ସୁଦାମା, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ସହିତ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀମାନେ ଆସିଥିବା ବେଳେ, ସେ ଦୟାଳୁ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ଆଣିଦେଲେ, ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ପାଣି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଦରସୂଚକ ବସ୍ତୁ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ । ସେ ମୁନ୍ଦା ମାଳା, ତାମ୍ବୁଳ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ପୂଜା କଲେ । ସେ କହିଲେ, "ଏ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ମୋ ବଂଶ ପବିତ୍ର ହେଲା, ମୋର ପୂର୍ବଜ ଓ ଦେବତାମାନେ ମୋପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ । ଆପଣମାନେ ସଂସାରର ମୂଳ କାରଣ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଅଂଶରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି । ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ବି ଭେଦଭାବ ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ ସମଭାବ ରଖନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଦୃଷ୍ଟି ଦେଖନ୍ତି ।" "ମୋ ଉପରେ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ—ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ଆପଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା, ଏହି ଜନ୍ମର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କୃପା ।" ଏପରି ଭାବି, ସୁଦାମା ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ୍ର ମାଳା ଦେଇ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ । ସେଇ ମାଳାଧାରଣ କରି, ଖୁସି ହୋଇ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ । ସେ ନିଜ ପାଇଁ ଅବିଚଳ ଭକ୍ତି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ପରମ କୃପା ଚାହିଲେ । ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ, ବଂଶବୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଖ୍ୟାତି ଓ ଶ୍ରୀ ଦେଇ, ବଳରାମ ସହ ଚାଲିଗଲେ । ଏପରିଭାବେ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଧର "ନଗରପ୍ରବେଶ" ନାମକ ଏକଚାଳିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା । ଏହାପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏବେ, କୃଷ୍ଣ କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ ଦୟା ଦେଖାଇ, ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଓ ମଲଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ । ରାଜପଥରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ଦେଖିଲେ—ଏକ ଯୁବତୀ, ମାନ୍ଦ ମୁହଁ, ହସିକି ଚାଲୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ହାତରେ ଅତି ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ ଭରା ପାତ୍ର । ସେ କୁବ୍ଜା, ଏକ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ କାୟା ଯୁବତୀ । କୃଷ୍ଣ ହସିକି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ କିଏ? ଏହି ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ କାହା ପାଇଁ? କାହାର ଦାସୀ? ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଦିଅ, ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଦୃତ ଉନ୍ନତି ପାଇବ ।" ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ଏକ ସେବିକା, ମୋ ନାମ ଟ୍ରିବକ୍ରା । ମୁଁ ଚନ୍ଦନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, ଏହା ବୋଜ ରାଜାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ । ଆପଣମାନେ ଦୁଇଝଣା ଛଡ଼ି, ଏହି ଚନ୍ଦନ ଅନ୍ୟ କାହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ?" କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଶୋଭା, ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ, ମିଷ୍ଟି ହସ, ମଧୁର କଥା ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ଦୁଇଝଣଙ୍କୁ ସେଇ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଦେଲେ । ଏହି ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗର ଚନ୍ଦନ ଲଗି, ଦୁଇଝଣା ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ପ୍ରଭୁ ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଫଳ କ’ଣ ତାହା ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ । ତାଙ୍କ ପାଦ ଉପରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ରଖି, ହାତର ଆଙ୍ଗୁଳି ଉପରେ ତାଙ୍କର ଠୋଡ଼ ଉଠେଇ, କୃଷ୍ଣ କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ ସିଧା କରିଦେଲେ । ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ଦୃତ ସମୟରେ ଶୋଭାବାନ୍, ସିଧା, ବିଶାଳ କଟି ଓ ଉନ୍ନତ ସ୍ତନ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ ହୋଇଗଲେ । ଏହି ନୂତନ ରୂପ, ଗୁଣ ଓ ଦାନଶୀଳତା ସହିତ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପର ଚୀର ଧରି, ହାସିକି ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ କହିଲେ, "ନାୟକ, ମୋ ଘରକୁ ଚଲନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ । ମୋ ହୃଦୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ବିକଳ ହୋଇଯାଇଛି—ଦୟାକରି ମୋପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ ।" ତାଙ୍କ ଏହି ନିବେଦନ ଶୁଣି, ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତମାନେ ଦେଖିବା ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ହସିକି କହିଲେ, "ସୁନ୍ଦରି, ଆମ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଆମେ ତୁମ ଘରେ ଆସିବୁ, ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେବେ ।" ଏହିପରି ମଧୁର କଥା କହି, କୃଷ୍ଣ ବଣିକ୍ପଥ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଗଲେ, ବଳରାମ ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାଳା, ତାମ୍ବୁଳ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନେକ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ । କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ମହିଳାମାନେ ଅପ୍ରମତ୍ତ ହୋଇଗଲେ, ତାଙ୍କର ପୋଷାକ, କେଶ ଓ ଚୂଡ଼ି ଖସିଗଲା, ସେମାନେ ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ମୂର୍ତ୍ତି ପରି ଅଚେତନ ହେଲେ । ଏହାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ନଗରବାସୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରି ଧନୁଷ ମଞ୍ଚ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ବିଚିତ୍ର ଧନୁଷ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ସେ ଧନୁଷ ବହୁ ରକ୍ଷକ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ପୂଜିତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା । ରକ୍ଷକମାନେ ବାଧା ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଧନୁଷ ଉଠେଇଲେ । ବାମ ହାତରେ ଧରି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଧନୁଷ ଚାପ ଧରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଏହି ଧନୁଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ହାତୀ ଖଣ୍ଡସା ଚିନି ଛେଦିଦିଏ । ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗର ଧ୍ୱନି ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଲା । ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କଂସ ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ । ତାପରେ ରକ୍ଷକମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଅନୁଚରମାନେ ଦେଖି, ରୋଷରେ "ଧର, ମାର" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଧାଉଥିଲେ । ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦେଖି, ଧନୁଷ ଖଣ୍ଡ ଧରି, ସେମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କଲେ । କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସେନାକୁ ମାରି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମଞ୍ଚ ଛାଡ଼ି ନଗରର ଶୋଭା ଦେଖୁଥିଲେ । ନଗରବାସୀ ସେମାନଙ୍କର ବିରାଟ ଶୌର୍ଯ୍ୟ, ତେଜ, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ଦେହର ଶୋଭା ଦେଖି, ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ଗଣନା କଲେ । ଏହିପରି ଦୁଇଝଣା ନଗର ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେଲା; କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ଗୋପମାନେ ସହ ନଗରରୁ ତାଙ୍କ ରଥ ନିକଟକୁ ଫେରିଲେ । ମଥୁରାରେ ମୁକୁନ୍ଦ ସହ ବିୟୋଗରେ ଗୋପୀମାନେ ବିୟଥିତ ହୋଇ ହୃଦୟଘନ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ; ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେମାନେ କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ । ତାଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ଦୁଧ ମିଶିତ ଭୋଜନ ଖାଇ, ସେମାନେ ଖୁସିରେ ରାତି ଅତିବାହିତ କଲେ, କଂସଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣିଥିଲେ । ଏଠିକୁ ଶୁଣି, କଂସ ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ, ତାଙ୍କ ରକ୍ଷକମାନେ ନାଶ ଓ ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କ୍ରୀଡ଼ା ଶୁଣି, ଭୟରେ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ ।