କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ମଥୁରା ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ଏକ ଧୋବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଧୋବୀଙ୍କଠାରେ ରାଜମହଳ ପାଇଁ ଅନେକ ବସ୍ତ୍ର ଥିଲା । କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ବସ୍ତ୍ର ମାଗିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧୋବୀ ଗର୍ବରେ କହିଲେ, “ବଚ୍ଚାମାନେ, ଏପରି କଥା କହନ୍ତୁ ନାହିଁ, ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହାଁଲେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଆନ୍ତୁ । ରାଜମାନ୍ୟମାନେ ଗର୍ବିତ, ସେମାନେ ବନ୍ଧିବେ, ମାରିବେ, ଓ ଲୁଟିବେ ।” ଏହା ଶୁଣି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଧୋବୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଚେଦ୍ଧିଦେଲେ । ଧୋବୀଙ୍କ ସହାୟକମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଅନେକ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ ସେଇ ବସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ । ତା’ପରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ସଙ୍କର୍ଷଣ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ମନୋହର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ ଓ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ, କିଛି ବସ୍ତ୍ର ମାଟିରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦର୍ଜି ଆସି, ଅନେକ ରଙ୍ଗ ଓ ଲାଗିକାର ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରି, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପିନ୍ଧାଇଲେ । କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଏହି ନୂତନ ଶୋଭାରେ ତରୁଣ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ଏକ ଧଳା, ଏକ କଳା । ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁ ସେଇ ଦର୍ଜିକୁ ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ସଦୃଶ ରୂପ, ବିଶ୍ୱ ସମୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଆୟୁ, ସ୍ମୃତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସାର୍ବଭୌମ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ । ଏହା ପରେ ସେମାନେ ସୁଦାମା ମାଲାକାରଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ । ସୁଦାମା ସେମାନେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶୀଘ୍ର ଉଠି ମାଥା ଭୂମିରେ ଲଗାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ପାଇଁ ଆସନ, ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଅନ୍ୟ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ମାଲା, ତାମ୍ବୁଳ, ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭାରିଲେ । ସୁଦାମା କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣମାନେ ଆସିବାରୁ ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ମୋ ପୂର୍ବଜମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ । ଆପଣମାନେ ବିଶ୍ୱର ମୂଳକାରଣ, ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅଂଶରୂପେ ଅବତରିଛନ୍ତି । ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ପୂଜକ କିମ୍ବା ପୂଜିତ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି । ଏବେ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ କଣ କରିବି? ଆପଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ କୃପା ।” ଏପରି ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ସୁଦାମା ଆନନ୍ଦରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଲା ଦେଇ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ । ସେଇ ମାଲା ପିନ୍ଧି, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କ ଓ ସହଚରମାନେ ସୁଦାମାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ । ସୁଦାମା ଅବିଚଳ ଭକ୍ତି, ଭକ୍ତମାନେ ସହିତ ସଖ୍ୟତା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପା ଚାହିଲେ । ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ସହ ବଂଶବୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ତେଜ ଦେଇ, ବଡ଼ ଭାଇ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ । ଏହିପରି ଭାବରେ 'ନଗରପ୍ରବେଶ' ନାମକ ଚାଳିଶିଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା । ଏହାପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏବେ କୃଷ୍ଣ କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ କୃପା କଲେ, ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଓ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ମଞ୍ଚ ସଜାଇଲେ । ମାଧବ ରାଜପଥରେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ, ଗନ୍ଧ ଦିଆ ଏକ ପାତ୍ର ନେଇ ଏକ ଯୁବତୀକୁ ଦେଖିଲେ । ସେ ଥିଲେ କୁବ୍ଜା, ମଧୁର ମୁହଁ ଓ ହସ ଭରା ଦୃଷ୍ଟି । ହସି, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କିଏ? ଏହି ସୁଗନ୍ଧ ତେଲ କ’ଣ? କାହାର ଦାସୀ? ଆମକୁ ମଧୁର ତେଲ ଲଗାଅ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଖୋଲିବ ।” ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ କହିଲେ, “ମୁଁ କଂସଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଥିବା ଦାସୀ, ମୋ ନାମ ତ୍ରିବକ୍ରା । ମୋ କାମ ତେଲ ତିଆରି କରିବା, ଏହି ତେଲ ବୋଝ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ । ଆପଣମାନେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ଏହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ?” କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ରୂପ, ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ, ହସ, ମିଷ୍ଟି କଥା ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମନମୁଗ୍ଧା ହୋଇ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଏହି ଗଢ଼ା ତେଲ ଲଗାଇଲେ । ତେଲ ଲଗିଲା ପରେ, ଦୁଇଜଣ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗର ତେଲରେ ଅତି ମନୋହର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, କୁବ୍ଜାଙ୍କ ମନ୍ଦ ବାଙ୍କା ଦେହକୁ ସିଧା କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଫଳ ଦେଖାଇଲେ । ପାଦ ତାଙ୍କ ପାଦ ଉପରେ ରଖି, ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ଠୋଢ଼ି ଉଠାଇ, ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଉପରକୁ ଟାଣିଲେ ଓ ଦେହ ସିଧା କଲେ । ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ କୁବ୍ଜା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀରେ ପରିଣତ ହେଲେ—ପ୍ରସ୍ତର ନିମ୍ନ ଦେହ, ଚଉଡ଼ା କଟି, ଉନ୍ନତ ଶ୍ରୀ, ଶୋଭା, ଗୁଣ ଓ ଦାନଶୀଳତାରେ ସମୃଦ୍ଧ । ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରି ଚାଦର ଧରି, ହସି, ଅନୁରାଗରେ କହିଲେ, “ବୀର, ମୋ ଘରକୁ ଚଳ; ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ମୋର ମନ ହେଉନାହିଁ । ମୋର ହୃଦୟ ତୁମେ ଉପରେ ଆକୃଷ୍ଟ; ଦୟା କର ।” ସେଠାରେ ବଳରାମ ଓ ସହଚରମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ମୃଦୁ ହସି କହିଲେ, “ସୁନ୍ଦରୀ, ଆମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ପରେ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବୁ; ତୁମେ ଭ୍ରମଣଶୀଳ ଆମ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେବ ।” ଏହିଭଳି ମିଷ୍ଟି କଥା କହି, କୃଷ୍ଣ ବଣିକପଥରେ ଚାଲିଗଲେ । ବଳରାମ ସହିତ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର, ତାମ୍ବୁଳ, ମାଲା, ଗନ୍ଧ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ । କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେଖିବା ଓ ସ୍ମରଣରେ ନାଗରୀକାମାନେ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ହୋଇଗଲେ; ତାଙ୍କର ଶଡ଼ୀର, ଚୁଲି, ବସ୍ତ୍ର, ଚୂଡ଼ା ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ଭୁଲିଗଲେ, ମାନୋ ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ଯେମିତି । ଏହା ପରେ, ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ ନଗରବାସୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—ଧନୁଷ ରଖାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି? ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ପରି ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଧନୁଷ ଦେଖିଲେ । ଏହା ଅନେକ ସେନାପତି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ପୂଜିତ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲା । ରକ୍ଷକମାନେ ବାଧା ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଧନୁଷକୁ ଉଠାଇଲେ । ବାମ ହାତରେ ଧରି, ଦୃତ ଗତିରେ ତା’କୁ ଧନୁର୍ବାଣ ଲଗାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଧନୁଷକୁ ମଝିରୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ହାତୀ ଏକ ଆଖୁ ଛଡ଼କୁ ଭଙ୍ଗ କରେ । ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗର ଶବ୍ଦ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା; ଏହା ଶୁଣି କଂସ ଭୟରେ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଅନ୍ତର୍ବେଦନା ଅନୁଭବ କଲେ । ଏବେ ଧନୁଷ ରକ୍ଷାକାରୀ ଓ ତାଙ୍କ ସହାୟକମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଚିତ୍କାର କରି, “ଧର, ମାର!” ବୋଲି ଦୁଇଭାଇ ଉପରେ ଢାଲିପଡ଼ିଲେ । ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା ଦେଖି, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ ଟୁକୁଡ଼ା ଧରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରି ମାରିଦେଲେ ।