ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ମଥୁରା ପ୍ରବେଶରେ, ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ସୁଦାମା ମାଳାକାରଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସୁଦାମା ସେମାନେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଉଠି ଶିର ଭୂମିରେ ଛୁଇଁଲେ ଏବଂ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେ ଦୁଇଜଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଆସନ ଦେଲେ, ପାଦ ପରିକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଜଳ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେ ମହାନ ମାଳା, ପାନ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସେମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ସୁଦାମା କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣମାନେ ଆସିବା ଦ୍ୱାରା ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ମୋର ବଂଶ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା। ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଲେ। ଆପଣମାନେ ସମ୍ସାରର ମୂଳ କାରଣ, ଜଗତ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଅଂଶରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ଆପଣମାନେ ସବୁଠୁ ସମ, ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ଆଂଶିକ ନୁହେଁ; ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଉଛି, ସେମାନେ ପ୍ରତି ଆପଣମାନେ ସମନ୍ୱୟ ଓ କ୍ଷେମ ଦେଖାନ୍ତି। ଏବେ ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ଆପଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ପ୍ରାପ୍ତି ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୃପା।” ଏଭଳି ଭାବି, ସୁଦାମା ଆନନ୍ଦରେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲର ମାଳା ଦେଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ସେମାନେ ଏହି ମାଳା ପିନ୍ଧି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ଶରଣାଗତ ସୁଦାମାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ସୁଦାମା ଅବିଚଳ ଭକ୍ତି, ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ମିତ୍ରତା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ପରମ କୃପା ଚାହିଲେ। ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ସହ ବଂଶବୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଖ୍ୟାତି ଓ ରୂପ ଦେଇ, ବଳରାମଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଏଭଳି ଏକଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ, “ନଗର ପ୍ରବେଶ” ଶୀର୍ଷକ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତମର ପ୍ରଥମ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଶେଷ ହେଲା। ତା’ପରେ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ— କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ବଳରାମ କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ କୃପା କରିବା, ଧନୁର୍ଭଙ୍ଗ କରିବା ଓ ମଲ୍ୟୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ରାଜପଥରେ ଯିବା ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ଏକ ଯୁବତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ହାତରେ ଚନ୍ଦନ ଦେଉଥିବା ପାତ୍ର ନେଇଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନାମ କୁବ୍ଜା, ମୁହଁ ସୁନ୍ଦର, କିନ୍ତୁ ଦେହ ଭାଙ୍ଗା। କୃଷ୍ଣ ହସି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିଏ? ଏହି ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ କିଏ ପାଇଁ? ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଉତ୍ତମ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଦିଅ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଉଦୟ ହେବ।” ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ କଂସଙ୍କର ଅନୁମୋଦିତ ଦାସୀ, ମୋର ନାମ ତ୍ରିଭକ୍ରା। ମୁଁ ଚନ୍ଦନ ତିଆରି କରେ, ଏହା କଂସ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଆପଣମାନେ ଦୁଇଁଝିଅ ଛଡ଼ି କିଏ ଏହାର ଯୋଗ୍ୟ?” କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ରୂପ, ଆକର୍ଷଣ, ମିଷ୍ଟି ହସ, ମୃଦୁ କଥା ଓ ଶିର୍ଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଦୁଇଁଝିଅଙ୍କୁ ଏହି ମଧୁର ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଦେଲେ। ଏହି ଚନ୍ଦନ ଲଗି ପରେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ହେଲା ଓ ତାଙ୍କ ରୂପ ଅଧିକ ଆଲୋକିତ ହେଲା। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେଖିବା ମାତ୍ରରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା କାମରୂପେ ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଉପରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ରଖି, ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଠୋଢ଼ି ଧରି, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ସିଧା କରିଦେଲେ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ କୁବ୍ଜା ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ସିଧା, ଚଉଡ଼ ନିତମ୍ଭ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ନୂତନ ରୂପରେ, ଗୁଣ ଓ ଉଦାରତା ସହିତ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପର ଚାଦର ଟାଣି, ହସି ଓ ମନରେ ଆକାଂକ୍ଷା ନେଇ କହିଲେ, “ହେ ବୀର, ମୋ ଘରକୁ ଚଳ; ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ରହିପାରିବିନି। ମୋ ହୃଦୟ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ବିକଳ; ଦୟାକରି ମୋତେ ଗୃହଣ କର।” ସେଇପରି ଅନୁରୋଧ କରିବାକୁ, କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ଓ ସମସ୍ତ ସାଥୀଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ସୁନ୍ଦରି, ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବୁ, ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେବ। ଏବେ ଆମେ ଯିବାକୁ ହେବ।” ମଧୁର କଥା କହି, କୃଷ୍ଣ ବଣିକ୍ ପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର, ପାନ, ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ ସ୍ମରଣ କରି, ମହିଳାମାନେ ନିଜକୁ ଭୁଲିଗଲେ; ତାଙ୍କର ପୋଶାକ, କେଶ, ଚୂଡ଼ି ଖସିଗଲା, ଯେପରି ଚିତ୍ରର ମୂର୍ତ୍ତି। ଏହାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ସହରବାସୀଙ୍କୁ ପଚାରି ଧନୁର୍ ଅସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁସ ଭଳି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଧନୁସ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଅନେକ ଦେଖାଲା ଓ ରକ୍ଷା କରାଯାଉଥିଲା। ରକ୍ଷୀମାନେ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ଧନୁସ ଧରି, ଏକ କ୍ଷଣରେ ତାହାକୁ ତଣି, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ—ଯେପରି ହାତୀ ଖଣ୍ଡସ୍ତ ଆଖୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇ। ଧନୁସ ଭାଙ୍ଗିବାର ଶବ୍ଦ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗ୍ବିଦିଗନ୍ତରେ ଗୁଞ୍ଜିଗଲା। କଂସ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ରକ୍ଷୀମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, “ଧର, ମାର!” ବୋଲି ଦୌଡ଼ିଲେ। ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁତ୍ୱ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଧନୁସ ଭାଙ୍ଗିର ଟୁକୁଡ଼ା ନେଇ ସେମାନେ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ। କଂସ ପ୍ରେରିତ ସେନାକୁ ବିନାଶ କରି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନଗର ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ବାହାରିଗଲେ। ନଗରବାସୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରାକ୍ରମ, ତେଜ, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ରୂପ ଦେଖି, ସେମାନେକୁ ଦେବମାନେ ଭଳି ମନେ କଲେ। ଏହିପରି ଦୁଇଁଝିଅ ନିର୍ବିକାର ଘୁରିବା ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେଲା; କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଓ ଗୋପମାନେ ସହ ନଗରରୁ ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଫେରିଲେ। ଗୋପୀମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ବେଦନାକୁ ଅନୁଭବ କରି, ମଥୁରାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି, କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ। ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଦୁଧ ମିଶିତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, ସେମାନେ ରାତିଟି ଆନନ୍ଦରେ କାଟିଲେ, କଂସଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ଜାଣିଥିଲେ। ଏଠିପରି, କଂସ ଧନୁସ ଭାଙ୍ଗିବା, ତାଙ୍କ ରକ୍ଷୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଗୋବିନ୍ଦ-ରାମଙ୍କ ଅସାଧାରଣ କ୍ରୀଡ଼ା ଶୁଣି ବହୁତ ଭୟଭିତ ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।