, ମନୋହର ମୁହଁ, ହାତରେ ଉତ୍ତମ ବିଳେପ ଭରା ପାତ୍ର ନେଇ ଚାଲିଯାଉଛି—ସେ ହେଉଛି କୁବ୍ଜା। କୃଷ୍ଣ ହସି, ଆନନ୍ଦ ଭରା ଭାବରେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏ ରୂପବତୀ, ତୁମେ କିଏ? ଏହି ସୁଗନ୍ଧିତ ବିଳେପ କ’ଣ? କାହାର ଦାସୀ ତୁମେ? ଆମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଏହି ଉତ୍ତମ ବିଳେପ ଲଗାଇଦିଅ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଉଦୟ ହେବ।” କୁବ୍ଜା, ଯାହାର ଅସଲ ନାମ ତ୍ରିଭକ୍ରା, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ମୁଁ କଂସଙ୍କ ଅନୁମୋଦିତ ଦାସୀ, ମୋର କାମ ହେଉଛି ବିଳେପ ତିଆରି କରିବା। ଏହା ବୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଆପଣ ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟତୀତ, ଏହି ବିଳେପକୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଯୋଗ୍ୟ?” କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ରୂପ, ଚାରିତ୍ର, ମଧୁର ହସ, ମଧୁର କଥା ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, କୁବ୍ଜା ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମହା ବିଳେପ ଲଗାଇଦେଲେ। ବିଳେପର ରଙ୍ଗ ତାଙ୍କ ଦେହର ରଙ୍ଗରୁ ଭିନ୍ନ ଥିଲା; ଏହାର ଅଲଙ୍କାରରେ, ତାଙ୍କ ରୂପ ଅଧିକ ମନୋହର ହେଇଗଲା। ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହୋଇ, ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—ଏହି ମନୋହର ମୁହଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ ସିଧା କରିବାକୁ। ଏହା ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଫଳ ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହିଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପାଦ କୁବ୍ଜାଙ୍କ ପାଦରେ ରଖି, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଉପରେ ହାତ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଉପରକୁ ଟାଣି, ସିଧା କରିଦେଲେ। ବସ୍, କୁବ୍ଜାର ଦେହ ଶୀଘ୍ର ସିଧା ହୋଇଗଲା; ତାଙ୍କ ନିତମ୍ବ ଚୌଡ଼ା, ଉରଃ ଉନ୍ନତ, ଦେହ ଅତି ମନୋହର ହେଇଗଲା। ଏଭଳି ରୂପ, ଗୁଣ ଓ ଉଦାରତା ପାଇ, କୁବ୍ଜା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପର ଗମ୍ଭୀର ଆକାଂକ୍ଷା ଜାଗି, ହସି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପର ଗାମ୍ଭୀର ଅନୁରାଗ ଦେଖାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପର ଉପର ଗାମ୍ଭୀର ଅନୁରାଗ ଦେଖାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପର ଉପର ଗାମ୍ଭୀର ଅନୁରାଗ ଦେଖାଇ, କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଏ ନାୟକ, ମୋ ଘରକୁ ଆସ; ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ମୋ ହୃଦୟ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ; ଦୟାକରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ଉପର ଦୟା କର।” କୁବ୍ଜାଙ୍କ ଏପରି ଅନୁରୋଧରେ, କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିବା, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଙ୍ଗୀମାନେ ଦେଖୁଥିବା, ହସି, କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଏ ମନୋହର ଭୂକୁଟିବତୀ, ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ହୃଦୟ କ୍ଷୁଭିତ ହୁଏ, ମୁଁ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବି। ଯେତେବେଳେ ଆମର କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ତୁମେ ଆମ ଭ୍ରମଣକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେବୁ।” ଏପରି ମଧୁର କଥା ଦେଇ, କୃଷ୍ଣ ବଣିକମାନଙ୍କ ପଥରେ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ବଳରାମ ସହିତ, ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର, ତାମ୍ବୁଳ, ମାଲା, ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମହିଳାମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଭାବ ହରାଇଦେଲେ; ତାଙ୍କ ଶୂନ୍ୟ ହେଲା, କେଶ, ଚୂଡ଼ା ଖସିଗଲା, ଏକ ଚିତ୍ରର ମତି ହୋଇଗଲା। ଏପରି, ଅଚ୍ୟୁତ ନଗରବାସୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଧନୁର ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଧନୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁ ଭଳି। ଏହି ଧନୁ ଅନେକ ମନ୍ୟମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ପୂଜିତ ଥିଲା, ବଡ଼ ତେଜ ଥିଲା। କୃଷ୍ଣ, ରକ୍ଷକମାନେ ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ଧନୁକୁ ଉଠାଇଲେ। ବାମ ହାତରେ ଧନୁକୁ ଉଠାଇ, ମନ୍ଦ ଭାବରେ ତାଏ, ଦୃଢ଼ କୃଷ୍ଣ ଏହି ଧନୁକୁ ମଧ୍ୟରୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ହାତୀ ଇଉ ଅଖିର ଗଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଦେଇ। ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିବାର ସ୍ୱର ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗ୍ବାସୀମାନେ ଭରିଦେଲା; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କଂସ ଭୟରେ ଆକୁଳ ହେଲା। ତାପରେ, ରକ୍ଷକମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀମାନେ, ରାଗରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରିବା ଓ ମାରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, “ଧରିବା! ମାରିବା!” ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଧନୁ ଭାଙ୍ଗି ଟୁକୁଡ଼ା ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। କଂସଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ଶକ୍ତିକୁ ନିପାତିତ କରି, ଦୁଇଜଣ ଆନନ୍ଦରେ ହଲ୍ ଛାଡ଼ି, ନଗରର ଶୋଭା ଦେଖି ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ନଗରବାସୀମାନେ ତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରାକ୍ରମ, ତେଜ, ନିଶ୍ଚିତା, ରୂପ ଦେଖି, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କଲେ। ଏପରି ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା; କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ଗୋପମାନେ ସହିତ, ନଗରରୁ ତାଙ୍କ ଗଡ଼ିକୁ ଫେରିଗଲେ। ମଥୁରାରେ, ମୁକୁନ୍ଦ ଠାରେ ବିରହ ପରିଣାମରେ ଗୋପିମାନେ ହୃଦୟରୁ ଭଲ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ। ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଦୁଧ ମିଶିତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଖୁସିରେ ରାତି କାଟିଲେ; କଂସଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣିଥିଲେ। କଂସ, ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିବା, ରକ୍ଷକମାନେ ନିପାତିତ ହେବା, ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ରାମଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କ୍ରୀଡା ଶୁଣି, ବଡ଼ ଭୟଭିତ ହେଲା। ସେ ରାତିରେ ଶୁଇପାରିଲାନି; ଭୟ ଓ ଅଶୁଭ ଆଶଙ୍କାରେ ମନ ଆକୁଳ ହେଲା। ସେ ଅନେକ ଦୂର୍ବଳ ଓ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ—କେବେ ଚାୟାରେ ମୁଣ୍ଡ ନାହିଁ, କେବେ ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ, ତାରାରେ ଦ୍ୱିତ୍ୱ, ଚାୟାରେ ଖାଲି, ନିଜ ଶ୍ବାସ ଶୁଣି ପାରିଲାନି, ବୃକ୍ଷରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେଖିଲେ, ପାଦଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ସ୍ୱପ୍ନରେ, ସେ ମୃତଦେହକୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ଗଧା ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲେ, ନାଲଦା ମାଲା ପିନ୍ଧିଲେ, ତେଲ ଲଗାଇଲେ, ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ଏପରି ଦୂର୍ବଳ ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଜାଗରଣରେ, ମୃତ୍ୟୁ ଭୟରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଶୁଇପାରିଲାନି। ରାତି ଶେଷ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, କଂସ ଏକ ବିଶାଳ ମଲ୍ୟୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜନ କଲେ। ଲୋକମାନେ ମଲ୍ୟୁଦ୍ଧ ଅଂଗଣକୁ ଶୋଭାଇଲେ, ଢୋଲ ଓ ତୁରୀ ଦ୍ୱନି, ମଞ୍ଚ ମାଲା, ପତାକା, ବସ୍ତ୍ର, ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଲା। ନଗରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନେତାମାନେ ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରାଜାମାନେ ନିଜ ଆସନ ନେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, କଂସ ରାଜମଞ୍ଚରେ ବସିଲେ, ଅଞ୍ଚଳର ଶାସକମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ମନ ଆକୁଳ। ଢୋଲ ଓ ତୁରୀ ଦ୍ୱନି ଶୁଣି, ମଲ୍ୟୁଦ୍ଧ କୁସଳ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ, ଶୋଭିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଗୁରୁମାନେ ସହିତ ମଞ୍ଚକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।