ପରେ, ସେମାନେ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଧର୍ମାଚରଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସମାଜର ଅସହାୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଗୋ, ଜମି, ସୁନା, ଓ ପୋଶାକ ଦାନ କରିବାରେ ସେମାନେ ସଦା ଲାଗି ରହିଲେ। ତାଙ୍କ ଅର୍ଥର ଅଧା ଅଂଶ ଧର୍ମରେ ବ୍ୟୟ କଲେ, ତଥାପି ସେମାନଙ୍କ ଘରେ କେହି ପୁତ୍ର କିମ୍ବା କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ ନାହିଁ; ଏହି ଅପ୍ରାପ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଘର ଛାଡ଼ି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ। ଦିନ ମଧ୍ୟନ୍ହେ, ତିବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ଏକ ପୋଖରୀ ପାଖରେ ଗଲେ। ପାଣି ପିଇ ଶୋଇଲେ; ସନ୍ତାନ ନାହିଁ ତା’ର ଦୁଃଖରେ ଶରୀର କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିଲା। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଏକ ତ୍ୟାଗୀ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ୍ୟାଗୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ପାଦେ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ଼ ଦୁଃଖର ନିଶ୍ୱାସ ଦେଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତ୍ୟାଗୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାହିଁକି ତୁମେ କାନ୍ଦୁଛ? କେଉଁ ଚିନ୍ତା ତୁମେ ଏପରି ବିପର୍ୟସ୍ତ କରୁଛ? ତୁମ ଦୁଃଖର କାରଣ ଶୀଘ୍ର କହ।” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ହେ ମୁନି, ପୂର୍ବସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଜମିଥିବା ଦୁଃଖ କ’ଣ କହିବି? ମୋର ପିତୃପୁରୁଷ ଶୀତ ପାଣି ବଦଳରେ ଗରମ ପାଣି ପିଉଛନ୍ତି। ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜ ମୋର ନିବେଦନ ସ୍ୱୀକାର କରନାହିଁ; ସନ୍ତାନ ନାହିଁ ଦୁଃଖରେ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ଏଠାକୁ ଆସିଛି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ। ସନ୍ତାନ ନାହିଁ ଜୀବନ ଅପବ୍ୟାପାରୀ, ସନ୍ତାନ ନାହିଁ ଘର ଅପବ୍ୟାପାରୀ; ପୁତ୍ର ନାହିଁ ଧନ ଅପବ୍ୟାପାରୀ, ଅବିରତ ଶାଖା ନାହିଁ ଉତ୍ସ ଅପବ୍ୟାପାରୀ। ମୁଁ ଯେ ଗୋ ପାଳନ କରେ, ସେ ବି ଅନ୍ନ ଦେଇ ଅନ୍ନ ହୁଅନାହିଁ; ମୁଁ ଲାଗିଥିବା ଗଛ ବି ଫଳ ଦେଇ ଫଳ ହୁଅନାହିଁ। ଘରକୁ ଆସିଥିବା କୌଣସି ଫଳ ବି ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଏପରି ଅପାକ୍ଷାଳ ଓ ସନ୍ତାନ ନାହିଁ ଜୀବନ କ’ଣ ଲାଭ?” ଏପରି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ୍ୟାଗୀଙ୍କ ପାଖରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ କାନ୍ଦିଲେ; ତ୍ୟାଗୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ମହାଦୟା ଉଦୟ ହେଲା। ତ୍ୟାଗୀ ତାଙ୍କ ଯୋଗବଳ ଓ ଫୋରେହେଡର ଅକ୍ଷରମାଳା ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଜାଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଏକ ଦୀର୍ଘ ବିବରଣୀ ଦେଲେ। “ସନ୍ତାନ ଆଶା ଅଜ୍ଞାନ ଛାଡ଼; କର୍ମ ରେଖା ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ବିବେକ ଅଧିଗମ କରି, ସଂସାର ଆଶା ବିଦାୟ କର। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଜି ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଦେଖିଛି: ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେଉଁ ପୁତ୍ର ହେବ ନାହିଁ। ପୂର୍ବକାଳରେ ସଗର ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ; ଏପରି, ଘର ପ୍ରତୀକ୍ଷା ଛାଡ଼—ତ୍ୟାଗରେ ସବୁ ପ୍ରକାର ଆନନ୍ଦ ରହିଛି।” ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତର ଦିଆଗଲା, “ବିବେକ କ’ଣ ଲାଭ? ମୋତେ ଅବଶ୍ୟ ପୁତ୍ର ଦିଅ; ନାହିଁ ହେଲେ, ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ପୁତ୍ର ଓ ଏପରି ଆନନ୍ଦ ବିନା ତ୍ୟାଗ ଶୁଷ୍କ; ଘରେ ପୁତ୍ର ପଉତି ଦେଖିଲେ ଗୃହସ୍ଥ ଜଗତରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୁଅନ୍ତି।” ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଆଗ୍ରହ ଦେଖି, ତ୍ୟାଗୀ ତାପସ୍ୟାରେ ପୁଷ୍ଟ, କହିଲେ, “ଚିତ୍ରକେତୁ ଭାଗ୍ୟରେ ରେଖା ମିଟାଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ। ପୁତ୍ରରୁ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବ ନାହିଁ; ପ୍ରୟାସ ଭାଗ୍ୟ ବିପରୀତ ହେଲେ ବିଫଳ ହୁଏ; ତୁମେ ଅନ୍ୟଥା ନିଷ୍ଠା କରିଛ, ତେଣୁ ତୁମ ଆଗ୍ରହ ଦେଖି କ’ଣ କହିବି?” ତ୍ୟାଗୀ ତାଙ୍କ ଅନିଛା ଦେଖି, ଏକ ଫଳ ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହା ତୁମ ପତ୍ନୀ ସହ ଖାଉ; ପରେ ପୁତ୍ର ହେବ।” ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଦାନ, ଏବଂ ଦିନକୁ ଏକ ପାଇଁ ଖାଇବା—ଏହି ନିୟମ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରତ କରିବାକୁ ନାରୀକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ଏହାରେ ପୁତ୍ର ଅତି ପବିତ୍ର ହେବ। ଏପରି କହି, ଯୋଗୀ ଚାଲିଗଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରକୁ ଫେରି, ଫଳ ପତ୍ନୀଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ ଓ ସେଉଁଠିଏ କିଛି ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଯୁବତୀ ନାରୀ, ଚଳାକ ମନ ରଖି, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ, “ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଅନ୍ତର୍ଭାବିତ; ଏହି ଫଳ ମୁଁ ଖାଇବି ନାହିଁ।” “ଫଳ ଖାଇଲେ ଗର୍ଭ ହେବ; ଗର୍ଭ ହେଲେ ପେଟ ବଡ଼ିବ; ଅଳ୍ପ ଖାଇଲେ ଶକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ—ଘର କାମ କିପରି କରିବି?” “ଭାଗ୍ୟରେ କ’ଣ ଟାକ୍ସ ଆସିଲେ, ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀ କିପରି ଚାଲିବି? ଯଦି ଗର୍ଭ ପିଲା ପରି ରହିଲେ, ମୁଁ କିପରି ଗର୍ଭ ଛାଡ଼ିବି?” “ଗର୍ଭ ଦିଅଁ ହେଲେ, ମୁଁ ମରିଯିବି; ଜନ୍ମ ଦିବା ବେଳେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା—ମୁଁ ଏପରି କ୍ଷୀଣ ଶରୀର କିପରି ସହିବି?” “ମୁଁ ଦେରି କଲେ, ସହଧର୍ମୀ ଦେଖି ସବୁ ନେଇଯିବ; ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଦିଅଁ ଭଳି ବ୍ରତ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ।” “ପିଲା ପାଳନ ଓ ମହିଳା ଜନ୍ମ ଦିବାରେ ଦୁଃଖ ଅଛି; ମୋ ମନରେ ଅପୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ବିଧବା ନାରୀ ଆନନ୍ଦିତ।” ଏପରି ଅନୁଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଫଳ ଖାଇଲେ ନାହିଁ; ପତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ ଖାଇଛି, ମୁଁ ଖାଇଛି,” କହିଲେ। ଏକ ଦିନ, ତାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ଭଉଣୀ ଘରକୁ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସବୁ କଥା କହି, “ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଅଛି।” “ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ—କି କରିବି, ଭଉଣୀ?” ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ; ଜନ୍ମ ପରେ ପିଲା ଦେଇଦେବି।” “ଏପରି, ଘରେ ରୁହ, ଗର୍ଭବତୀ ଭାବରେ ଅନ୍ନ ଖାଇ ଖୁସି ରୁହ; ମୋ ପତିଙ୍କୁ କିଛି ଧନ ଦିଅ, ସେ ତୁମକୁ ପିଲା ଦେଇଦେବେ।” “ଲୋକମାନେ କହିବେ, ପିଲା ଛଉ ମାସରେ ମରିଗଲା; ମୁଁ ପିଲାକୁ ଦେଖିବି, ପ୍ରତିଦିନ ଘରକୁ ଆସିବି।” “ଏବେ, ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଫଳ ଗୋକୁ ଦିଅ; ଏହି ସବୁ ଏଭଳି ହେଲା, ଯେପରି ନାରୀମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର।” ଏପରି, ସମୟ ଆସିଲା, ଭଉଣୀ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ପିତା ପିଲାକୁ ନେଇ ଗୁପ୍ତରେ ଧୁନ୍ଧୁଲୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ସେ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏକ ସ୍ୱସ୍ଥ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ସବୁଠି ଆନନ୍ଦ ଆସିଛି, ଆତ୍ମଦେବଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ମିଳିଛି।” ସେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ, ଜନ୍ମ କ୍ରିୟା କଲେ; ଦ୍ୱାରପାଖରେ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଚାଲିଥିଲା। ପତିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ସେ କହିଲେ, “ମୋ ଛାତିରେ ଦୁଧ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟେ ଦୁଧ ନେଇଯାଇଛି, ମୁଁ ପିଲାକୁ କିପରି ପାଳିବି?” କିନ୍ତୁ ମୋ ସହଧର୍ମୀ, ଯେ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି, ତାଙ୍କ ପିଲା ମରିଗଲା; ତାଙ୍କୁ ଆଣିଅ, ଘରେ ରଖ—ସେ ତୁମ ପିଲାକୁ ପାଳିବ।